Dossier
“Republika Popullore e Shqipërisë po kalbet…”, vargjet satirike për Enver Hoxhën, që burgosën Mark Ndojën
Mark Ndoja ishte shkrimtar, studiues, përkthyes. Lindi në fshatin Iballë të Pukës, më 29 mars të vitit 1912, në një familje me origjinë nga...
“U detyrova të vrisja shokun tim me sqepar”/ Dëshmia e trishtë e ish-të burgosurit politik që e ktheu UDB-ja: Pasi na dështoi tentativa e arratisjes nga kampi i Spaçit,...
Aventura e dhjetëra të rinjve që arratiseshin nga Shqipëria drejt Jugosllavisë për të kaluar në Perëndim, në shumicën e rasteve rezultonte e pafat. Riatdhesimi...
“Kur u mësua në Tiranë se ne ndërtuam një tunel mbi 1 kilometër poshtë qytetit erdhën urgjent Kadri Hazbiu me Adil Çarçanin dhe…”/ Dëshmia e rrallë ish-ushtarakut
Vangjel Dhima: “Në çdo anë të tunelit ka hapje sheshesh ndërtimi për spital në kohë lufte, shtypshkronjë, furra buke, fabrika e miellit, janë plot...
Refleksionet e studiuesit të njohur nga SHBA-ës: Historianët komunistë, edhe pse nuk i pret më arrestimi e tortura, siç bënte dje pushteti i tyre, vazhdojnë…
Nga Mërgim Korça/ Shtysa që na bën t’a kundrojmë periudhën historike përfshirë mes viteve 1939 – 1945 me një pamje të gjerë, të themeltë, përgjithësuese...
Më 1937, kur qarqet akademike gjermane propozuan Gjergj Fishtën për Çmimin Nobel! Shkrimtari i parë shqiptar i nominuar
Gjergj Fishta mbetet një nga figurat më të mëdha të kulturës shqiptare dhe një prej personaliteteve më të rëndësishme të historisë moderne të kombit.
Poet,...
Refleksionet e një studiuesi nga SHBA-të mbi ‘kolaboracionizmin’: Atentati i poshtër që armiku i egër i popullit tonë dhe Bashkimit Sovjetik, na bëri kundër Legatës në Tiranë, është…
Shtysa që na bën t’a kundrojmë periudhën historike përfshirë mes viteve 1939 – 1945 me një pamje të gjerë, të themeltë, përgjithësuese edhe tërësisht...
“Më dënuan me dëshmitarë të rremë!”- Historia e qëndresës së të burgosurit politik që u dënua me 26 vite burg, letra kundër Enver Hoxhës që tronditi regjimin komunist
Xhemal Madan Bali ishte një nga të mbijetuarit e burgjeve politike të diktaturës komuniste dhe një prej të ridënuarve të revoltës së famshme të...
“Rrahja me thupra dhe kamxhik u zbatuan për shumicën e njerëzve”- Shqipëria e 1912-ës, në syrin e gazetarit amerikan: Si financieri i shkollës ‘Normale’ që u fshikullua përtej çdo...
Nga Theron J. Damon* /“As rrahjet me thupra, as arma, as topi, as mërgimi, as burgimi, as edhe vetë vdekja nuk i tund nga vendi”....
“Jo pushtet vetëm me komunistë”, deklarata që fundosi Kol Kuqalin, procesverbali i hetuesisë më 1947
Historia e Shqipërisë komuniste mbetet e mbushur me figura të cilat u zhdukën nga jeta politike dhe publike përmes dhunës, burgosjeve dhe eliminimit fizik.
Mes...
Çfarë dinte Naxhije Dume për vrasjen e Qemal Stafës? Dëshmitë për enigmat e luftës! Grackat për Shanton dhe Vojo Kushin
SEJDO HARKA
Si një përmendore e gjallë, gdhendur në faqet e historisë së kohës, ka mbetur në kujtesën tonë portreti i Naxhije Dumes, e para...
“Sapo dolëm në ujërat jugosllave, varka u përmbys nga dallgët, gruaja me tre fëmijët ranë në ujë”- Dëshmia në hetuesi e shkodranit që e ktheu UDB-ja: Pashë ca...
Nga Dashnor Kaloçi/ Ka qenë mëngjesi i 1 shtatorit të vitit 1976, kur punëtorët e ndërmarrjes së Peshkimit që mbërritën të parët në vendin e...
“Firmos, ose nusja jote do flejë me ne”, kërcënimet e Sigurimit ndaj të burgosurve! Vajza që sfidoi operativin
PËLLUMB VREKA
Vijon nga numri i kaluar
I tmerruar e duke u dridhur e mori trupin dhe e la buzë rruge që të dukej. Mori makinën...
“Unë kam denoncuar disa herë sjelljen e hetuesve, të cilët më kanë gjakosur dhe…”/ Dëshmia e rrallë e ish-të burgosurit politik: Pas ’90-ës, hetuesin tim e dërguan diplomat
Nga Nebil Çika/ Në emisionin “Rrno për me tregue” të realizuar vite më parë në Shijak TV, gazetari dhe moderator i njohur, Nebil Çika, ka...
“Pranoj, veç lini fëmijët të qetë”, kërcënimi që Sigurimi i bëri Fiqerete Shehut në hetuesi: Soj e sorollop do t’ju burgosim
NGA PËLLUMB VREKA
Dy fjalë për hyrje, Sigurimi i Shtetit fillimisht u krijua me të ashtuquajturin “Batalioni i Sigurimit”, i cili drejtohej nga Kadri Hazbiu....
“Me përjashtimin e dy apo tre vetëve, 22 që u pushkatuan, kishin njohje personale me Enver Hoxhën, kurse me nënën time, ai…”/ Dëshmia e rrallë e ish-të burgosurit politik
Nga Nebil Çika/ Në emisionin “Rrno për me tregue” të realizuar vite më parë në Shijak TV, gazetari dhe moderator i njohur, Nebil Çika, ka...
“Nga Manhattan-i në bulevardin e Tiranës dhe takimet me Ramiz Alinë e Nexhmije Hoxhën, të cilët i kërkuan…”- Rrëfimi i Shaqir Gashit, që loboi për kongresistin Tom Lantosh dhe...
Nga Dalip Greca/ Shaqir Gashi, një ndër veprimtarët e hershëm të çështjes shqiptare në SHBA-ës, zbardh vizitën e parë të kongresistit Tom Lantosh në Kosovë e Shqipëri, kongresistit që...
“Edhe nëse më vrasin…”, refuzimi i Vexhi Buharasë për t’u bërë spiun! Rrjeti që survejonte politologun! Çfarë thuhet në Dosjen “5200”
Muzeu Historik Kombëtar kujtoi në ditën e lindjes, Vexhi Buharanë, një nga figurat më të ndritura të kulturës, historiografisë dhe orientalistikës shqiptare.
Buharaja ishte shkrimtar,...
Përndjekja e egër e familjes Resuli nga Çamëria më 1944, dëshmia e të mbijetuarit! Masakrat në Filat dhe Margëlliç
SEJDO HARKA
Të shkruash për njerëz të shquar të ditëve tona është kënaqësi e madhe. Ndërsa të shkruash për njerëz të zakonshëm, por me zemër...
Ganimete Cuka, bukuroshja e Tiranës që diktatura e çoi në vetëvarje, letra që la! Varja në litar me nënën më 1967
Ka histori që nuk mbeten vetëm kujtime të errëta të komunizmit shqiptar, por kthehen në plagë kolektive të një shoqërie që ende nuk ka...
“Më dogjën me hekur të skuqur”, dëshmia tronditëse e Shefqet Bejës në sallën e gjyqit! Ekzekutimi më 1947 i ish-deputetit
Në historinë e errët të diktaturës komuniste në Shqipëri, një nga proceset më dramatike dhe më të debatuara mbetet ai që njihet si “Gjyqi...
“Shërbimi i Kundërzbulimit të UDB–së kishte arritur të realizojë kontrollin e plotë mbi politikën tonë të jashtme ndaj Shqipërisë…”/ Ana e panjohur e raporteve shqiptaro-jugosllave para viteve ’90-të
– Krimet e UDB-së dhe heshtja e shqiptarëve viktima e dëshmitarë –
Fatkeqësisht, sikur shumë herë përgjatë shekullit XX-të, shoqëria kosovare e manifestoi harresën dhe...
“Do ta lirojmë apo do ta mbajmë brenda Bedri Spahiun?” – Zbardhet diskutimi i Enverit me Mehmetin në Byro: Dha shenja se do vriste veten!
Memorie.al/ U duk sikur pranvera ishte afër. Ishin shumë ata që folën, që ngritën krye. Enver Hoxha u tremb. Pas gati 12 vjetësh që...
“E mbushe tokën shqiptare me varre”, shpërthimi në gjyq i Koço Plakut kundër Enver Hoxhës! Pushkatimi i inxhinierit më 1976
Goditja e të ashtuquajturit “grupi sabotator i naftës” nisi që në vitin 1974 dhe është ndër tragjeditë më të mëdha gjatë sistemit komunist, sa...
Rrëfimi që Mitrush Kuteli i besoi Mehmet Shehut, zbardhet letra më 1965! Pse shkrimtari i shkroi Kryeministrit
KASTRIOT KOTONI
Në librin e të ndjerit profesor Nasho Jorgaqi me titull “Koha e kujtimeve” një hapësi të veçantë zë edhe figura e shkrimtarit të...
“Më shikoi në mënyrën sesi një burrë vështron një grua” – Si reagoi Merlin Monro ndaj Hrushovit…”- Ana e panjohur e vizitës së kreut të Kremlinit në SHBA-ës, shtator...
Pesëdhjetë e gjashtë vite më parë, duke shpresuar që të zgjidhte një krizë në thellim rreth fatit të Berlinit, Presidenti Dwight Eisenhower ftoi kryeministrin...
Arkivoli me tulla brenda më 1965! Si i rekrutonte Sigurimi për misione jashtë vendit ata që dinin gjuhë të huaja
PËLLUMB VREKA
Viti 1965. Arkivoli me trupin e djalit të komshiut mbërriti në oborrin para pallatit. Një histori sa e trishtueshme aq edhe misterioze. Ne...
“Në Burrel gjeta edhe babanë, u bëmë atë e bir në burg”- Dëshmia e trishtë: Po vdiste se qe plak, as gatuante dhe as ishte në gjendje t’i shërbente...
Në familjen e Veliko Maliles në Gjirokastër gjithë jeta do të përmbysej ditën që ai do të arrestohej. Viti 1947 do të shënonte fundin e jetës...
“Pas demonstratave të marsit ‘81, me porosi të Enverit, Mehmet Shehu drejtoi përgatitjen e operacionit ‘Shpërthimi’”- Ana e panjohur e raporteve serbo-shqiptare: Në rast se armata jugosllave sulmonte…
Pas demonstratave studentore të Universitetit të Prishtinës në mars 1981 dhe më pas, në prill, përhapur në të gjithë krahinën dhe në tërë shtresat...
Lufta e Ftohtë dhe ditari sekret i Enver Hoxhës për NATO-n më 1980, pse nuk e botoi! Shënimet e tij për Perëndimin
KASTRIOT KOTONI
Në Ditarin Për Çështje Ndërkombëtare (1980-1981) të Enver Hoxhës, i cili është për përdorim të brendshëm, në një nga numrat e tij kemi...
Letrat e Trifon Xhagjikës kundër regjimit të Hoxhës, publikimi në Moskë më 1962! Dokumentet që tronditën diktatorin
Muzeu Historik Kombëtar kujtoi dje poetin, gazetarin e ushtarakun Trifon Xhagjika, i cili u bë një nga disidentët e parë letrarë kundër diktaturës komuniste.
Trifon...
Të lidhur me tela drejt varrit, rrëfimi tronditës për masakrën e Qafë-Valmirit! Më 1949 u vranë 14 mirditorë
Më 1949, 14 veta u vranë nga regjimi komunist në masakrën e Qafë-Valmirit në Mirditë me një vendim të Gjykatës së Lartë mbledhur në...
Vdiq në qeli nga torturat më 1947! Dëshmia e shkruar me gjak të Musinesë? Tronditja që pësoi Qemal Draçini në burg
Qemal Draçini mbetet një nga figurat më të ndritura të intelektualitetit shqiptar të shekullit XX.
Jeta e tij, e shkurtër por e mbushur me pasion,...
“I varur me zinxhir në dritare”- Një shaka me policët që u kthye në krim më 1947, dënimi i Petro Markos
SEJDO HARKA
“O kujtime/ o jeta ime/ Dilni, ashtu siç u regjistruat në shpirtin tim/ Tani ju dua”
Petro Marko
Dhërmiu, kjo perlë e rrallë e...
Krimi i organizuar në komunizëm/ Zbulimi i fortë i pedagoges nga SHBA: Si u lidh Sigurimi i Shtetit me mafian italiane me miratim të Enver Hoxhës
Memorie.al / “Shkodimi i krimit shqiptar”. Ky është titulli i librit të pedagoges së Universitetit të Kalifornisë në SHBA-ës, Jana Arsovska, e cila ka hetuar për...
Dokumente dhe dëshmi të reja për gjyqin më 1960 ndaj “grupit çam”! Akuza si “agjentë të huaj” dhe manipulimi i së vërtetës! Dëshmia e Lutfi Sejkos
HYQMET ZANE
Miqësia ime familjare me Lufti Sejkon, njërin nga të arrestuarit të të ashtuquajturit “grupit të Teme Sejkos” për shkak edhe të origjinës nga...
“Janë më keq se egërsirat”- Libri i historianit irlandez: Hrushovi thoshte për udhëheqësit shqiptarë, sidomos për Enver Hoxhën, Mehmet Shehun dhe Beqir Ballukun, se ata…
Nga Erneta Shevroja/ Studiuesi irlandez, Jon Halliday, në librin e tij për Enver Hoxhën, me titull “Shqiptari dinak”, rreket të zbërthejë misteret, intrigat, pabesitë, paranojat,...
“Zëri i masës” që u kthye në akuzë, letra që u bë plumb për inxhinierët e naftës! Ditari i Enver Hoxhës më 3 shkurt 1975
Më 25 mars të vitit 1975, në qytetin e Patosit u arrestuan të ashtuquajturit sabotatorë të sektorit të naftës. Por cilët ishin këta njerëz...
“Tani me këtë pus, populli do hajë me lugë floriri”- Shpërthimi i naftës më 1977, premtimi i Mehmet Shehut dhe iluzioni i pasurisë! Ngjarja që tronditi pushtetin në Marinzë
PËLLUMB VREKA
1977. Në Marinëz shpërthen një pus naftë si kurrë më parë. Me lartësi disa dhjetëra metra e me një fuqi flakë të fuqishme....
Masakër apo gjenocid? Katër plagë shqiptare dhe mungesa e provave të plota! Tragjeditë dhe ligji ndërkombëtar
RAFAEL FLOQI
Në historinë shqiptare, si në shumë histori të popujve që kanë kaluar përmes dhunës kolektive, ekziston një tension i vazhdueshëm midis kujtesës dhe...
Nga takimi me italianin e “Zanichelli” te internimi/ Historia tronditëse e Prof. Jonuz Blakçorit në moshën 80-vjeçare
Nga Agim Xh. Dëshnica
Memorie.al/ Ishte një nga të arrestuarit e nëntorit 1944, kur komunistët nisën fushatën e vrasjeve dhe burgosjeve të armiqve të tyre. Edhe pse...
“Informatorja, e cila mendohet të ishte shqiptare, paraqet Faik Konicën si ‘të paqëndrueshëm në pikëpamjet politike’”- Zbulohen raportet sekrete të FBI-së: Kurse Fan Nolin, si ‘komunist’ pasi…
Nga AGRON ALIBALI
– Sipas të dhënave arkivore amerikane –
Gjatë dy viteve të fundit të jetës, Faik Konica u vu nën vëzhgimin dhe hetimin e...
“Nëse s’do e vrisnin dot apo ta helmonin, varianti i tretë ishte që ta merrnin të gjallë Enver Hoxhën dhe ta dërgonin në…”/ Zbulohen dokumentet e bujshme të Sigurimit...
Nga DASHNOR KALOÇI/ Edhe pse kanë kaluar 44 vite nga ngjarja e 26 shtatorit të vitit 1982, kur diku në bregdetin e Divjakës zbarkoi e...
“Jam i dehur nga urrejtja”, dëshmia e Mehmet Shehut për vrasjen e 80 nacionalistëve! Masakra në Lushnje më 1943
Viti 1943 shënon një nga kthesat më dramatike në historinë e Shqipërisë. Vendi rrëshqiti drejt një konflikti të brendshëm, pasojat e të cilit do...
“Mos u largo nga familja”, amaneti i Abaz Kupit më 1944 për djalin para arratisjes! Dy arrestimet e Fatbardh Kupit
Fatbardh Kupi ishte i biri i patriotit dhe luftëtarit Abaz Kupit, i cili priti me armë pushtuesit fashist më 7 prill të vitit 1939...
“Do martohem me Eli Farën”- Korrespondenca “sekrete” në vitin 1989! Byroja Politike u ngrit në alarm pas një telefonate që erdhi nga SHBA-ja: Djalin që ka nga martesa e...
Gazeta Panorama Online ka rikthyer një nga dossierët më të lexuar mbi një korrespondencë “sekrete” në vitin 1989, ku Byroja Politike u ngrit në...
“Tito ka qenë kundër autonomisë së Kosovës, ai ka akuzuar …”/ Dëshmitë e studiuesit që deglorifikon figurën e ish-kreut të Jugosllavisë
Nga Milazim Krasniqi/ Do të ishte simpatike dhe e dobishme që ata historianë, politologë e albanologë shqiptarë që e kanë glorifikuar figurën e Josif Broz...
“Postat greke me flamurin në gjysmë shtizë!”- Nga Peshkopia në Sarandë, raportet e Sigurimit ditën që vdiq Enver Hoxha: Në Gjirin e Rodonit e Ksamil janë dy anije sovjetike,...
Nga DASHNOR KALOÇI
Memorie.al / Plot 41 vite më parë, ditën e enjte më 11 prill të vitit 1985, nëpërmjet Radio-Televizionit Shqiptar u transmetua njoftimi...
Dorëshkrimet, çfarë iu sekuestrua Lef Nosit! Si përfundoi para pushkatimit një nga themeluesit e shtetit
Lef Nosi, firmëtari i pavarësisë, filatelisti, poligloti, arkivisti, etnografi dhe politikani shqiptar, lindi në Elbasan më 9 prill 1877. Arsimin fillor e kreu në...
A e vrau Mehmet Shehu më 1951 Jonuz Kacelin? Ç’ndodhi 5 ditët e hetuesisë, dëshmia! Pushkatimi i 22 intelektualëve
Buzë një kodrine në fshatin Mënik të Tiranës, natën e 26 shkurtit 1951 u pushkatuan pa gjyq 22 intelektualë pas pesë ditësh tortura të...
E vërteta e fshehur, si u manipulua vdekja e ish-ministrit Jup Kazazi! Telegrami tepër urgjent që Zoi Themeli i dërgon Drejtorisë së Sigurimit të Shtetit
Jup Kazazi ishte veprimtar politik, Zministër i Partisë Fashiste në qeverinë e Mustafa Krujës, udhëheqës i Ballit Kombëtar.
Lindi në vitin 1909, në Shkodër. Studioi...
