Mishel Olise është ndoshta lojtari më kreativ në botë për momentin. Sezonin e kaluar regjistroi 26 asiste për Bajernin. Ishte kalimi i tij në një rol më qendror që e transformoi lojën e Francës kundër Senegalit nga një ndeshje të zymtë dhe të lodhshme në një fitore mbresëlënëse. Vetëbesimi që ai kishte gjithmonë te Kristal Palas është shndërruar te Bajerni në një rrjedhshmëri elegante dhe të natyrshme. Në një skuadër franceze jashtëzakonisht të talentuar, Olise spikat mbi të gjithë, lojtari që mund ta çojë Francën drejt Kupës së Botës. Megjithatë, ai është disi një anomali.

Nuk është vetëm fakti që lindi në “Uajt Siti”, në perëndim të Londrës, dhe u rrit duke dashur kriketin (babai i tij ishte britaniko-nigerian dhe nëna e tij franko-algjeriane), apo fakti që, si ish-shoku i tij i skuadrës te Palas, Ebereçi Eze, kalon një pjesë të madhe të kohës së lirë duke luajtur shah. Ajo që e bën të veçantë është se, ndryshe nga shumë lojtarë të kësaj skuadre franceze, ai luan me një ndjenjë lirie dhe gëzimi. Ai ende nuk i është nënshtruar plotësisht zgjedhës taktike të Didie Deshamp dhe as nuk është deformuar nga fama e vet. Në këtë kuptim, Olise përfaqëson një vijë ndarëse të rëndësishme në historinë e futbollit francez.

Në Kupën e Botës të vitit 1982, Franca ishte e famshme për carré magique (“katrorin magjik”), të përbërë nga Mishel Platini, Zhan Tigana, Alan Zhirez dhe Bernard Zhengini. Në fakt, ata luajtën si një mesfushë me katër lojtarë vetëm në gjysmëfinalen e humbur kundër Gjermanisë perëndimore, por Sevilja u bë një mit, një ide. Franca mund të ketë humbur me penallti pavarësisht se kryesonte 3–1 në kohën shtesë, një humbje në të cilën Patrik Batiston mbeti pa ndjenja pas përplasjes me Toni Shumaker, por ata kishin luajtur me stil dhe guxim, dhe kjo ishte ajo që përfaqësonte futbolli francez. Dy vjet më vonë, kur fituan Kampionatin Evropian, Zhengini ishte zëvendësuar nga shumë më mbrojtësi, por ende elegant, Luis Fernandez, por ideja mbeti e njëjtë.

Futbolli francez kishte të bënte me “la gloire” – lavdinë. Franca ka sot katër lojtarë që mund të bëhen po aq të mëdhenj. Është e lehtë të imagjinosh analistët e futbollit pas disa dekadash duke buzëqeshur me nostalgji ndërsa kujtojnë Ousmane Dembele, Kylian Mbape, Dezire Due dhe Olise, tre produkte të shkëlqyera të akademive franceze dhe një djalë që e nisi karrierën te Hajes & Jeding Junajtid dhe mori shansin e madh te Riding FC (edhe pse kishte kaluar më parë në akademitë e Arsenal, Çelsit dhe Sitit). Imagjinoni një skuadër me kaq shumë talent sulmues në fushë njëkohësisht. Si mund të përballonte ndonjë mbrojtje një forcë të tillë? Megjithatë, Franca nuk është e pathyeshme. Ajo barazoi 2–2 me Islandën në kualifikime. Nuk luajti me shkëlqim.

Edhe pse arriti në gjysmëfinalet e Kampionatit Europian të fundit, nuk shënoi asnjë gol nga loja e hapur. Ndoshta të gjitha kombëtaret lëvizin përgjatë një spektri, ajo që i dallon është ajo që përfaqëson ky spektër. Skuadra franceze e vitit 1958, që arriti në gjysmëfinalet e Kupës së Botës me Zhast Fontein, Rajmond Kopa, Rozher Piantoni dhe të tjerë e ndërtuar mbi sukseset e “Stade de Reims” në Kupën e Kampioneve, mbështetej te talenti sulmues. Por në vitin 1969, pasi pasardhësit e tyre nuk arritën të kualifikoheshin për Kupat e Botës 1962 dhe 1970 dhe u eliminuan në fazën e grupeve në vitin 1966, pati një reagim të kundërt. Zhorzh Bulonj mori drejtimin dhe, duke pasqyruar retorikën ekonomike të kohës, foli për “football labeur” (futboll pune) dhe tha se loja duhej të pushonte së qeni “une activité ludique” (një aktivitet argëtues). Por ai nuk pati më shumë sukses dhe Franca nuk u kualifikua për Botërorin e vitit 1974.

Ishtrajneri i Ajaksit, Stefan Kovaçs, nisi rikthimin drejt një futbolli më progresiv, por ishte vetëm pasi Mishel Hidalgo mori drejtimin para Kupës së Botës 1978 që stili tradicional francez u rikthye plotësisht. Hidalgo i solli Francës Kampionatin Europian të vitit 1984, por ishte Sevilja ajo që përcaktoi epokën. Kjo u përforcua edhe në vitin 1986 kur, pas një fitoreje madhështore në çerekfinale kundër Brazil në Guadalajara, Franca humbi sërish ndaj Gjermanisë Perëndimore në gjysmëfinale. Franca u konfirmua si humbësja e lavdishme. Por për shumicën e publikut kjo ishte në rregull.

Për çfarë shërbente sporti nëse jo për lavdi? Ky ishte një komb që, kur në vitet 1960 iu paraqitën dy çiklistë të mëdhenj, efikasi Zhak Anketil, i cili kontrollonte garat në male, dominonte kronometrat dhe fitoi pesë herë Tour de France, dhe karizmatiku Rajmond Pulidor, një ngjitës agresiv i njohur për sulmet e tij romantike dhe që nuk e fitoi kurrë Turin, preferonte Pulidorin. Siç citohet filozofi Rajmond Aron në serialin dokumentar “Le siècle des intellectuels”, Franca ishte më pak e interesuar për të fituar sesa për t’i bërë gjërat bukur. Por jo e gjithë Franca mendonte kështu. Kur Zherard Hulie u bë drejtor teknik kombëtar në vitin 1988, ai reformoi tërësisht sistemin e akademive. Periudha e tij si trajner i kombëtares ishte e pasuksesshme, pasi Franca nuk arriti të kualifikohej për Kupën e Botës 1994 (falë David Zhinola, të cilin Hulie nuk e fali kurrë, sepse krosoi topin në vend që ta mbante pranë flamurit të këndit në minutën e fundit të ndeshjes vendimtare kundër Bullgarisë, gjë që çoi në kundërsulm dhe golin vendimtar të Emil Kostadinov). Megjithatë, ai hapi rrugën për atë që do të vinte më pas.

Pas tij erdhi Aime Zhake. Franca e tij ishte e mërzitshme, por arriti në gjysmëfinalet e Euro 1996. Gazeta “L’Équipe” i shpalli luftë, por Zhake qëndroi i palëkundur. Skuadra e vitit 1998 ishte e mbushur me talent krijues, Juri Zhorkaef, Zinedin Zidan, Tierri Henri, Robert Pirez, Devid Trezege, Kristof Dugarri, por luajti futboll të kujdesshëm dhe pragmatik. Ata ngritën Kupën e Botës dhe francezët zbuluan se fitoret e mërzitshme u pëlqenin më shumë sesa humbjet heroike. Deshamp ishte kapiteni i Zhakesë dhe e mësoi atë mësim. Për 12 vjet ai duket sikur është angazhuar në një eksperiment absurd.

Sa e mërzitshme mund të bëhej skuadra më e talentuar sulmuese që ka parë bota? Kjo i solli një Kupë Bote, por pas fitores së zymtë 1–0 kundër Belgjikë në gjysmëfinalen e vitit 2018, Franca e pa veten në rolin e Anketilit, ndërsa Eden Hazard deklaroi se do të preferonte të humbiste sesa të fitonte duke luajtur në atë mënyrë. Një seri paraqitjesh të paharrueshme në turne ka krijuar në Francë ndjesinë se Deshamp i ka mbajtur prapa. Që nga Kampionati Europian, Dembele ka fituar “Ballon d’Or” dhe Due u shpall lojtari më i mirë i finales së UEFA Champions League Final. Mbape mbetet Mbape dhe ishte golashënuesi më i mirë në La Liga sezonin e kaluar. Megjithatë, lojtari që po ngjall më shumë entuziazëm, sulmuesi që shihet si njeriu që mund t’ia rikthejë Francës “la gloire”-n (lavdinë) është Mishel Olise.

PANORAMASPORT.AL

---