Hulumtimet shkencore zbulojnë se vrimat e zeza të vendosura në qendrat e galaktikave, jo vetëm që përpijnë materien, por krijojnë edhe erëra të fuqishme kozmike, duke lëshuar një pjesë të saj në hapësirë.
Studimi, i bazuar në vëzhgimet nga teleskopi hapësinor “eROSITA”, sfidon pikëpamjen mbizotëruese të mëparshme në lidhje me fenomenin e vrimave të zeza dhe sjelljen e tyre, duke ofruar njohuri të reja se si ato ndikojnë në mjedisin e tyre.
Vrimat e zeza kanë një tërheqje gravitacionale aq të fortë saqë materia dhe drita nuk mund të shpëtojnë prej tyre. Vrimat e zeza supermasive që gjenden në qendrat e galaktikave, përfshirë edhe tonën, janë jashtëzakonisht masive dhe shpesh thithin materie nga mjedisi përreth tyre, kryesisht gaz.
Ky material rrotullohet në spirale rreth vrimës, duke krijuar formacione spirale, dhe përfundimisht bie në vrimën e zezë, duke rritur masën e saj.
Ky proces çliron sasi të mëdha energjie, e cila rrezaton si dritë intensive që zbulohet nga teleskopët, kryesisht në diapazonin e rrezeve X. Këto objekte të ndritshme dhe të fuqishme njihen edhe si kuazare.
Hulumtimet e mëparshme kanë treguar se sa më shpejt që një vrimë e zezë konsumon materien, aq më i dobët është rrezatimi i saj, duke rezultuar në një shkëlqim më të butë në dritën që lëshon.
Megjithatë, gjetjet e hulumtimit të ri e sfidojnë këtë vlerësim, duke treguar se në fakt, vrimat e zeza që thithin materien më shpejt krijojnë një shkëlqim më të fortë në rrezatimin e tyre.
“Në kundërshtim me pritjet tona, zbuluam se shkëlqimi i rrezeve X bëhet më i fortë për vrimat e zeza që thithin materien me një shpejtësi më të shpejtë”, vëren Dr. Antonis Georgakakis, drejtues i studimit nga Observatori Kombëtar i Athinës.
Hulumtimi tregon se shkrepja e papritur intensive është për shkak të erërave të forta dalëse të materialit të prodhuar nga vetë kuazari. Këto erëra nxjerrin materie në hapësirë, duke krijuar re që periodikisht “fshehin” burimin e dritës së vrimës së zezë, duke shkaktuar kështu shkrepjen karakteristike në rrezatimin e emetuar.
Studimi u krye nga Observatori Kombëtar i Athinës, i udhëhequr nga Dr. Antonis Georgakakis dhe me pjesëmarrjen e Dr. Maria Chira dhe Dr. Angel Ruiz. Studimi u financua nga Fondacioni Helenik për Kërkim dhe Inovacion (HEL.IDEK) dhe u bazua në vëzhgime nga teleskopi hapësinor eROSITA.
Observatori Kombëtar i Athinës dhe Instituti i Astronomisë, Astrofizikës, Aplikimeve Hapësinore dhe Teledeteksionit (IAADES) gjithashtu marrin pjesë në konsorciumin gjerman që menaxhon teleskopin, duke ofruar mjete softuerike për kalibrimin e rrezeve X optike dhe analizën e vëzhgimeve.
© Panorama.al
