“Për fajin tonë, shqiptarët e kanë kuptuar se duke votuar për ne, ndryshon pak ose aspak”
“Berisha vrau si burracak, ne kishim fuqi ta pengonim”
“Nëse ne do ishim në mes të Berishës e popullit, askush s’do ishte vrarë”
Ben Blushi ka thyer heshtjen e gjatë dhe ka folur tani që PS ka hyrë në Parlament dhe Rama ka shpallur kursin e ri. Me një stil më afër shkrimtarit sesa politikanit, Blushi thotë se tani është koha për marrëveshje jo për të mundur kundërshtarin, por problemin. Deputeti i PS-së ka komentuar humbjen e Ramës në zgjedhjet lokale, debatin për ndëshkimet para Kongresit të PS, ngjarjet e 21 janarit dhe partinë e re të paralajmëruar nga Presidenti Topi.
Z. Blushi, e veçanta politike e këtij sezoni të ri politik është kursi i ri i Edi Ramës, i cili kulmoi me 10 pikat për pakt me maxhorancën. Si e konsideroni këtë sjellje të re të opozitës pas dy vitesh bojkot dhe protesta deri të dhunshme?
E konsideroj si të vetmen rruge, pa dashur këtu të kujtoj se rrugët e tjera nuk kanë prodhuar ndonjë rezultat të dobishëm dhe të matshëm. Pas dy vitesh të lodhshme, besoj se Partia Socialiste nuk do dalë më nga Parlamenti dhe, që ajo të bëhet një parti e parashikueshme, kjo është një gjë e mirë, sepse befasia që kthehet në qëllim, i dëmton ekonomitë dhe shoqëritë e vendeve të vogla si ne. Shpresoj që kjo prirje do kthehet në qellim për opozitën deri në vitin 2013. Një gjë është e sigurt: tani është koha për marrëveshje, pavarësisht se marrëveshje nuk do këtë. Të paktën jo derisa të kemi një president tjetër. Megjithatë, të bësh marrëveshje nuk do të thotë t’i japësh avantazh tjetrit, por do të thotë të përfitosh vetë, jo duke mundur kundërshtarin, por duke mundur problemin, çka në disa raste është më e rëndësishme. Në politikë, kundërshtari mundet një herë në katër vjet, ndërsa problemet mund t’i mundësh çdo ditë, duke i hequr kësisoj sikletin vetes që, kur të vish në pushtet, çështjet që duhet të zgjidhësh, të kthehen në torturë.
Hyrja e opozitës në Parlament erdhi pas zgjedhjeve lokale të 8 majit, ku megjithëse PS dhe aleatet e saj fituan në qytetet kryesore të vendit, Rama humbi në Tirane dhe koalicioni i drejtuar prej tij mori 140 mijë vota popullore më pak se koalicioni qeveritar. Përsëri ranë në sy të njëjtat defekte që ju i keni bërë publike pas zgjedhjeve të 2009, personalizimi i fushatës nga Rama dhe një koalicion i dobët. A mendoni se PS duhet të vazhdojë t’i besojë të njëjtit “shofer” deri në zgjedhjet e 2013?
Partia Socialiste nuk humb se nuk ka vota, por humb për shkak se nuk di ende se çfarë duhet të bëjë me votën që kërkon. Për fajin tonë, shqiptarët e kanë kuptuar se duke votuar për ne, ndryshon pak ose aspak. Që t’i kthehem fabulës së autobusit dhe shoferit, autobusi ynë nuk arrin i pari, jo sepse nuk ka rrugë, por sepse ndjek gjithmonë të njëjtën rrugë, atë ku e tërheqin kundërshtarët. Këtë devijim nga rruga jonë e kemi pranuar fatalisht. Ne nuk flasim për njerëzit, por kryesisht për njëri-tjetrin dhe ngaherë për vete. Por, nëse deri në zgjedhjet e ardhshme do flasim për varfërinë dhe mbi te gjitha për polarizimin, për nevojën e një shoqërie që e ka jetike ndryshimin e skemës së shpërndarjes së pasurisë, ndryshimin e raportit të pasurisë me Drejtësinë, me arsimin, me shëndetësinë dhe shërbimet e tjera publike, sigurisht që do marrim më shumë vota. Shqipëria është e varfër jo sepse s’ka ujë, det, diell dhe tokë, por sepse këto pasuri të përbashkëta administrohen shumë keq në dëm të shumicës dhe shumë mirë në dobi të pakicës. Ka ardhur koha të ndryshojë mënyra se si administrohet dhe shpërndahet ajo që është e përbashkët. Megjithatë ne nuk jemi parti e të varfërve, ne nuk diskriminojmë te pasurit, përkundrazi ne u japim mundësi të varfërve të përfitojnë më shumë nga ajo që është e përbashkët dhe duke ndihmuar të varfrit dhe shtresat e mesme, sigurisht që përfitojne dhe të pasurit, sepse pasuria shtohet kur varfëria zbutet. Kush mund të më bindë se, nëse të varfrit nuk konsumojnë më shumë edhe ata që shesin dhe prodhojnë, pra të pasurit, nuk pasurohen më shumë? Kush mendon se Shqipëria sot është një vend qe takson me drejtësi, gabohet dhe ky është thelbi i krizës. Shqipëria është një parajsë për të pasurit, jo vetëm për shkak të taksave, por edhe për shkak të lehtësirave të korrupsionit dhe një ferr për të varfrit, për shkak të taksave dhe mbi të gjitha për shkak të korrupsionit. Sot, shtresat e mesme dhe të varfrit furnizojnë me thërrimet e tyre gati 70 për qind të buxhetit. Pra, fatkeqësisht në Shqipëri paguan më shumë ai që fiton më pak. A është kjo një shoqëri e drejtë? Kurrsesi jo. Mjafton të kujtoj se një shqiptar që fiton 2000 dollarë në vit, taksohet njëlloj me dikë që fiton 2 milionë dollarë në vit. Të dy taksohen 10 %. Kjo është e padrejtë, sepse i dyti konsumon më shumë tokë, ujë, energji, ajër, diell dhe burime njerëzore e, pavarësisht se paguan për çmimin e tyre, shfrytëzon më shumë atë që është e të gjithëve, në krahasim me të parin. Dhe, kushdo që mendon se taksimi i ulët ndihmon investimet, e ka gabim sepse në rastin tonë kjo nuk është provuar. Vende të ngjashme me ne, në Ballkan me një sistem më të balancuar taksash, kanë përfituar dy herë më shumë investime dhe vende pune. Investimet nuk priren vetëm nga sistemi i taksave, por nga garancia e pronës, nga pakësimi i burokracisë dhe kostot shtesë që krijon korrupsioni dhe anarkia administrative dhe politike në disa raste. Nëse ky debat në Europë është jetik, në Shqipëri është strategjik dhe besoj se kjo është rruga për vitet e ardhshme. Rruga jone është zbutja e varfërisë përmes rishpërndarjes së pasurisë, sepse një shoqëri më pak e varfër është gjithmonë më e pasur nga çfarë ishte. Dhe kjo nuk do të thotë detyrimisht të rëndohen të pasurit, por të çlirohen të varfrit. Unë e kam të pamundur të bind një shqiptar, që fiton në vit aq sa ç’fitoj unë në dy muaj, duke i thënë se ne të dy do paguajmë taksa njëlloj: të dy dhjetë për qind. Në përqindje paguajmë njëlloj, por në vlerë absolute ai paguan më shumë, sepse lë më shumë nga ajo që merr. Është në natyrën e njeriut të pranojë barazinë në varfëri, por jo në pasuri.
Pas një muaji do të mblidhet Kongresi i PS dhe, përveç sfidave të tjera, është hapur një debat, kryesisht nga deputetët e rinj mbështetës të Ramës për përjashtimin e atyre deputetëve që kanë thyer bojkotin e PS në Parlament, por dhe që nuk kanë zbatuar vendimet kolegjiale të Grupit Parlamentar. A ka kuptim tani para Kongresit ky debat dhe si mund t’i menaxhojë PS përplasjet e brendshme në këtë moment që Rama ka shpallur kursin e ri?
Unë kam menduar dhe mendoj se kohezioni në një grup politik arrihet me ide dhe jo me ndëshkime. Partia Socialiste nuk ka pasur idetë e duhura në vitet e fundit dhe, po ashtu nuk ka pasur një nivel të pranueshëm të demokracisë së brendshme. Nëse do i ktheheshim detyrimit për të zbatuar në mënyrë ortodokse statutin dhe rregullat e funksionimit të partisë, lista e të përjashtuarve mund të ishte më e madhe se ajo e atyre që nuk kanë shkelur asnjëherë asnjë normë. Nëse ka një shumicë të dallueshme në Grupin tonë Parlamentar, ajo është shumica e atyre që në 20 vjet e kanë shkelur rregullin dhe kolegjialitetin, të paktën një herë, përfshirë edhe mua. Por kjo nuk është një arsye për t’i përjashtuar, por për t’i bërë ortakë, në një ide dhe në një projekt, i cili ende mungon. Prandaj, them se debatet për përjashtime në përgjithësi janë të panevojshme, sepse duke synuar pastrimin, në fakt shtojnë ndotjen. Për sa kohe që në PS ka njerëz që kanë qenë në PD dhe në shumicën e saj, pse të mos ketë edhe njerëz që duke mos shkuar në PD, mendojnë se PS është bërë si PD. Në fund të fundit, njerëzimi mbi këtë themel e ka ngritur sistemin e vet të drejtësisë: duke ndëshkuar atë që vepron, jo atë që mendon.
Ju keni heshtur për një kohë relativisht të gjatë dhe socialistët, por edhe publiku nuk e njeh opinionin tuaj për ngjarjet e 21 janarit, ku PS organizoi një protestë të dhunshme para Kryeministrisë, ku dhe u vranë 4 protestues. Si e shikoni këtë ngjarje tani që kanë kaluar 8 muaj?
As në vitin 1997 nuk jam ndier më keq, sepse kurrë nuk kam qenë më afër një vrasjeje se atë ditë. Nëse shteti ka bërë një vrasje pas vitit 1991, këtë e ka bërë më 21 janar të këtij viti. Më torturon habia se Prokuroria e shtetit nuk gjen ligj dhe gjurmë për të dënuar autorët e katër vrasjeve. Kjo është njëlloj si të shohësh një film ku të gjithë janë dëshmitarë në një vrasje, ku te gjithë shohin autorin, por askush nuk e kap dot. “Kronika e një vrasjeje të paralajmëruar” e Markezit duket më pak tragjike se kaq. Më 21 janar nuk u shkel vetëm ligji, por edhe kodi i luftës. Vrasjet u kryen kur protestuesit kishin ngritur flamurin e bardhë. Sekush e kujton mire se një nga protestuesit, një burrë gjysmë i zhveshur nga përleshja, u ngjit mbi kangjellat e Kryeministrisë dhe ngriti në ajër rreckat e tij të bardha, në shenjë paqeje. Njerëzit pra u qëlluan pas kërkesës për paqe. Sali Berisha i vrau në pabesi kur ata po kërkonin pushim. Nuk e di se çfarë mendon një njeri që jep urdhër të vriten ata që i kërkojnë armëpushim poshtë dritares, por e di shumë mirë se çfarë është ai njeri: një burracak. Vetëm burracakët vrasin gjatë armëpushimit. E, megjithatë, 21 janari nuk është i hidhur dhe i dhimbshëm vetëm për kaq. Nëse Sali Berisha i vrau, ne duhet t’i kishim penguar të vriteshin. Shqiptarët e njohin Sali Berishën më pak se ne dhe ata protestuan duke menduar se Kryeministri nuk vret, pa e ditur se Sali Berisha vret. Ne e dimë këtë gjë ka shumë kohë, prandaj duhet t’i kishim tërhequr nga prita dhe, kur mendoj që këtë fuqi e kishim, trishtohem. Jam i bindur që këtë mundësi e kishim dhe duhet ta kishim shfrytëzuar. Nëse ne do ishim në mes të Sali Berishës dhe popullit, askush nuk do ishte vrarë. Dhe në thelb ky është problemi ynë që vazhdon t’i shkaktojë kosto të panevojshme shqiptarëve. Ne nuk mund të vijmë në pushtet duke qëndruar pas popullit, siç ndodhi atë ditë.
Ju keni qenë një nga mbrojtësit publikë të marrëveshjes Rama-Berisha për ndryshimet kushtetuese në 2008-n. A keni një opinion të ndryshëm tani, pas tri vitesh, kur Rama ka shprehur publikisht pendesën e tij? Mjaft personalitete e kanë kritikuar atë marrëveshje, duke fajësuar opozitën se i ka dhënë pushtet në tavolinë Berishës. Cili është opsioni juaj?
Unë kam qenë dhe mbetem për një president nga populli. Nëse kjo formulë do ishte sanksionuar me kushtetutë, natyrisht që vendi do kishte kapërcyer një ngërç, Partia Socialiste do kishte shmangur njëe disfatë dhe presidenti do ishte më bindës. Propozimi për president nga populli u rrëzua nga vetë Partia Socialiste që në fillim, për arsye jo shume objektive dhe, në fund, për të keqen e saj. Nëse ndryshimet kushtetuese kanë këtë synim, natyrisht që unë jam pro, megjithëse kjo do duket e pamundur deri vitin e ardhshëm. Por ndryshimet kushtetuese do ishin të pamundura dhe të pamjaftueshme nëse do ishin vetëm kaq. Kushtetuta e Shqipërisë ka nevojë të rishikohet për t’i depolitizuar edhe më shumë institucionet kushtetuese, si dhe për t’u dhënë atyre më shumë pavarësi nga politika, gjë që i bën të duken të kalbura dhe të pafuqishme kur vjen puna për të vepruar. Por, nëse këto janë projekte afatmesme, mendoj se në Kushtetute duhet ndërhyrë për arsye me urgjente. Ka ardhur koha të përcaktojmë me Kushtetutë nivelin e borxhit, gjë që shumë vende sot po e bëjnë. E fundit është Spanja, por dhe Franca, e cila po e hap këtë debat në kushtet e borxhit që po kapërcen nivelin e GDP. Ky do të ishte i famshmi “Golden Rule”, pra rregulli i artë, i kufizimit të borxhit me ligj. Sikur Greqia ta kishte kontrolluar me kushtetutë nivelin e kredimarrjes publike, ndoshta nuk do ishte në këtë situatë të dorëzimit të sovranitetit financiar. Qeveritë kanë gjithë kohën nevoja elektorale, kanë nevojë të bëjnë rrugë dhe ura, shkolla dhe spitale, të paguajnë rroga e pensione sa më të larta për të fituar vota. Por kjo ka një kufi. Ne jemi shumë afër këtij kufiri. Vitin tjetër, dhe sidomos në vitin 2013, qeveria do shtojë shpenzimet përtej çdo mundësie, vetëm për të fituar zgjedhjet. Është hera e fundit që e kemi Sali Berishën në garë dhe njerëz si ai kanë një ves: ata e thyejnë vazon duke e mbushur. Këtë mund ta bëjë edhe pas dy vitesh nëse nuk kufizohet. Megjithatë, ky nuk është një amendament kundër Sali Berishës, por edhe kundër nesh. Detyrimi për të caktuar kufirin e borxhit në Kushtetutë, do ia lidhte duart jo vetëm kësaj qeverie, por edhe çdo qeverie nesër. Koha po tregon se asnjë qeveri nuk e ka aftësinë për të kufizuar borxhin, sepse duke marrë borxh, ajo gjen një mundësi për të fshehur mungesën e reformave, korrupsionin dhe mediokritetin kalbëzues. Sot, borxhi i Shqipërisë është afër 60 për qind me tendencë rritjeje. Nëse ky kufi kapërcehet, mundësia që ne ta paguajmë atë nga viti në vit do të zvogëlohet sepse edhe burimet tona po reduktohen, ngaqë nuk administrohen siç duhet. Besoj se kjo urgjencë duhet të na çojë me vrap në Parlament për të kufizuar veten, sepse të gjithë vuajmë nga i njëjti virus: të marrim borxh pa punuar.
Rama ka propozuar një paketë me 10 pika si kusht për të votuar ligjet me tre të pestat në Parlament, të nevojshme për të marrë statusin e vendit kandidat në BE. A mendoni se procesi i integrimit duhet kushtëzuar me emrin e guvernatorit apo kryetarit të KLSH-së dhe a jeni dakord që krerët e grupeve parlamentare t’i shkruajnë kryeprokurores për hetimin e fakteve të dala nga WikiLeaks?
Të dhjetë pikat janë më shumë një gjest, sesa një kushtëzim. Te paktën sipas meje. Por, sigurisht disa çështje aty janë strategjike dhe jo vetëm për interesat e opozitës. Sidomos reforma zgjedhore, reforma parlamentare dhe reforma në televizionin publik. Qeveria do detyrohet herët apo vonë të hyjë në këto tema. Refuzimi i statusit të vendit kandidat është kushtëzim dhe detyrim për t’u përqendruar në këto çështje. Pra, të gjithë po bëjnë diçka: Europa po kushtëzon, opozita po bën gjeste, ndërsa qeveria po vonohet. Pa dyshim diçka do ndryshojë për administrimin e zgjedhjeve, parlamentin dhe median, por ajo asnjëherë nuk do jetë aq sa duhet. Politika shqiptare i ngjan një njeriu me të cilin torturohesh, derisa e detyron të krijojë një kuti. Më në fund, pasi ke humbur shumë kohë, para, energji, argumente dhe kërcënime, ai të bindet. E bën kutinë. Ti e hap dhe sheh se ajo është bosh. Megjithëse kjo duket pesimiste, unë serish them se të paktën duhet të kemi një kuti deri në 2013-n për ta mbushur pas atij viti. Sa i takon opozitës, mendoj se pavarësisht nga vonesat apo devijimet e qeverisë, ajo duhet të përzgjedhë sipas meritës miratimin e një apo më shumë ligjeve që kërkojnë tre të pestat. Ky do ishte më shumë se një gjest. Qeveria në fakt kërkon të kundërtën: që ne mos votojmë, sepse në këtë mënyrë ka çdo ditë dy arsye për të mos punuar: e para, nuk bën asnjë reformë dhe e dyta e hedh fajin nga koshi i vet në shportën e opozitës. Në fund të fundit, kush më bind se duke votuar Gjykatën Administrative, ky vend është më i keq dhe Sali Berisha është më i fortë? Askush. Prandaj them se është koha për të votuar ligjet sipas meritës, sepse gjërat që duam, arrihen me shpejt duke pasur një kuti bosh, sesa duke mos pasur kuti fare. Një ditë do jemi ne në të njëjtën pozitë dhe nuk do mbushim dot kutinë që kemi, sepse kuti nuk ka, dhe pa ndihmën e opozitës së re nuk mund ta kemi.
Sa i takon WikiLeaks, mendoj se ato që kemi lexuar deri tani janë më shumë perceptime, sesa fakte. Pra, i takon Prokurorisë të vendosë nëse hetohen perceptimet apo jo dhe a mund të shtrydhen fakte nga perceptimet. Por, para se të shkojmë në prokurori na takon t’i bëjmë një pyetje vetes: Pse është ky perceptim për ne? Pra, një perceptim të perceptimit për veten do ishte ajo që mund të bënim më kollaj, pa i kërkuar ndih-më prokurorisë.
Maxhoranca ka deklaruar se pas 10 pikave të Ramës fshihet kërkesa për president konsensual. A duhet sipas jush ta përqendrojë opozita betejën e saj në çështjen e Presidentit të ardhshëm dhe si mund t’i imponohet maxhorancës për ta zgjedhur Presidentin e ri jashtë kornizës aktuale kushtetuese që Rama vetë e ka propozuar, pra me shumicë të thjeshtë?
Çdo opozitë do kërkonte një president konsensual dhe kjo nuk është e papritur. Për më tepër, është detyrim moral. Por, nëse opozitës do i kthehet kërkesa me Kushtetutë, sipas së cilës presidenti zgjidhet me shumicë të thjeshtë, nuk mund t’i thuhet e njëjta gjë edhe faktorit ndërkombëtar, i cili sheh si dalje nga kriza politike balancimin e pushteteve në Shqipëri. Sa më shumë që qeveria vonon reformën zgjedhore, atë parlamentare, balancimin e televizionit publik dhe decentralizimin, aq më shumë ndërkombëtarët do kërkojnë një balancim në rastin e presidentit. Jam i bindur se zërat për një president konsensual do të shtohen më shumë nga jashtë se sa nga brenda, vitin tjetër. Kokëfortësia shkakton gjithnjë pasoja të paparashikueshme. Dhe natyrisht që një proces konsensual do prodhonte një president që flet më shumë për zgjedhjet, sesa për futbollin dhe që vrasjet në bulevard nuk i quan ngjarje në bulevard. Prandaj them se opozita megjithëse nuk e ka jetike çështjen e presidentit nuk mund t’i shmanget këtij kalendari.
Presidenti aktual bëri të qartë para disa ditësh se do të rikthehet në politikë me një parti të re të djathtë nëse nuk do të zgjidhet për një mandat të dytë. Si e gjykoni gjestin e një Presidenti në detyrë dhe a do të jetë ky një shans për opozitën në zgjedhjet e 2013-s për fragmentimin e së djathtës?
Nëse opozita beson se Bamir Topi është e vetmja rrugë për të ardhur në pushtet, e ka gabim. Kam folur shumë për këtë njeri dhe nuk dua t’i shtoj gjykimit tim një paragjykim të ri. Kur je në politikë dhe sidomos në kushtet tona, çdo njeri që është kundër kundërshtarit tënd, të duket i vlefshëm. Unë, në parim, nuk jam në çdo rast kundër kësaj dogme. Megjithatë, dua të them një gjë që me tha një miku im para disa kohësh, duke folur për ndryshimin që mund t’i sjellë një trajner i ri një ekipi të dobët. Nuk është e thënë që një sulmues që e nxjerr gjithnjë topin jashtë portës kundërshtare, nuk bën të njëjtën gjë edhe kur e vë përballë portës së vet. Duke e nxjerrë topin jashtë portës që mbron, ai bëhet i vlefshëm dhe pavarësisht se nuk është më sulmues, mund të luajë.
ROBERT RAKIPLLARI
© Panorama.al
