Një marrëveshje është arritur midis eurodeputetëve dhe shteteve evropiane, për të ndaluar të gjitha importet e gazit rus në BE deri në vjeshtën e vitit 2027, u njoftua sot, duke e privuar Moskën nga një burim i madh financimi për luftën e saj në Ukrainë.
“Ky është agimi i një epoke të re, i pavarësisë së plotë energjetike të Evropës nga Rusia”, u tha gazetarëve Presidentja e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen.
Fundi i importeve në vjeshtën e vitit 2027 është një kompromis midis Parlamentit Evropian, i cili donte që ndalimi të hynte në fuqi më herët, dhe shteteve anëtare, të cilat dëshironin pak më shumë kohë.
“E arritëm”, tha Komisioneri Evropian i Energjisë, Dan Jorgensen, duke shprehur gëzimin e tij. “Mjaft me përpjekje shantazhi. Mjaft me manipulimin e tregut nga Putini. Ne jemi në solidaritet me Ukrainën”, theksoi ai.
Për gazin e transportuar përmes tubacioneve, ndalimi i kontratave afatgjata të blerjes – më të ndjeshmet, sepse ndonjëherë zgjasin me dekada – do të hyjë në fuqi më 30 shtator 2027, me kusht që rezervat të jenë të mjaftueshme, dhe do të zbatohet jo më vonë se 1 nëntor 2027.
Për gazin natyror të lëngshëm, ndalimi i kontratave afatgjata do të zbatohet nga 1 janari 2027, sipas njoftimeve të mëparshme nga Ursula von der Leyen.
Sa i përket kontratave afatshkurtra, ndalimi do të hyjë në fuqi më 25 prill 2026 për gazin natyror të lëngshëm dhe më 17 qershor 2026 për gazin e transportuar përmes tubacioneve.
Ky orar do të duhet të miratohet për herë të fundit nga shtetet anëtare dhe Parlamenti Evropian , por marrëveshja e nënshkruar mbrëmë hap rrugën për një votim pa pezullim.
Kompanitë evropiane do të jenë në gjendje të përdorin një rast “force madhore” për të justifikuar ligjërisht këto ndërprerje të furnizimit, duke përmendur ndalimin e importit të vendosur nga BE.
Viktor Orban sfidon BE
Komisioni Evropian ka zgjedhur një propozim legjislativ në vend të sanksioneve sepse ai mund të miratohet nga shtetet anëtare me shumicë të madhe. Qëllimi është të shmanget një veto nga Hungaria dhe Sllovakia, dy vende që konsiderohen të afërta me Moskën dhe që kundërshtojnë këto masa.
Kryeministri hungarez Viktor Orbán sfidoi përsëri BE-në në fund të nëntorit duke premtuar, gjatë një takimi me Presidentin Vladimir Putin në Kremlin, se do të vazhdojë të importojë hidrokarbure ruse.
Kompromisi i arritur nga evropianët parashikon gjithashtu që Komisioni Evropian do të paraqesë një propozim në muajt e ardhshëm për t’i dhënë fund importeve të gazit rus nga Hungaria dhe Sllovakia deri në fund të vitit 2027.
Bashkimi Evropian kishte vendosur tashmë në vitin 2022 të bëhej i varur nga nafta ruse, por u kishte dhënë përjashtime këtyre dy vendeve pa dalje në det. Pothuajse katër vjet pas pushtimit rus të Ukrainës, Brukseli dëshiron ta privojë Rusinë nga përfitimet ekonomike që ajo nxjerr nga hidrokarburet e saj.
Pjesa e gazit rus në importet e gazit të BE-së ra nga 45% në vitin 2021 në 19% në vitin 2024. Por nëse Evropa është përpjekur të kufizojë furnizimet me tubacione, ajo është kthyer pjesërisht në gaz natyror të lëngshëm, i cili transportohet me anije, shkarkohet në porte, rigazifikohet dhe më pas futet në rrjetin evropian.
Pas Shteteve të Bashkuara (45%), Rusia zë një pozicion qendror me 20% të importeve të gazit natyror të lëngshëm të BE-së në vitin 2024, pra 20 miliardë metra kub nga 100 miliardë të importuara. Në përgjithësi, importet e gazit rus nga BE pritet të arrijnë në 15 miliardë euro këtë vit.
© Panorama.al
