Ambasadori i Bashkimit Europian në Tiranë, Silvio Gonzato, ka shprehur mbështetje për krijimin e task-forcës nga SPAK për monitorimin e zgjedhjeve të 11 majit dhe parandalimin e krimeve zgjedhore.
Gonzato e ka cilësuar këtë hap si një iniciativë pozitive për të garantuar zgjedhje të lira dhe të ndershme, ndërsa theksoi se problemi i blerjes së votës dhe presionit ndaj votuesve vazhdon të mbetet një shqetësim në Shqipëri.
I dërguari i BE ndër të tjera shprehu miratimin për koordinimin e përpjekjeve mes institucioneve kryesore si Komisioni Qendror i Zgjedhjeve, Prokuroria e Përgjithshme, SPAK dhe Policia e Shtetit për të parandaluar krimet zgjedhore dhe për të rritur besimin në procesin zgjedhor.
“Përshëndes nismën e ndërmarrë nga Komisioni Qendror i Zgjedhjeve, Prokuroria e Përgjithshme, SPAK dhe Policia e Shtetit, për të bashkërenduar veprimet e tyre në prag të zgjedhjeve të majit, për të adresuar krimet e mundshme zgjedhore si një mënyrë për të garantuar besimin në procesin zgjedhor. Mezi pres të dëgjoj më shumë nga këto institucione për iniciativat dhe përpjekjet e tyre koordinuese”, tha Gonzato.
Gonzato gjithashtu theksoi rëndësinë e trajtimit të keqpërdorimit të burimeve administrative, një problem që kërkon më shumë vëmendje për të siguruar kushte të barabarta për të gjithë kandidatët dhe partitë politike.
“Keqpërdorimi i burimeve administrative është nënvizuar gjithashtu në disa raporte të ODIHR-it si një çështje që kërkon më shumë vëmendje për të siguruar kushte të barabarta loje. Prandaj do të mirëprisja faktin që Komisioni Qendror i Zgjedhjeve ka rritur rolin e tij monitorues në këtë fushë”, theksoi ai në një tryezë të përbashkët për krimet zgjedhore me përfshirjen e institucioneve dhe aktorëve të ndryshëm politikë dhe të shoqërisë civile.
Fjala e Gonzatos
Të nderuar Ambasadorë
Të nderuar deputetë,
I nderuar Prokuror i Përgjithshëm,
I nderuar Kryeprokuror Special,
I nderuar Komisioner Shtetëror i Zgjedhjeve,
Të nderuar anëtarë të shoqërisë civile,
Të nderuar pjesëmarrës,
Dëshiroj të falënderoj organizatat e shoqërisë civile që kanë thirrur këtë takim të rëndësishëm dhe gjithashtu ambasadat e Holandës dhe Mbretërisë së Bashkuar për mbështetjen e këtij eventi. Mendoj se është shumë në kohë.
Dhe gjithashtu do të doja të falënderoja grupet e mendimit për studimet që ata kanë paraqitur për të informuar diskutimin e sotëm. Siç e dini, BE-ja ka qenë dhe vazhdon të jetë një mbështetëse e fortë e përpjekjeve të Shqipërisë për të forcuar më tej procesin e saj zgjedhor. Mandati ynë këtu në Shqipëri, siç e them shpesh, është të mbështesim vendin që përmbush të gjitha kërkesat themelore për anëtarësimin në BE.
Ky është mandati ynë, ky është qëllimi ynë. Të kesh një kornizë solide zgjedhore, që është një faktor kyç i demokracisë, është një nga kërkesat themelore. Dhe siç e dini, Shqipëria u angazhua të trajtojë çështjet e pazgjidhura të kuadrit të saj zgjedhor në kuadrin e negociatave të anëtarësimit të grupit një, si pjesë e udhërrëfyesit për funksionimin e institucioneve demokratike, e cila është miratuar si nga qeveria ashtu edhe nga Parlamenti.
Dhe siç e dini, ritmi dhe përmbushja e kërkesave në grupin e parë përcakton ritmin e përgjithshëm të negociatave. Në dialogun tonë me autoritetet shqiptare për çështjet zgjedhore, udhëzimi ynë qendror vazhdon të jetë rekomandimet e OSBE/ODIHR për vëzhgimin e zgjedhjeve. Fatkeqësisht, gjatë legjislaturës aktuale, partitë kryesore politike nuk kanë mundur të gjejnë gjuhën e përbashkët për një reformë gjithëpërfshirëse zgjedhore që do të adresonte të gjitha këto rekomandime. Ky ishte padyshim një mundësi e humbur. Në kontekstin e negociatave të anëtarësimit në BE, ne do të vazhdojmë ta ndjekim këtë nga afër dhe presim që legjislatura e ardhshme t’i trajtojë këto çështje të pazgjidhura me shpejtësi.
Duke iu rikthyer tani çështjeve të sotme, që janë financimi dhe transparenca e fushatës, parandalimi dhe keqpërdorimi i burimeve shtetërore, si dhe trajtimi i shkeljeve të lidhura me zgjedhjet; ato janë të gjitha kyçe për të siguruar një fushë loje të barabartë dhe integritet me fushatën zgjedhore.
Për sa i përket çështjes së integritetit dhe krimeve zgjedhore, dua të them se, para së gjithash, qytetarët presin që partitë politike t’i paraqesin kandidatët me integritetin më të lartë në përputhje me ligjin dhe në përputhje me frymën e tij.
Dhe së dyti, kur bëhet fjalë për krimet elektorale, siç konfirmohet në disa raporte të ODIHR-it, blerja e votave dhe presioni ndaj votuesve, fatkeqësisht, vazhdojnë të jenë problem në Shqipëri. Dhe rekomandimi i bërë nga ODIHR është që organet ligjzbatuese të bëjnë të gjitha përpjekjet për të identifikuar dhe hetuar në mënyrë të pavarur të gjitha pretendimet për shkelje zgjedhore në mënyrë të plotë, në kohë dhe transparente. Në të njëjtën kohë, autoritetet duhet të bëjnë gjithashtu përpjekje të sinqerta për të rritur ndërgjegjësimin për blerjen e votave dhe dëmin që ajo shkakton për integritetin e zgjedhjeve.
Në këtë kuadër, dëshiroj të përshëndes nismën e ndërmarrë nga Komisioni Qendror i Zgjedhjeve, Prokuroria e Përgjithshme, SPAK dhe Policia e Shtetit, për të bashkërenduar veprimet e tyre në prag të zgjedhjeve të majit, për të adresuar krimet e mundshme zgjedhore si një mënyrë për të garantuar besimin në procesin zgjedhor. Mezi pres të dëgjoj më shumë nga këto institucione për iniciativat dhe përpjekjet e tyre koordinuese.
Keqpërdorimi i burimeve administrative është nënvizuar gjithashtu në disa raporte të ODIHR-it si një çështje që kërkon më shumë vëmendje për të siguruar kushte të barabarta loje. Prandaj do të mirëprisja faktin që Komisioni Qendror i Zgjedhjeve ka rritur rolin e tij monitorues në këtë fushë. Mezi pres të dëgjoj lajme nga organizatat e shoqërisë civile mbi situatën aktuale dhe çfarë mund të përmirësohet më tej, për shembull, në lidhje me rregullimin e fushatës online.
Ekziston qartë gjithashtu nevoja për të përmirësuar kuadrin ligjor dhe rregullator për financimin e fushatës, siç nënvizohet në disa raporte të ODIHR-it. Aktualisht ka shumë boshllëqe të cilat nuk mundësojnë një nivel të mjaftueshëm të transparencës dhe llogaridhënies. Qytetarët duhet të jenë në gjendje të kenë një pasqyrë të qartë se si financohen fushatat në vend që të mbështeten në raportimin ex-post. Edhe këtu, pres me padurim të dëgjoj pikëpamjet e institucioneve dhe organizatave të shoqërisë civile se çfarë mund të bëhet më shumë.
Është e qartë se disa nga mangësitë me të cilat po përballet Shqipëria mund të trajtohen vetëm me një reformë gjithëpërfshirëse zgjedhore si pjesë e një procesi gjithëpërfshirës ndërpartiak. Ne presim që parlamenti i ardhshëm ta bëjë pikërisht këtë. Megjithatë, institucionet publike dhe partitë politike tashmë kanë mundësinë të marrin një sërë masash brenda kornizës aktuale, me synimin për zgjedhjet e ardhshme të 11 majit. Një shembull i mirë është bashkëpunimi ndërmjet Komisionit Qendror të Zgjedhjeve, Prokurorisë së Përgjithshme, SPAK-ut dhe policisë për parandalimin e krimeve zgjedhore.
Në fund, dëshiroj të nënvizoj se organizatat e shoqërisë civile luajnë një rol kyç në sigurimin e llogaridhënies së proceseve zgjedhore, siç e dëshmojnë edhe ngjarja e sotme. Në Shqipëri, ashtu si kudo, organizatat e shoqërisë civile po monitorojnë nga afër proceset zgjedhore dhe shpesh janë ato që ekspozojnë shkeljet dhe paraqesin ankesa pranë autoriteteve përkatëse. Dhe kjo është arsyeja pse vetë BE-ja mbështet disa OSHC lokale në Shqipëri përmes granteve dhe përpjekjeve të tyre mbikëqyrëse, duke përfshirë një temë tjetër që nuk është tema e diskutimit të sotëm, atë të gjuhës së urrejtjes.
Më lejoni të shtoj gjithashtu se Shqipëria nuk është i vetmi vend që përballet me sfida të tilla. Gjithashtu në Bashkimin Evropian, proceset tona demokratike zgjedhore dhe sistemet tona të sundimit të ligjit kanë të gjitha dobësi të cilat duhet të adresohen. Kjo është arsyeja pse vetë BE-ja në vitet e fundit ka kërkuar të zbatojë elasticitetin dhe mbrojtjen e proceseve zgjedhore, veçanërisht nga të gjitha format e ndërhyrjes, përmes një sërë mekanizmash si Akti i Shërbimeve Dixhitale, forcimi i Kodit të Praktikave mbi Dezinformimin, Aktit Evropian për Lirinë e Medias dhe një rregulloreje të re për transparencën dhe shënjestrimin e reklamave politike.
Kështu që unë shpresoj që konferenca e sotme do të jetë një mundësi për të gjithë aktorët që të kenë një diskutim dhe shkëmbim të hapur për këto çështje, dhe me të vërtetë e mirëpres faktin që të gjithë aktorët kryesorë janë të pranishëm për të diskutuar hapur çështjen, për të ndarë përvojën e tyre dhe për të ndarë këndvështrimet e tyre.
Dhe ju uroj një diskutim të frytshëm dhe konstruktiv.
Faleminderit!
© Panorama.al
