ENO BOZDO
Miratimi i Kodit të Qever isjes se Korporatave nga ana e Këshillit Konsultativ të Biznesit, është një hap tjetër i rëndësishëm i reformës së legjislacionit tregtar, si dhe përmirësimit të mjedisit dhe klimës së biznesit në Shqipëri. Në fakt, fillimi i punës për reformën e legjislacionit tregtar në vendin tonë daton që në muajin tetor të vitit 2006. Kjo reformë ka bërë të mundur miratimin e një pakete shumë të rëndësishme ligjore, duke filluar me ligjet “Për Qendrën Kombëtare të Regjistrimit”, “Për tregtarët dhe shoqëritë tregtare”, “Për marrjen në kontroll të shoqërive me ofertë publike” (Takeover Bids) dhe se fundi me miratimin e ligjit “Për një ndryshim në ligjin për tregtarët dhe shoqëritë tregtare, lidhur me kapitalin minimal të sh.a.-ve me ofertë private”. Ministria e Ekonomisë, Tregtisë dhe Energjetikës është e angazhuar për vazhdimin e kësaj reforme; aktualisht po punojmë për përafrimin e legjislacionit shqiptar me Acquis Communautaire, dhe në veçanti me direktivën “Për bashkimin ndërkufitar të shoqërive tregtare” (2005/56/EEC), direktivën “Mbi raportimin dhe dokumentimin e bashkimit dhe ndarjes” (2009/109/EEC), si dhe hartimin e Kodit të Qeverisjes së Korporatave, kërkesa këto të vëna në dukje edhe nga raporti i fundit i progresit të KE-së, të përfshira në kapitullin VI. Të gjithë këto ligje i janë nënshtruar një procesi të vazhdueshëm konsultimi për përmirësimin e tyre, me të gjitha grupet e interesit dhe institucionet që i zbatojnë ato në jetën e përditshme. Sigurisht që një rol të rëndësishëm në këtë proces kanë luajtur edhe Komisioni Europian, organizatat ndërkombëtare dhe donatorë të ndryshëm, si GIZ, IFC, USAID, duke ofruar një mbështetje shumë të vlefshme. Reforma e Qeverisjes së Korporatave është një proces shumë i rëndësishëm për vendet në zhvillim si ky i yni, me prioritet tërheqjen e investimeve të huaja. Nga studime të kryera nga OECD, por dhe grupet e mëdha të konsulencës botërore, është vërtetuar se nëse në një vend nuk aplikohen praktika të forta të qeverisjes së korporatave, kapitali dhe investimet do të shkojnë diku tjetër. Nëse investitorët nuk kanë besim në nivelin e transparencës se menaxhimit koorporativ, ata do të shkojnë diku tjetër. Nëse një vend zgjedh të ketë standarde jorigoroze të kontabilitetit dhe raportimit, investimi do të shkojë diku tjetër. Rrjedhimisht, të gjitha bizneset dhe ekonomia – pavarësisht se sa të qëndrueshme mund të jenë praktikat individuale – do të vuajnë pasojat. Pra, një menaxhim dhe drejtim sa më i mirë dhe sa më afër standardeve ndërkombëtare dhe praktikave më të mira, do të rrisë mundësinë e ekonomisë vendase për të qenë konkurruese dhe e zhvilluar. Nisur nga kjo përvojë botërore dhe nga fakti që në Shqipëri mungonte Kodi i Qeverisjes së Korporatave, ne ndërmorëm iniciativën për hartimin e këtij Kodi. METE e konsideron këtë KOD si një nevojë të bizneseve vendase për të qenë të përafruara nga pikëpamja e kuadrit rregullator me bizneset europiane. Për efekt të unifikimit të terminologjisë së përdorur në ligjin e shoqërive tregtare dhe në shërbim të zbatimit sa më të mirë, ne e kemi emërtuar: Kodi i Drejtimit të Brendshëm të Shoqërive Tregtare (KODI). Hartimi i KODI-t, i cili mori miratimin e Këshillit Kombëtar të Biznesit, nisi si rezultat i një marrëveshje dypalëshe bashkëpunimi midis METE-s dhe Korporatës Financiare Ndërkombëtare (IFC), të nënshkruar në qershor të këtij viti. Me ekspertizën e IFC u hartua drafti i parë i këtij Kodi, i cili kaloi nëpërmjet një procesi konsultimi. Ai u është dërguar për mendim të gjitha institucioneve shtetërore që preken nga fusha e zbatimit të tij, por edhe disa organizmave të tjerë si Bursa e Tiranës, Autoritetit i Mbikëqyrjes Financiare, Shoqatës Shqiptare të Bankave, Këshilli Konsultativ i Biznesit etj., si dhe organizatave të tjera ndërkombëtare që veprojnë me projekte në këtë fushë. Pas reflektimit të opinioneve të tyre, u hartua drafti i dytë i Kodit, i cili konsultua përsëri në një workshop të zhvilluar në tetor të këtij viti. Nga ky workshop u arrit versioni përfundimtar i këtij KODI. Hartimi i këtij dokumenti bazohet në praktikat më të mira ndërkombëtare. KODI i drejtimit të brendshëm për shoqëritë aksionere, në përmbajtjen e tij përqendrohet në specifikat e drejtimit të brendshëm për shoqëritë që nuk janë të listuara në burse. Në këtë Kod janë të përcaktuara qartë 14 parimet e drejtimit të brendshëm për të gjitha shoqëritë aksionere që nuk janë të regjistruara në bursë. Në një kuadër efektiv të qeverisjes së shoqërive tregtare përcaktohen rolet, përgjegjësitë si dhe një shpërndarje e kompetencave ndërmjet aksionerëve, bordit, menaxhimit dhe palëve të tjera të interesuara. Në kuptim të këtij KODI, drejtimi i brendshëm i shoqërive nuk është çështje e mbrojtjes së interesave të aksionerëve që nuk janë në kontakt të përditshëm me shoqërinë, por ka të bëjë me vendosjen në një kornize qartësie dhe transparence të proceseve, qëndrimeve dhe sjelljeve të faktorëve administrues kundrejt palëve të tjera të interesuara të shoqërisë tregtare, proces i cili ia shtojnë vlerën aktivitetit tregtar dhe ndihmon në suksesin afatgjatë të shoqërisë. Në thelb të tij, KODI është i nevojshëm për arritjen e standardeve dhe reformimin e qeverisjes së shoqërive tregtare, si dhe për ndërtimin e besimit të investitorëve ndaj shoqërive tregtare në Shqipëri. Është e rëndësishme të theksohet se KODI nuk është një “rregullore” e detyrueshme për zbatim nga shoqëritë tregtare. Në të njëjtën kohë, qeveria nuk ka detyrimin për miratimin ligjor të këtij KODI. Prandaj dëshiroj të theksoj qartë se KODI shërben si një dokument “udhëzues”, bazuar në praktikat më të mira lidhur me drejtimin e brendshëm të shoqërive jo të regjistruara në bursë. KODI është një material mbështetës dhe orientues për shoqëritë tregtare që operojnë në Shqipëri, që këto të fundit të zhvillojnë një kuadër të shëndoshë të drejtimit të brendshëm. Në këtë rast METE ofron vetëm një “model” dhe shoqëritë tregtare, të cilat, nga ana e tyre, janë të lira që ta zhvillojnë dhe adaptojnë atë sipas kushteve përkatëse. Sidoqoftë, për të shmangur çdo keqinterpretim, KODI duhet lexuar dhe zbatuar në referencë me aktet ligjore dhe nënligjore përkatëse që janë në fuqi dhe sigurisht që në rast të interpretimeve të ndryshme, epërsi marrin aktet ligjore dhe nënligjore në fuqi.
