Transporti detar në Ngushticën e Hormuzit është përsëri në një pikë kthese, pasi sulmet iraniane ndaj anijeve tregtare dhe sulmet e vazhdueshme ushtarake amerikane kanë shkaktuar një përshkallëzim të ri në rajon.
Përshkallëzimi i ri i tensioneve ka ringjallur shqetësimet në lidhje me rrjedhat globale të energjisë , pasi Ngushtica e Hormuzit mbart rreth një të pestën e tregtisë globale të naftës dhe sasi të konsiderueshme të gazit natyror të lëngshëm (LNG). Çmimet e naftës dhe gazit natyror evropian u rritën në tregtimin e hershëm të hënën, me naftën bruto
Brent që u rrit mbi 90 dollarë për fuçi, por ato pakësuan disa nga fitimet e tyre të hershme ndërsa investitorët vazhdojnë të vlerësojnë ndikimin e krizës në furnizimet globale me energji.
Lundrimi në Ngushticën e Hormuzit “i ngrirë” përsëri, skenari i naftës kthehet në 100 dollarë
Shumica e anijeve tani po shmangin rrugën strategjike detare ose po çaktivizojnë sistemet e tyre të gjurmimit, ndërsa tregjet po i ndjekin zhvillimet me shqetësim për shkak të rrezikut të ndërprerjeve të mëtejshme në rrjedhat globale të energjisë.
Trafiku përmes Ngushticës së Hormuzit duket se është ndalur pothuajse plotësisht të hënën, sipas të dhënave të gjurmimit të anijeve, raportoi Bloomberg. Garda Revolucionare e Iranit tha se kishte “ndaluar” me forcë dy anije cisternë ndërsa ato përpiqeshin të kalonin nëpër Ngushticën e Hormuzit pa lejen e Teheranit, në një mënyrë “të paautorizuar”, raportoi media shtetërore iraniane.
Zyra e Informacionit për Sigurinë Detare e Mbretërisë së Bashkuar (UKMTO), një njësi e Ministrisë së Mbrojtjes, tha se një anije ishte në flakë në Ngushticën e Hormuzit, 8 milje detare (15 km) në veriperëndim të fshatit Kumzar në Sulltanatin e Omanit.
Në të njëjtën kohë, SHBA-të kryen një seri sulmesh që synonin “qendrat e komandës ushtarake iraniane, mbrojtjen ajrore dhe objektet e mbikëqyrjes bregdetare, aftësitë detare, objektet e lëshimit të raketave dhe dronëve, si dhe rrjetet e komunikimit, me qëllim që të zvogëlonin më tej aftësinë e Iranit për të sulmuar anijet tregtare dhe personelin civil detar që kalonin Ngushticën e Hormuzit”.
“Ne i goditëm ata shumë fort përsëri sonte”, u tha Presidenti i SHBA-së Donald Trump gazetarëve, duke theksuar se bombardimet u kryen për të “nderuar” ushtarët amerikanë që u vranë ditët e fundit në Lindjen e Mesme.
Kalimi detar, përmes të cilit kalon normalisht një e pesta e naftës dhe gazit natyror të lëngshëm në botë, u njoftua nga Irani si i mbyllur përsëri pas rifillimit të armiqësive. Në shenjë hakmarrjeje, SHBA-të rivendosën një bllokadë në portet iraniane në Gjirin Persik.
Skenari i 100 dollarëve për naftë është rikthyer
Realiteti i ri gjeopolitik ka rikthyer në tryezë një skenar që deri vonë dukej mjaft i largët: rikthimi i çmimit të naftës në 100 dollarë për fuçi.
Disa analistë paralajmërojnë se një përkeqësim i mëtejshëm i situatës ose një kufizim i konsiderueshëm i rrjedhave të energjisë përmes Ngushticës së Hormuzit mund të çojë në një rritje të re të çmimeve. Siç theksojnë ata, tregjet nuk po çmojnë më vetëm rrezikun e menjëhershëm ushtarak, por edhe mundësinë e mungesave reale në tregun global të naftës bruto.
Nëse një skenar i tillë konfirmohet, çmimet mund të lëvizin ndjeshëm më lart, duke transferuar presione në të gjithë zinxhirin ekonomik.
Rritja e re e naftës nuk ka të bëjë vetëm me tregjet e energjisë. Lënda e parë më e shtrenjtë përkthehet në kosto më të larta për transportin, prodhimin industrial dhe zinxhirin e furnizimit, duke krijuar presione të reja inflacioniste në një kohë kur shumë ekonomi ende po përpiqen të kthehen në një mjedis të qëndrueshëm çmimesh.
Në të njëjtën kohë, perspektiva e mbajtjes së normave të interesit në nivele të larta për një periudhë më të gjatë kohore po forcohet, pasi bankat qendrore do ta kenë të vështirë të relaksojnë politikën monetare nëse kriza energjetike nxit një valë të re vlerësimi.
Për momentin, tregjet ndërkombëtare po ndjekin çdo zhvillim në Lindjen e Mesme me nervozizëm të fortë. Megjithatë, për sa kohë që mbetet pasiguria rreth Ngushticës së Hormuzit, nafta do të vazhdojë të jetë treguesi kryesor i rrezikut gjeopolitik dhe mundësia e një kërcimi të ri drejt 100 dollarëve për fuçi vështirë se mund të përjashtohet.
© Panorama.al
