Kreu i Dhomës Amerikane e Tregtisë në Shqipëri, Grant Van Cleeve, i ka drejtuar një letër publike kryeministrit Edi Rama dhe disa zyrtarëve të lartë të qeverisë, ku kërkon shtyrjen e tenderit për portin e Porto Romanos në Durrës.
Në letrën e tij, të publikuar nga Hashtag.al, Van Cleeve e cilëson projektin si një vendim strategjik dhe paralajmëron se projekti aktual i portit është shumë i kufizuar për të shfrytëzuar potencialin strategjik të Shqipërisë në rajon. Sipas tij, nëse porti ndërtohet me përmasat e planifikuara aktualisht, vendi rrezikon të humbasë mundësinë për t’u bërë një qendër kryesore logjistike në Ballkan.
Letra i drejtohet gjithashtu ministrit të Infrastrukturës dhe Energjisë Enea Karakaçi, ministrit të Mbrojtjes Ermal Nufi dhe drejtuesit të Autoriteti Portual Durrës, Liburn Aliu.
Sipas Dhomës Amerikane të Tregtisë, vendimi i planifikuar për 9 mars për tenderin e Porto Romanos përfaqëson një moment strategjik që mund të përcaktojë pozicionin ekonomik dhe gjeopolitik të Shqipërisë në Evropën Juglindore për dekada.
Van Cleeve argumenton se projekti aktual i portit është shumë i vogël, me rreth 400 metra mur moli dhe një sipërfaqe portuale prej 38 hektarësh, kapacitete që nuk mund të konkurrojnë me portet e mëdha rajonale.
Ai paralajmëron se në këto kushte Korridori 8 mund të dështojë të zhvillohet si bosht i rëndësishëm logjistik lindje-perëndim, ndërsa flukset e mallrave do të vazhdojnë të përqendrohen në portet e Pireu dhe Selanik.
Sipas tij, një zhvillim strategjik i Porto Romanos duhet të synojë një port me ujëra të thella deri në 18 metra, me kapacitet mbi 2 milion TEU për kontejnerë, zona të mëdha logjistike dhe zona të lira tregtare, si dhe terminale për transport RoRo dhe energji, përfshirë edhe LNG nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
Në përfundim, ai kërkon që tenderi i planifikuar për 9 mars të shtyhet dhe projekti të rishikohet në përputhje me kërkesat strategjike të Korridorit 8 dhe NATO-s. Sipas tij, projekti mund të zhvillohet brenda këtij viti me financim të përbashkët nga partnerë nga SHBA dhe Italia, si dhe me përfshirjen e kompanive inxhinierike nga SHBA, Italia, Holanda dhe Turqia.
Më poshtë letra e plotë:
I nderuar Edi Rama – Kryeministër i Shqipërisë
I nderuar Ermal Nufi – Ministër i Mbrojtjes
1.Liburn Aliu – Drejtor Ekzekutiv i Autoritetit Portual të Durrësit
Shqipëria ka një mundësi historike për të riformësuar gjeometrinë logjistike të Ballkanit, duke zhvendosur gravitetin ekonomik të rajonit dhe duke arritur dominancë strategjike në ndërlidhje përmes ndërtimit të korridoreve me kapacitet të lartë të ankoruara në Porto Romano.
Infrastruktura është inxhinieri.
Dominanca logjistike është qeverisje e mirë dhe lidership.
Shpejtësia e ndryshon gjeometrinë më shpejt se ideologjia.
Vendimi i planifikuar për 9 mars në lidhje me Porto Romanon përfaqëson një moment strategjik kombëtar që do të formësojë pozicionin gjeopolitik dhe ekonomik të Shqipërisë në Evropën Juglindore për dekada.
Portet ndërtohen një herë në shekull dhe gabimet strategjike të bëra në portet mund të përcaktojnë fatin e një kombi për një shekull.
Nëse Porto Romano ndërtohet në shkallën e tij aktuale të kufizuar, Korridori 8 do të dështojë strukturalisht dhe flukset e mallrave në Evropën Juglindore do të vazhdojnë të kapen nga Pireu dhe Selaniku, duke e lënë Shqipërinë jashtë sistemit kryesor logjistik të Mesdheut për shekullin e ardhshëm.
Portet e mëdha janë ndër asetet gjeopolitike më të rëndësishme të një kombi. Ndryshe nga rrugët apo hekurudhat, të cilat mund të zgjerohen me kalimin e kohës, portet e mëdha zakonisht ndërtohen vetëm një herë në një shekull dhe shkalla fillestare e tyre përcakton potencialin strategjik afatgjatë.
Problemi Thelbësor
Projektimi aktual i Porto Romanos është jashtëzakonisht i vogël:
1.400 metra mur moli (quay wall)
2.38 hektarë sipërfaqe portuale
Krahasim me porte të tjera:
Portet konkurrojnë në shkallë.
Në ekonominë detare të sotme, një port 400 metra që në realitet mund të akomodojë vetëm NJË anije të madhe nuk mund të konkurrojë me një port 24 kilometra.
Korridori 8 varet nga Porto Romano
Korridoret e transportit ndjekin portet — jo e kundërta.
Një port i vogël nuk mund të gjenerojë volumet e mallrave të nevojshme për të mbështetur një korridor logjistik madhor lindje-perëndim si Korridori 8.
Korridori 8 nuk do të ndjekë një port të vogël. Nëse Porto Romano mbetet i vogël, ngarkesat rajonale do të vazhdojnë të kalojnë përmes Pireut dhe Selanikut.
Konteksti Strategjik
Për shkak të pozicionit gjeografik mes Detit Adriatik dhe Detit të Zi, Korridori 8 ka qenë një objektiv strategjik për më shumë se tre dekada.
Megjithatë, jo të gjithë aktorët gjeopolitikë ndajnë të njëjtin interes për zhvillimin e një boshti të fortë logjistik lindje-perëndim në Ballkan. Disa aktorë përfitojnë nga ruajtja e flukseve ekzistuese veri-jug, të përqendruara rreth porteve të tjera të Mesdheut.
Infrastruktura në rajone me konkurrencë gjeopolitike nuk është kurrë neutrale.
Mundësia Strategjike
Porto Romano mund të bëhet platforma qendrore logjistike e Evropës Juglindore, e integruar me Korridorin 8.
Një zhvillim në shkallë strategjike duhet të synojë:
1. kapacitet 18 metra thellësi ujore;
2. 2+ milion TEU kapacitet kontejnerësh;
3. zona të mëdha logjistike dhe Zona të Lira Tregtare;
4. terminale RoRo dhe energjie (përfshirë LNG nga SHBA);
5. infrastrukturë detare dhe strategjike të NATO-s.
Kjo platformë do ta vendoste Shqipërinë në qendër të zinxhirëve rajonalë të furnizimit.
Dimensioni Strategjik i NATO-s
Një Porto Romano me ujëra të thella, i lidhur me Korridorin 8, do të forconte ndjeshëm mobilitetin dhe qëndrueshmërinë strategjike të NATO-s në Evropën Juglindore.
Zgjedhja Strategjike
Pyetja është e thjeshtë:
A do të varet Shqipëria nga Pireu dhe Selaniku — apo do të varen Ballkani nga Porto Romano?
Një Porto Romano i vogël do të mbetet një port kombëtar dytësor.
Një Porto Romano i madh mund të ripërcaktojë rolin strategjik të Shqipërisë në Evropën Juglindore.
Zgjidhja e Propozuar
1.Kërkojmë me respekt që tenderi i Porto Romanos i planifikuar për 9 mars të shtyhet dhe të rishikohet në bazë të kërkesave më të fundit të NATO-s dhe Korridorit 8.
2.Mund të lehtësojmë zhvillimin EPC+F të një Porto Romano më të madh brenda këtij viti, të bashkëfinancuar nga partnerë nga Shtetet e Bashkuara dhe Italia, dhe të realizuar nga furnitorë strategjikë nga SHBA, Italia, Holanda dhe Turqia.
3.Mund të ofrojmë firmat më të mira inxhinierike amerikane për të asistuar në rishikimin e projektimit të Porto Romanos, hekurudhave, autostradave dhe të gjithë infrastrukturës dual-use të Korridorit 8, të ndërtuara sipas standardeve të NATO-s, në koordinim të plotë me NATO-n dhe për të siguruar financim shtesë nga NATO.
Me respekt,
Grant Van Cleve
COO, Tecnal
© Panorama.al
