Publikohet intervista e plotë e zv. ndihmëssekretarit të Shtetit, Tom Kantrimen, dhënë për “Zërin e Amerikës”.Krahas mesazhit kryesor mbi procesin e zgjedhjeve, zyrtari i lartë i Departamentit të Shtetit ka dhënë edhe një mesazh për të dy kandidatët në garën e Bashkisë së Tiranës. Ai i përgëzon ata për garën në kryeqytet, por u bën thirrje që humbësi të pranojë rezultatin dhe çështja të zgjidhjet me dinjitet, sipas procesit ligjor, e jo me dhunë e protesta.
Z. Kantrimen, Shqipëria sapo kaloi zgjedhjet vendore të 8 majit. Megjithatë, rezultatet e këtyre zgjedhjeve kanë çuar në mosmarrëveshje midis maxhorancës dhe opozitës mbi atë nëse fletët e votimit të hedhura në kutitë me ngjyra të gabuara duhet të konsiderohen të vlefshme. Cili është opinioni juaj mbi këtë çështje?
Më lejoni të flas së pari për anën pozitive të zgjedhjeve. Fakti që shqiptarët dolën në një pjesëmarrje kaq të lartë, tregon sa thellësisht shqetësohen ata për vendin e tyre dhe për të ardhmen e demokracisë në vendin e tyre, dhe unë dua t’i përshëndes qytetarët e Shqipërisë jo vetëm për pjesëmarrjen e lartë, por edhe që e kaluan me qetësi procesin e votimit. Dua gjithashtu të përshëndes anëtarët e organizatave joqeveritare, që angazhuan më shumë se një mijë monitorues të paanshëm në të gjithë Shqipërinë. Mendoj se këto janë shumë pozitive për të treguar në Europë dhe në Shtetet e Bashkuara se shqiptarët dëshirojnë një demokraci të pastër dhe konkurruese. Kështu që mendoj se kjo në vetvete është një fitore e madhe për njerëzit.
Mendoj se ishin zgjedhjet më të pastra dhe më të drejta që shqiptarët kanë pasur në historinë e tyre. Pa minimizuar problemet që ka pasur dhe që mbeten ende, por unë shoh shumë shenja pozitive në mënyrën se si zgjedhjet u mbajtën.
Së dyti, për secilën nga palët mendoj se ka diçka për të cilën të nxjerrin konkluzione në lidhje me këto zgjedhje. Të dyja partitë kryesore, demokratët dhe socialistët, dolën më mirë nga sa prisnin në disa zona dhe më keq në disa të tjera. Kjo më çon në konkluzionin që jeta politike shqiptare është e balancuar midis dy forcave të fuqishme. Kjo krijon një detyrim shtesë për të dyja palët, që të gjejnë mënyrat për të punuar së bashku në një mënyrë politike të civilizuar, qoftë në bashkitë e të gjithë vendit, apo në Parlamentin kombëtar, apo në përgatitjet për zgjedhjet e ardhshme të përgjithshme. Mendoj se kjo është ajo çka populli i Shqipërisë kërkon dhe çfarë Shtetet e Bashkuara dhe OSBE presin gjithashtu.
Përsa i përket në veçanti pyetjes tuaj, çështja e numërimit të fletëve të votimit të hedhura në kutinë e gabuar nuk u trajtua mirë. Ne kemi thënë përgjatë gjithë procesit që rregullat duhet të jenë të qarta dhe se ato duhet të aplikohen në një mënyrë transparente dhe të drejtë. Rregullat për numërimin e votave të hedhura gabim u bënë vetëm pas ditës së votimit. Baza ligjore për marrjen e këtij vendimi nuk është e qartë për ne. E kuptoj argumentin e paraqitur nga Komisioni Qendror i Zgjedhjeve, por ky është një arsyetim që mund dhe duhet të ishte bërë para zgjedhjeve dhe mbi bazën e konsensusit të të gjitha palëve. Mënyra se si u trajtua ka hedhur një hije të panevojshme mbi atë që përndryshe ishte një proces shumë pozitiv.
Lutem, vëreni që nuk po them se vendimi është i paligjshëm, por po them se baza ligjore nuk është e qartë për ne dhe duket të mos jetë në përputhje me praktikat e mëparshme të komisioneve zgjedhore.
Tani rruga përpara është që kjo çështje të zgjidhet sipas institucioneve kushtetuese që Shqipëria ka ngritur. Dhe kjo do të thotë së pari apelim në Komisionin Qendror të Zgjedhjeve dhe pastaj apelim pranë Kolegjit Zgjedhor. Këto apelime duhet të lejohen të kryhen në mënyrë të pavarur dhe të dyja palët duhet të zotohen, duhet të premtojnë që do të respektojnë vendimet përfundimtare të Kolegjit Zgjedhor.
Z. Kantrimen, thoni se edhe BE dhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës kanë bërë thirrje mbi të dyja palët që të dialogojnë dhe të arrijnë një konsensus mbi atë që do të ndodhë me fletët e votimit të hedhura gabim, ndërkohë po presim për apelimet që të depozitohen dhe vendimin nga Kolegji Zgjedhor. Pra ne po presim për një konkluzion ligjor të të gjithë çështjes, apo një konkluzion politik?
Kjo është një pyetje e mirë. Kur themi vendime konsensuale, po flas në emër të SHBA-ve tani, ajo që duhet të kishim parë do të ishte një vendim brenda Komisionit Qendror të Zgjedhjeve, para se zgjedhjet të mbaheshin, mbi atë që duhej të bëhej në lidhje me çështjen e fletëve të votimit të hedhura në kutinë e gabuar, që ka qenë një problem edhe në zgjedhje të mëparshme. Këtu duhet të ishte marrë vendimi konsensual.
Në këtë moment kemi një certifikim të një rezultati të përkohshëm nga Komisioni Qendror i Zgjedhjeve, ku nuk u mor në bazë konsensusi. Prandaj kjo është tani një çështje ligjore për të cilën vendos Kolegji Zgjedhor dhe ne presim anëtarët e Kolegjit Zgjedhor të marrin një vendim mbi bazën e ligjit, pa presion nga asnjë palë. Ky është detyrimi ligjor dhe kjo është mënyra se si çështja e kryebashkiakut të radhës të Tiranës duhet të zgjidhet.
Por, politikisht, ne presim nga të dyja palët që të shmangin bërjen e kërcënimeve për demonstrata apo dhunë në qoftë se ata nuk pëlqejnë rezultatin. Ne presim që secili prej tyre të thotë politikisht se do të respektojnë vendimin e Kolegjit Zgjedhor. Dhe ne presim që ata të tregojnë bashkëpunim më të madh dhe angazhim më të madh për proceset demokratike të të gjitha niveleve, qoftë në qytetin më të vogël të Shqipërisë, në kryeqytet, apo në Parlamentin e vendit. Ky është dallimi që do të bëja ndërmjet ligjores dhe politikes. Palët duhet të krijojnë atmosferën politike në të cilën Kolegji Zgjedhor mund të marrë një vendim të qartë ligjor.
Në zgjedhjet e kaluara parlamentare pamë opozitën socialiste të nënvizonte rëndësinë që çdo votë të numërohej, ndërsa tani po ndodh e kundërta. Çfarë keni për të thënë për këtë?
Parimi i numërimit të çdo vote është shumë i rëndësishëm. Çështja më e rëndësishme është aplikimi i paanshëm dhe konstant i rregullave. Për ne është shumë për të ardhur keq që nuk pati më shumë dakordësi midis dy palëve kryesore mbi procedurat për këto zgjedhje. Kjo çështje mund, duhet të ishte zgjidhur paraprakisht, para se procesi i numërimit të fillonte.
Në një situatë si kjo, kur numërimi ka filluar dhe ka një mungesë udhëzimesh në ligj, në Kodin Elektoral, a do të duhej që Komisioni Qendror i Zgjedhjeve të bënte një interpretim të ligjit në qoftë se nuk kanë specifikime të qarta aty? Apo duhej të respektonte precedentin në këtë rast?
Kjo është një pyetje e vështirë dhe mendoj se duhet të shkojë në Kolegjin Zgjedhor për përgjigje. Sërish, në qoftë se do të kishte pasur një frymë më të madhe konsensusi nga të dyja palët, ato mund të kishin arritur një marrëveshje mbi procedurën para se zgjedhjet, madje dhe votimi apo procesi i numërimit, të fillonin.
Se çfarë tjetër duhet të kishin bërë në një situatë në të cilën ata nuk kishin konsensus, këtë do t’ia lë Kolegjit Zgjedhor. Do të shpreh përsëri zhgënjimin tonë që ky vendim i caktuar nuk u mor me konsensus, nuk ka një bazë ligjore të qartë dhe nuk jemi të sigurt që është zbatuar në mënyrë konsistente. Por, këto janë vendime mbi të cilat Kolegji Zgjedhor do të duhet të marrë një vendim përfundimtar.
Kandidati i Partisë Socialiste, Edi Rama, ka thënë se nuk do ta njohë rezultatin që nuk do ta nxjerrë atë fitues me 10 vota, ndërsa rivali i tij i Partisë Demokratike, Lulzim Basha, ka theksuar se do të presë derisa i gjithë procesi ligjor i rezultatit zgjedhor të përfundojë. Keni një mesazh për këta dy kandidatë?
Pikë së pari, i përgëzoj të dy. Duket qartë që secili prej tyre bëri një punë të mirë për motivimin e mbështetësve të tyre që të shkonin të votonin. Faktin që zgjedhja është kaq e ngushtë midis tyre, secili prej tyre duhet ta marrë si një kompliment. Sinqerisht, i përgëzoj ata.
Në të njëjtën kohë duhet të them, sidoqoftë, që nuk është e përgjegjshme të deklarohet paraprakisht që rezultati do të hidhet poshtë nëse një kandidat nuk e pëlqen rezultatin. Kjo është e kundërta e asaj që sistemi kushtetues kërkon.
Bashkimi Europian, OSBE dhe SHBA kanë bërë gjithçka që kishin mundësi për t’i bërë këto zgjedhje të drejta dhe transparente. Ne nuk bëmë punën, por qytetarët e Shqipërisë e bënë. Është absolutisht e nevojshme që i njëjti insistim tek e drejta dhe transparenca të vazhdojë deri në fund të procesit. Kjo është arsyeja pse kërcënimet për të mos njohur rezultatin, kërcënimet për të përdorur demonstratat apo dhunë në qoftë se rezultati ligjor nuk është ai që pritet, janë të papranueshme në një demokraci.
Unë mendoj se pas disa vitesh, njerëzit në Shqipëri, në Bruksel apo në Uashington, mund të mos mbajnë mend se kush ishin dy kandidatët. Ajo që ata do të mbajnë mend është nëse populli dhe shteti i Shqipërisë e zgjidhën një çështje të vështirë në një votim të ngushtë dhe nëse ata e zgjidhën me dhunë, apo me demonstrata, apo e zgjidhën atë me dinjitet duke respektuar procesin ligjor. Dhe ajo që ne presim nga një anëtar i NATO-s dhe një vend që shpreson të bashkohet me Bashkimin Europian, është të mbështetet në opsionin dinjitoz të apelimit te procesi ligjor që ekziston.
Një pyetje e fundit, z. Kantrimen. A do të ketë ndikim tek aspirata e Shqipërisë për anëtarësim në BE kjo situatë e tensionuar?
Po i kthehem përgjigjes time të mëparshme. Kjo varet nga mënyra se si ata do ta zgjidhin atë. Siç e thashë, në përgjithësi, këto ishin zgjedhje shumë pozitive. Po, zgjedhjet në Tiranë ishin të ngushta dhe të debatueshme, por mbani parasysh sa qindra kryebashkiakë dhe mijëra kandidatë u zgjodhën anembanë vendit në mënyrë transparente, pa llojet e mosmarrëveshjeve që kemi parë në nivel vendor në zgjedhjet e mëparshme.
Për të ruajtur atë imazh pozitiv të këtyre zgjedhjeve, është absolutisht e nevojshme që të dyja palët dhe populli i Shqipërisë të insistojnë që kjo të zgjidhet sipas mekanizmave ligjore, të zgjidhet me dinjitet, jo me dhunë. Kjo do të përcaktojë nëse ky do të jetë një episod pozitiv apo negativ për Shqipërinë në aspiratat e saj për t’u anëtarësuar në Bashkimin Europian.
Z. Kantrimen, faleminderit shumë për intervistën. Faleminderit për kohën tuaj.
Faleminderit juve dhe, ju lutem, përcilljani përgëzimet e mia gjithë popullit shqiptar për atë që unë mendoj se ishte një demonstrim i vërtetë i shpirtit demokratik.
Zëri i Amerikës
Arvizu: Mesazhi i Kantrimen të lexohet qartë
Ambasadori amerikan, Aleksandër Arvizu, kërkoi dje që deklarata e zëvendësndihmëssekretarit të Shtetit, Tom Kantrimen, të lexohet qartë. Sipas ambasadorit Arvizu, deklarata e tij nuk duhet lexuar sipas interesit të palëve, por e plotë. “Ndoshta shumë prej jush mund të kenë pyetje lidhur me situatën aktuale politike. Unë dua t’u them të gjithëve që zoti Kantrimen ka dhënë një intervistë. Intervista e tij ishte e thjeshtë, koncize dhe mjaft e kuptueshme. Nëse e keni lexuar me kujdes deklaratën e Kantrimenit, do të kuptoni që nuk ka asnjë pyetje përsa i përket qëndrimit të Shteteve të Bashkuara të Amerikës për situatën. Unë dua të theksoj që ajo që ka thënë Kantrimen është ajo që unë mbështes. Ju duhet ta lexoni të gjithë deklaratën dhe jo vetëm atë që pëlqeni, apo favorizoni më tepër”, tha Arvizu. Deklaratat e ambasadorit u bënë gjatë një vizite në qytetin e Elbasanit, ku 39 vullnetarët të Korpusit të Paqes kanë bërë betimin zyrtar. Ambasadori i përgëzoi ata për shpirtin e vullnetarizmit dhe nxori në pah rolin joformal të tyre si ambasadorë, duke drejtuar më pas edhe ceremoninë e betimit të tyre.
© Panorama.al
