Ish-Presidenti i fundit sovjetik rrëfehet në ekranin shqiptar.
“Pa të ne s’do të mund të ecnim para drejt lirisë së fjalës, njerëzve s’do t’u mjaftonte guximi që të ngrinin problemet”.
Presidenti i fundit i Bashkimit Sovjetik, Mikhail Gorbaçov, mohon që të ketë në fund të viteve ‘80 kanale komunikimi të fshehta mes Moskës dhe Tiranës. Ndryshe nga ç’është përfolur këto dy dekada në Shqipëri, ai mohon edhe kontaktet me homologun e tij në ato kohë, ish-presidentin e fundit komunist në Shqipëri, Ramiz Alia, për dhënien e direktivave për ndryshimin e regjimit në Tiranë. Në studion e emisionit “Prizëm” të TV “AS” ai i theksoi gazetarit Aleksandër Furxhi, se “kjo është diçka e re, nuk ka pasur kurrë asnjë lloj lidhjeje. Ndoshta është keq, por nuk ka pasur…”. Intervistën më të zgjeruar mund ta lexoni më poshtë, e cila është realizuar gjatë javës së kaluar, kur Gorbaçovi ishte në Tiranë, për t’u transmetuar mbrëmë në televizionin “Albanian Screen”.
Me siguri, 80-vjeçarët do të thonë se kot ankoheni, se dukeni shumë mirë. Ju keni ardhur në Shqipëri për të marrë pjesë në ceremoninë e shpalljes së fitueses së Kampionatit Botëror në shah për femra. Çfarë lidhje keni me shahun? Keni luajtur vetë?
Sigurisht jo si zoti Kirsan Ilumzhinov. Ai, sapo la politikën, filloi të luajë shah dhe merret me një projekt të jashtëzakonshëm të përhapjes së shahut. Shahu nuk është vetëm sport, por është vëmendje, intelektualizëm, është stërvitje e mirë e ngarkesës së njeriut. Unë, dikur në rini, luaja shah deri para se të hyja në universitet. Aty nisa të merresha jo vetëm me mësimet, por edhe me politikë, dhe shahun e lashë mënjanë. Shumë rrallë luaj. Pak kohë më parë, Presidenti i Federatës Botërore të Shahut vendosi të luajë me mua. Unë i njoh figurat, e di si luajnë ato në skakierë dhe pashë që ai po bënte me hile, donte të më linte të fitoja, por një burri nuk i pëlqen kjo dhe u mundova sa munda. Pastaj e lamë shahun mënjanë dhe nisëm të flisnim për një temë krejt tjetër. Por më pëlqen shahu. Më vonë, kur më tha se në Shqipëri do të jetë etapa përfundimtare e dorëzimit të kupës dhe për më tepër për femra, unë pranova të vij këtu. Veç kësaj, ai më ka ftuar që të loboj për përfshirjen e shahut në shkollat e Shqipërisë dhe mendoj që është projekt shumë interesant.
Veç shahut, a keni pasion për ndonjë sport tjetër?
Unë edhe shah nuk luaj më. Sporti më i madh për mua është politika. Kur më pyesin se çfarë vendi mban qëndrimi ndaj shahut, unë shprehem në mënyrë figurative se në vend të parë është qëndrimi ndaj Raisës, bashkëshortes sime. E përjetova shumë rëndë humbjen e saj. Në vendin e dytë është familja që më ndihmon shumë shpirtërisht tani, vajza ime Irina, mbesat Ksenia dhe Anastasia, dhe tani kemi adashen tuaj, Sashën, ajo është tre vjeç, është njeriu kryesor në familjen tonë. Kurse vendin e tretë e zë politika.
Fillimisht doja t’ju pyesja për ardhjen tuaj në Shqipëri. Kur morët ftesën për të ardhur në Shqipëri, si e pritët ftesën, çfarë dinit për Shqipërinë?
Di nga pak për të gjitha vendet, diku më pak, diku më shumë. Amerika është një gjë, Europa tjetër. Këtu druhesha paksa. Sado kam udhëtuar në botë, atëherë kur isha president dhe më pas, ardhjen në Shqipëri e quaja si një borxh moral njerëzor. Jam shumë i kënaqur që erdha. Vend interesant, histori jo e thjeshtë, e ngatërruar. Njerëzit e mbajnë mend këtë histori dhe mësojnë prej saj dhe hap pas hapi Shqipëria merr forcë. Vetëm pak kohë më parë, të ardhurat për frymë ishin të pallogaritshme, tani është ndryshe, shqiptarët mundohen të bëjnë maksimumin. Për këtë fola me kryetaren e Parlamentit dhe me Kryeministrin, ish-presidentin tuaj. Më pëlqeu shumë, figurë shumë simpatike, mjek që dinte dhe diagnozën, kupton problemet e ekonomisë, politikan i zoti.
Brezi i vjetër në Shqipëri, kur them i vjetër kam parasysh atë të prindërve të mi, përgjithësisht janë nostalgjikë për periudhën e miqësisë mes Moskës dhe Tiranës të viteve ‘50. Ka qenë një periudhë afiniteti jo vetëm politik dhe ideologjik mes dy nomenklaturave, por edhe në planin njerëzor, ka qenë një periudhë e marrëdhënieve të sinqerta dhe të një simpatie reciproke mes rusëve dhe shqiptarëve. A keni ju ndonjë kujtim apo përshtypje nga kjo periudhë e miqësisë mes Bashkimit Sovjetik dhe Shqipërisë?
Mbaj mend mirë lidhjet tona miqësore të kulturës dhe artit, shkëmbimet e përfaqësuesve të degëve të ndryshme të industrisë. Është rasti kur duhet kapur gjithçka, tërhequr dhe çuar më tej. E di që në Shqipëri së fundi u zhvilluan ditët e kulturës, kurse vitin e ardhshëm do të zhvillohen në Rusi. Duket sikur ka ndodhur një ringjallje, dhe kjo është gjë e mirë. Ka pasur një kohë kur edhe me Kinën marrëdhëniet ishin edhe të mira, por edhe të ngrira, tani janë mirë. Marrëdhëniet zhvillohen dhe tani me Shqipërinë janë në nivelin që do të donim. Ne i besojmë njëri-tjetrit dhe mund ta forcojmë më tej miqësinë tonë.
Zoti President, ju drejtoni fondacionin “Gorbaçov”. Cili është fokusi i veprimtarisë së tij?
Po të mos ishte ky fondacion, unë do të isha thyer, do ta ndieja veten shumë apatik. Në këtë fondacion unë mund të shpenzoj fuqitë e mia. Është si një sallë ekspozite, ftojmë aty bashkëpunëtorë, përpiqemi që ata të jenë njerëz të ditur, ekspertë që të flasin, të thonë ato për të cilat kanë nevojë njerëzit. Ky fondacion njihet jo vetëm në vendin tonë, por në të gjithë botën, edhe në Shqipëri. Unë krenohem me të. Përsa i përket projektit tjetër, “Urdhrit Gorbaçov”, “Urdhri i njeriut që ndryshoi botën”, jam i vetëdijshëm për atë që kam bërë së bashku me të tjerët për të ndryshuar botën drejt më së mirës. Në fillim isha kundër. Pasi ekziston një fondacion, pse të duhej një tjetër? Unë jam fitues i çmimit “Nobel”. Megjithëse nuk pranova që “Urdhri” të ekzistonte, miqtë e mi këmbëngulën dhe unë pranova. Dhënia e çmimit të parë shkaktoi një rezonancë mjaft të madhe, pastaj edhe vendet e tjera na përkrahën. Ka shumë rëndësi kur bota ndryshon. Ne na përkrahin njerëz që kanë ide dhe realizimi i tyre ka rëndësi për botën, dhe ne kështu do të veprojmë.
Zoti President, prej disa vitesh nuk refuzoni të merrni pjesë në ngjarje të ndryshme të jetës mondane në Perëndim, në mbrëmje “Gala” etj. Çfarë ju shtyn drejt kësaj bote? Si e jetoni këtë lloj bote?
Bota ndryshon shumë, ndryshon shpejt, politika mbetet prapa, do të thotë që mbeten prapa projekte të jetës reale. Ko është gjë e keqe, sepse njeriu realizon idetë e veta përmes projekteve. Po të mblidhemi thjesht për të folur, është një punë, por duam që njerëzit të na dëgjojnë dhe të marrin diçka për të mirë. Kjo ka rëndësi. E theksoj: jetojmë në një botë globale që ndryshon shpejt, por ne po mësohemi keq se si të jetojmë në këtë botë globale. Në këtë botë me lidhje të reja, me marrëdhënie të ndërsjella, ne përpiqemi të zgjidhim problemet me mënyra të vjetra, me thikë, me goditje. Këtu nevojitet lartësia e intelektualizmit. Jam kundër përdorimit të fjalës armik, kundër përdorimit të forcës ushtarake, jam për atë që njerëzit të përfshihen në procese të reja dhe të marrin mbi vete përgjegjësi në zgjidhjen e problemeve. Për të tillë botë kemi nevojë. Tani është më se e qartë në këtë 10-vjeçar të parë të shekullit të ri, shpresa për një grupim të shkëputur është e kotë, popujt duhet të bëhen bashkë në kërkime të përbashkëta, të marrin vendime të përbashkëta dhe të gjejnë zgjidhje. Unë jam për lidershipin kolektiv, ku njerëzit të mund të nxjerrin përfundime për jetën e tyre. Ne duam një botë tjetër, ne ende i drejtojmë keq punët e kësaj bote.
Ju jeni angazhuar edhe si drejtues i një tjetër fondacioni, “Kryqi i Gjelbër Ndërkombëtar”. Sipas jush, a ka ndërgjegjësim publik në Rusi për ndryshimet klimatike në tokë dhe atmosferë? Apo mbizëtëron vetëm etja për të fituar dhe për ta shfrytëzuar natyrën pa kursim?
Unë mendoj që kjo është diçka që i intereson shumë Rusisë. Është shtet me rezerva shumë të mëdha, 40% të rezervave botërore i përkasin Rusisë. Janë hapësira kolosale të tokës së punueshme, të pyjeve që janë të rëndësishme për ruajtjen e baraspeshës, të ekologjisë dhe shumë të tjera. Duhet të themi që vitet e fundit ka shumë probleme. Mbetjet industriale kanë shkaktuar shumë dëmtime, lëndë helmuese janë hedhur nëpër lumenj etj. Përfytyroni pak se si pasqyrohet kjo te klima! Ky është mjedisi ynë, jeta, ndaj duhet të mendojmë për vete. Jam marrë shumë me këtë fondacion, që përmbledh 31 vende, merremi me problemet e ujit, të motit. Mendoj se është një drejtim i drejtë. E merrni me mend sa makineri e makina ka sot? E shoh në Moskë. Atje njeriu sikur është ngjeshur pas murit, makinat që e përzënë njeriun nga rruga e fusin në lokale, dhe të marrësh ajër është kthyer në problem. Moska ka qenë një qytet ku mund të shëtisje ditën, kurse atje tani kriminaliteti është rrugëve. E gjithë jeta e metropolit na detyron të merremi me të gjitha fushat e ekologjisë. Unë drejtoj një grup pranë OK-së, quhet Grupi i Nivelit të Lartë, bashkë me një grup shkencëtarësh që punojnë në institucione të ndryshme shkencore, merremi me studimin e klimës. Po bëhet e qartë se ne duhet të jemi të vendosur, e keqja kryesore në politikë, në ekologji, janë fjalët, deklaratat. Kjo është botë tjetër dhe një qëndrim tjetër duhet të ketë për gjithë këto probleme.
Ka zëra të ekspertëve të ekonomisë dhe të ekologjisë në të gjithë botën, se Rusia vërtet ka rezerva të mëdha nafte dhe gazi, por kur vjen puna për planifikimin e shfrytëzimit të tyre, mbetet mjaft për të dëshiruar. A mendoni dhe ju kështu?
Edhe unë ashtu mendoj. Duhet të rritet efektiviteti i nxjerrjes dhe përpunimit, të kalojë mbi 90%, që gjithçka të digjet dhe të shkojë në kozmos. Sipas llogaritjeve të bëra nga grupi ynë ndërkombëtar i blertë, kemi arritur në një rezultat, se me zhvillimin e teknologjisë ne mund të kursejmë 30% të energjisë që shpenzojmë sot. E dyta është kërkimi në fushën e burimeve të reja të energjisë, resurset nuk mungojnë, disa shtete në Amerikë janë duke përdorur energjinë diellore edhe për ngrohje të brendshme, nuk mungon edhe në shtete të tjera, në Europë. Ne i kemi vënë një qëllim vetes që të arrijmë të paktën 10% prodhim të kësaj lloj energjie, ndaj kërkimi i burimeve të reja duhet të vazhdojë, dhe kjo duhet nxitur.
Ju aktualisht bëni një jetë publike aktive, por tashmë si një njeri i larguar nga politika e ditës. Sa i mungon një njeri si ju politika e ditës, një njeriu që ka luajtur një rol kyç në politikën botërore deri në fund të shekullit të kaluar?
Unë tani jam i ngarkuar jo më pak, por më tepër se atëherë. Kemi ardhur këtu dhe mendojmë të vëmë në jetë disa projekte interesante në Shqipëri, kryesisht tërheqjen e të rinjve në sportin e shahut, se përveçse sport, është disiplinë, është fitim intelektual.
Kronikat tregojnë se një natë para se ju të bëheshit numri një i Bashkimit Sovjetik, keni bërë një bisedë me zonjën tuaj dhe i keni thënë: “Kështu nuk mund të jetohet më”. Çfarë kishit parasysh, çfarë ju brengoste?
Pikërisht këtë kisha parasysh, si ishim duke jetuar dhe si duhet të jetonim në të vërtetë. Një vend i pasur me rezerva natyrore, me gjithçka tjetër, por që kishte mungesa të mëdha….
Zoti President, në kohën që drejtuat Bashkimin Sovjetik në 6 vjetët e fundit të jetës së tij, ju u bëtë i njohur edhe për fjalët “Glasnost” dhe “Perestrojka”, të cilat mbetën për shumë vite në qendër të politikës botërore. Nga këndvështrimi i sotëm, përse këmbëngulët atëherë për glasnostin?
Sepse njerëzit heshtnin, nuk flisnin. Përveç kuzhinës, vështirë se mund të diskutonin për diçka. Njerëzit ishin, si të thuash, në gjendje frike, për një anektodë politike mund të hyje në burg. Në Rusi ka shumë njerëz që i kanë qejf anektodat, por mund të merrnin një dënim deri me burg nëse i tregonin ato. Njerëzit nuk pyesnin dot pse votojmë një njeri të vetëm që është në fletën e votimit, sepse po të flisnin kështu hiqeshin nga puna, internoheshin. Shtypi ishte si çamçakëz. Ajo nuk ishte jetë, ishte të vdisje për së gjalli. Shoqëria duhej zgjuar. Çfarëdo të donte njeriu t’i thoshte vetes, shokut, vendit, qeverisë, dhe nisën menjëherë të tilla biseda. Njerëzit pas pune nuk shkonin të pinin vodka, por nxitonin të shikonin televizorin, lajmet, zërin e ekspertëve, jeta u vu në lëvizje, arriti tirazhi i gazetave dhe revistave në 30 milionë. Ja përse “Glasnost”, – pa të ne nuk do të mund të ecnim përpara drejt lirisë së fjalës, njerëzve nuk do t’u mjaftonte guximi që të ngrinin problemet. “Glasnost” ua dha këtë mundësi. Njerëzit duhet të dinë çfarë vendimesh merr qeveria, duhet të jenë të informuar pse një problem merr zgjidhje dhe tjetri vonohet me muaj. Tek ne thoshin: kjo nuk është puna juaj, por e qeverisë. Në një vend demokratik nuk mund të ndodhë që njerëzit të mos dinë çfarë bëhet përreth, se ç’bëhet në shtet, kush është në shtet etj.
Deri në kohën tuaj, ish-Presidenti amerikan, Ronald Regan, e konsideronte Bashkimin Sovjetik si “perandoria e djallit”. Si u bë e mundur që ju dhe zoti Regan e gjetët gjuhën e përbashkët dhe arritët të shkrinit akujt e ftohtë shumëvjeçarë mes dy superfuqive botërore?
Unë e mbaj mend historinë e këtij problemi. Po, e ka thënë këtë, jo “e djallit” por e “së keqes”. Më pas ne nisëm një proces demokratik, nisëm të ndryshojmë gjendjen në procesin politik, nisëm të zgjidhim problemin e lirisë së shtypit, të gjykatave. Jemi akoma larg zgjidhjes përfundimtare të këtij problemi, por ne dhe partnerët tanë ndërkombëtarë kuptuam se ne e kishim nisur, ne po ndryshonim sistemin politik dhe ekonomik. Kur Regani erdhi tek ne në 1988-n për vizitë për herë të parë, ne po shëtisnim në Kremlin. Ndodhi që një grup gazetarësh na rrethoi dhe e pyetën Reganin: “Ju e keni quajtur Bashkimin Sovjetik si perandoria e së keqes. Si e shikoni sot këtë?”. Ai u përgjigj: “Unë nuk mendoj më kështu. Kur e kam thënë këtë, kam pasur të drejtë, ndërsa me këtë që ndodh aktualisht tek ju, me politikën e Gorbaçovit, e heq këtë përkufizim”.
Zoti President, ju keni vizituar Gjermaninë Lindore një muaj para rënies së Murit të Berlinit dhe e paralajmëruat atëherë zotin Honeker se ata që vonohen, jeta i ndëshkon. E prisnit që të ndodhte kjo, apo ndodhi më shpejt së ç’pritej?
Ishte një periudhë shumë interesante, ishte 40-vjetori i Gjermanisë Lindore. Nga informacionet që merrnim, nën ndikimin e “Glasnost” dhe “Perestrojka”, sikur ishin rritur pakënaqësitë dhe zëri i protestës që në Gjermaninë Lindore nuk po ndodhte asnjë ndryshim. Me Honekerin kemi pasur marrëdhënie të mira, por kur bisedova me sekretarët e vendeve të Traktatit të Varshavës për disa probleme, i njoftova se Bashkimi Sovjetik nuk do të përfshihej në punët e tyre. “Ju jeni të pavarur dhe ne jemi të pavarur, ju do të përgjigjeni për politikat që do të ndërmerrni, dhe ne do përgjigjemi për atë që do bëjmë”. Atëherë nuk lejuam ndërhyrje asgjëkund, dhe kur ndodhën revolucionet e kadifenjta u tha gjithçka kundër nesh. Por ne nuk ndërhymë, iu thamë: veproni si të doni, është kompetencë e juaja. Në 40-vjetorin e Gjermanisë Lindore bisedova për 2-3 orë me Honekerin dhe kuptova që ai mendonte ndryshe. Sipas tij, gjithçka ishte në rregull, nuk kishte probleme. Kjo më bëri të befasohesha. Në një fjalim para pjesëmarrësve në mbledhjen solemne, mendova se ç’duhet të bëja: të dilja kundër drejtpërdrejt. Dhe ashtu vendosa, le të bënin ç’të donin. Tregova atë që po ndodhte në Bashkimin Sovjetik dhe si ndodhi, çfarë shkonte dhe çfarë nuk shkonte, ku kishim ecur përpara, dhe në këtë kontekst, thashë: “Jeta e dënon atë që mbetet prapa”, por thashë që “jeta ndëshkon dhe ata që ikin tepër shpejt”. Të gjithë në Gjermaninë Lindore e morën këtë mesazh që ata po mbeteshin prapa, ndërsa jeta ecte përpara, gjërat lëviznin. Honeker mendonte se ata e kishin bërë Perestrojkën. Shprehjet e mia ishin me shumë ndikim. Ishte një manifestim në mbrëmje ku parakalonin përfaqësuesit e 26 rajoneve të Gjermanisë, djem, vajza, gra. Midis parullave ishte e shkruar: “Gorbaçov, qëndro tani, na ndihmo”. Kryeministri i Polonisë më afrohet dhe më pyet: “Zoti Gorbaçov, e kupton gjermanishten?”. I thashë se “në atë masë që thirret atje dhe shkruhet atje, e kuptoj”.
Zoti President, ekziston një mendim në Shqipëri se në fund të viteve ‘80 ekzistonin kanale komunikimi të fshehta mes Moskës dhe Tiranës. A ka pasur komunikim me udhëheqësin komunist Ramiz Alia, a ka marrë ai ndonjë direktivë nga Moska për ndryshimin e regjimit në Tiranë? A ka diçka të vërtetë në këtë mes?
Mendoj që kjo është diçka e re. Nuk ka pasur kurrë asnjë lloj lidhjeje. Ndoshta është keq, por nuk ka pasur….
Ju aktualisht mbani qëndrime kritike ndaj politikës zyrtare ruse në disa aspekte, si në planin e brendshëm dhe atë ndërkombëtar, përmendni me emër zotin Putin. Përse mendoni se ai e ka deformuar demokracinë e sotme në Rusi?
Të them të drejtën, mund të tregosh një histori të tërë për marrëdhëniet e mia me z. Putin. Me të u njoha në vitin ’96, kur më shoqëroi në Shën Petërburg si kandidat për President. Më pëlqeu, njeri i qetë dhe i arsyeshëm, por kaq. Më vonë, kur ai u bë President, pata një bisedë me ish-Kryeministrin e Francës, që më tha: “Mikhail, Putini u ndodh në këtë gjendje të vështirë dhe unë e di nga përvoja që ai nuk do t’ia dalë dot pa marrë masa të rrepta”. Domosdoshmëri të tilla i lindin çdokujt, vetëm se mos mësohet keq dhe do të përdorë vazhdimisht mjete autoritare dhe do të ndërtojë një regjim autoritar!”. Unë thashë se përsa e njoh, nuk do të shkojë aty. Periudhën e parë punoi me sukses, ndaloi procesin e rënies së Rusisë. Ishte keq në ushtri, ekonomi, fushën sociale, edhe Kushtetuta që nuk pranohej nga shumë rajone. Ai i kaloi këto probleme. Kuptohet, pati gabime, përllogaritje jo të sakta, por në tërësi i zgjidhi dhe unë atëherë e përkraha. Periudha e dytë…. Kryeministri francez më tha: “Ai u mësua të veprojë vetëm, të marrë vendime vetëm, pa diskutim të kujdesshme, vepron me metodë dhune, imponimi”. Me një fjalë, nisi të krijohet një gjendje autoritare e atëherë unë nisa ta kritikoj. Një nga kritikat lidhej me sistemin zgjedhor, guvernatorët nuk i zgjidhte më qarku, por pothuajse i emëronin dhe mënyra e votimit linte mundësi për keqpërdorime, kjo mbetet dhe tani. Unë mendoj që kjo është keq, ata hartojnë edhe projekte të mira, të cilat duhen vënë në jetë dhe kjo kërkon thithjen e mendimeve të tjera, kjo kërkon demokraci të pastër e rritje të rolit të shoqërisë civile.
Ju citoheni të keni thënë se Rusia sot duhet të nxjerrë mësime nga zhvillimet në Afrikën e Veriut. Mos është ky një paralajmërim juaji se Rusia rrezikohet nga revolta të stilit arab? Përse?
Mendoj që ka ndryshim shumë të madh dhe nuk besoj se do të ndodhë kjo. Ajo që po ndodh në Afrikën e Veriut dhe rajonet pranë, dhe në rajonet e Europës Jugore, u diskutuan shumë seriozisht në Forumin e politikës ndërkombëtare në Francë. Së pari, ata që folën thanë se jeta tregon se gjendja mund të ndryshojë në çdo vend kur masat e njerëzve dalin në protesta me parulla të veçanta, por tjetër gjë kur masa të tëra njerëzish dalin dhe nuk i izolon dot, dhe kjo ndodhi në këto vende. E dyta, pse ndodhi kjo? Kur qeveria ndodhet në pushtet 20-30 apo dhe 40 vjet, nuk mund të mos merret me mend se pranë udhëheqjes të ketë lloj-lloj klane miqsh që udhëheqin në kundërshtim me demokracinë, ndryshojnë procesin demokratik, marrin në duar shtypin, gjykatat, por realisht duhet që të bëhen zgjedhje, njerëzit duhet të zgjidhen për një kohë të caktuar, organet e zgjedhjeve duhet të rinovohen, dhe këto janë mësime për të ardhmen. Unë shoh se si në Rusi po mësohet nga këto lëvizje, u aktivizua mendimi publik në jetën politike të vendit. Mendoj se zgjedhjet këtë radhë do të ndryshojnë nga zgjedhjet e kaluara, e shoh që autoritetet janë të shqetësuara. Pse janë shqetësuar? Ata mendojnë si të mbajnë pushtetin dhe asgjë tjetër. Përpiqen duke përdorur lloj-lloj mjetesh për të ruajtur statuskuonë e shtetit. Por kjo do të rezultojë me humbjen e tyre.
Ju ndodheni në Shqipëri, në Ballkan, dhe e dini se këtu jetojnë shqiptarët dhe serbët që kanë një çështje të pazgjidhur mes tyre, çështjen e Kosovës. Cili është mendimi juaj për Kosovën dhe cili është mendimi juaj për politikën zyrtare të Moskës ndaj kësaj çështjeje?
Mendimi është kryesisht jo për qëndrimin e Rusisë, por për shtetet perëndimore që e përgatitën këtë duke ditur që mes shqiptarëve dhe serbëve ka gjëra që nuk shkojnë, ka pretendime dhe ky problem duhej zgjidhur hap pas hapi që të arrihej në një zgjidhje të drejtë. Por kjo ndodhi, dikush nxitoi sa më shpejt që ta njihte. Tani e njëjta gjë përdoret edhe në Kaukaz. Në raste të tilla nuk duhet nxituar, nuk duhen krijuar probleme. Këto janë çështje që duhen përpunuar me dialog, komisione dhe të dilet në konkluzione për ulje tensionesh. Provoni të bindni dy njerëz në Karabaun, qendra e kulturës azerbajxhane, por armenët thonë që është qendër e kulturës armene, dhe kështu dy popuj kanë jetuar në këtë rajon dhe duhet vrarë mendja si duhet zgjidhur problemi. Tani për tani është e vështirë, nuk po gjendet zgjidhja. Unë do këshilloja të ketë përgjegjësi dhe maturi në zgjidhjen e problemeve të tilla, duhet të ketë dialog. Nuk mund të them më tepër se sa thashë.
ALEKSANDER FURXHI
© Panorama.al
