Sipas Politico, zyrtarë dhe diplomatë evropianë po shqyrtojnë në heshtje mundësitë e tyre kundrejt Donald Trump, pas kërcënimeve të tij mbi Groenlandën.
Një konflikt ushtarak midis SHBA-së dhe ndonjë fuqie evropiane do të ishte ndoshta një nga luftërat më të shkurtra në historinë e botës. Megjithatë, ka edhe mënyra të tjera me të cilat aleatët e Grenlandës mund të kundërshtojnë presidentin amerikan, nëse ai refuzon të negociojë, shkruan Politico.
Një pikë kyçe presioni është rrjeti i gjerë i bazave ushtarake në rajon, që SHBA-ja i përdor për të projektuar fuqinë e saj larg kufijve, sidomos në Afrikë dhe Mesdheun e Lindjes.
“Pse SHBA-ja duhet të vazhdojë të ketë akses në këto baza, apo të marrë mbështetje nga marinë, aviacion apo shërbime inteligjence të aleatëve, nëse përpiqen të pushtojnë territor sovran të një vendi anëtar të NATO-s, si Danimarka?” shkruan gazeta.
Çështja është aq e ndjeshme sa diplomatë të ndryshëm e mbajnë larg diskutimeve zyrtare në samitet e Bashkimit Evropian dhe NATO-s. Megjithatë, pesë zyrtarë dhe diplomatë konfirmuan për Politico se diskutimet private mbi reagimin ndaj Trump po zhvillohen në të gjithë Evropën.
Përveç opsioneve ushtarake, Europa mbetet partner kryesor tregtar i SHBA-së, dhe qeveritë evropiane shpenzojnë çdo vit miliarda për blerjen e armëve amerikane. Të gjitha këto mund të përdoren si levë presioni nëse evropianët vendosin të ndërpresin blerjet nga SHBA-ja.
Megjithatë, një hap i tillë ka rrezikun e madh të çojë në prishje të plotë të marrëdhënieve transatlantike. Disa argumentojnë se aleanca po bëhet gjithnjë e më toksike për shkak të Trump, dhe Europa duhet të veprojë.
Presidenti francez Emmanuel Macron nuk bëri paralajmërim të drejtpërdrejtë për hakmarrje, por nënvizoi se: “Nëse goditet sovraniteti i një vendi aleat evropian, pasojat do të jenë të paprecedentë. Franca po ndjek situatën me kujdes maksimal dhe do të veprojë në solidaritet të plotë me Danimarkën.”
Mosmarrëveshje thelbësore
Ndërkohë, ministrat e Jashtëm të Danimarkës dhe Grenlandës nisën bisedime në Uashington me administratën Trump, duke kërkuar një kompromis për të ardhmen e ishullit me 57,000 banorë.
Pas takimeve me senatorët J.D. Vance dhe Marco Rubio, ministri danez i Jashtëm Lars Løkke Rasmussen u përpoq të shfaqej optimist, por pranoi se marrëveshja duket e largët.
“Presidenti ka dëshirë të pushtojë Grenlandën. Prandaj, ende ekziston një mosmarrëveshje thelbësore,” tha ai për gazetarët.
Diplomatë evropianë, që folën nën kushtin e anonimatit, thanë se në kryeqytete vazhdojnë diskutimet për mënyrën se si mund të reagojnë ndaj Trump. Skenarët më të butë përfshijnë vonesa taktike, përpjekje për të ndikuar republikanët në Uashington, dërgimin e trupave aleate në Grenlandë dhe edhe një fushatë publike në SHBA.
Nga ana tjetër, është shqyrtuar edhe mundësia e ndërprerjes së mbështetjes për operacionet ushtarake amerikane. Propozime më radikale përfshijnë edhe marrjen nën kontroll të bazave amerikane, sipas një diplomati.
Arsyeja kryesore për të cilën evropianët hezitojnë të adoptojnë një qëndrim agresiv publik është Ukraina. Mbështetja e Trump konsiderohet kritike për sigurinë dhe garancitë e besueshme në kuadër të një marrëveshjeje paqeje me Rusinë. Në të njëjtën kohë, shumë aleatë e kanë të vështirë të imagjinojnë një botë ku SHBA do të pushtonte me forcë Grenlandën. “Ndoshta është një dëshirë e mirëfilltë,” tha diplomati, por shtoi: “Duhet të jemi të përgatitur.”
Megjithatë, sipas një zyrtari tjetër, levat e presionit që ka Europa nuk përdoren në maksimum, ndërsa evropianët nuk janë të përgatitur psikologjikisht për një përshkallëzim që do të sillte një hakmarrje të tillë.
Në NATO, ku çdo diskutim për ndëshkimin e amerikanëve mbetet tabu, disa theksojnë se do të kishte një kosto të dyfishtë. “Përdorimi i bazave si kartë negociuese – gjë që është e mundur – do të shkaktonte dëme reciproke,” tha një diplomat i NATO-s. “Europa do të humbiste më shumë garanci sigurie… dhe SHBA do të humbiste platformën më të vlefshme të operacioneve të avancuara.”
Bazat amerikane në Evropë
Në 2024, SHBA kishin 31 baza permanente dhe 19 instalacione ushtarake të tjera në Evropë në kuadër të Komandës Evropiane të SHBA. Aty shërbenin të paktën 67,500 ushtarë aktivë, kryesisht në Gjermani, Itali dhe SHBA.
Midis tyre përfshihet baza më e madhe e NATO-s në Evropë, në Ramstein të Gjermanisë, si dhe bazat ajrore në Lakenheath dhe Mildenhall të Britanisë, që strehonin rreth 3,000 ushtarë. Baza ajrore Aviano në Itali mbështet fluturimin unik amerikan të avionëve luftarakë në jug të Alpeve dhe konsiderohet “qendër kyçe e fuqisë ajrore të NATO-s.”
Ben Hodges, ish-komandant i forcave amerikane në Evropë, tha se këto baza janë “absolutisht të domosdoshme për gatishmërinë dhe aftësinë e projeksionit strategjik global” të SHBA. Ndërprerja e detyruar do të kishte pasoja shkatërruese për operacionet amerikane, veçanërisht Ramstein, që është pikënisje kryesore për veprime në Mesdheun Lindor dhe Afrikë.
Përveç bazave, një prishje marrëdhëniesh do të bënte që Uashingtoni të humbiste rreth gjysmën e kapaciteteve për shkëmbim informacioni, ndërsa Europa mund të kërcënonte me ndërprerje të blerjeve të armëve amerikane. Në 2024, kontratat ndërkombëtare arritën 76 miliardë dollarë, më shumë se gjysma e totalit botëror të SHBA-së. “Europa mund të ndihmojë në ruajtjen e NATO-s dhe marrëdhënieve transatlantike me SHBA, nëse qëndron e vendosur dhe nuk vepron thjesht si zëvendësues i tyre,” tha Hodges.
Zyrtarë evropianë theksojnë se Trump ende ka nevojë për bazat ushtarake në Evropë për operacione kyçe.
Marrëdhënia transatlantike po ndryshon
Grenlanda nuk është prioriteti kryesor i sigurisë për BE apo Britaninë. Pavarësisht angazhimeve të Gjermanisë, Suedisë, MB dhe Francës për të dërguar trupa në ishull, disa paralajmërojnë se konflikti me Uashingtonin shpërqendron nga mbrojtja e Ukrainës.
Pa garancitë amerikane të sigurisë, diplomatët pranojnë se do të ishte e pamundur të parandalohej një sulm i ri i Vladimir Putinit ndaj Ukrainës. Prandaj, qetësimi i Trump mbetet prioritet, edhe nëse aleanca nuk do të zgjasë përgjithmonë.
“Marrëdhënia transatlantike po ndryshon,” tha një zyrtar i një vendi anëtar të BE. “Nuk do të kthehet më në të kaluarën.”
© Panorama.al
