PROF. EDMOND PANARITI
Shqipëria gjendet sot në një moment kritik, ku siguria kombëtare po testohet në disa fronte njëkohësisht. Sulmet kibernetike të vitit 2022, të atribuuara Iranit, treguan se vendi është i ekspozuar ndaj agresionit digjital. Strehimi i mijëra anëtarëve të MEK e ka vendosur Tiranën në qendër të një përplasjeje ideologjike me Teheranin. Dhe tani, paralajmërimi i ambasadës amerikane më 2 prill 2026 për rrezik të mundshëm nga grupe të lidhura me Iranin e ka ngritur alarmin në nivel të ri.
Por le të shqyrtojmë kronologjinë e ngjarjeve:
Në vitin 2022 sulmet kibernetike ndaj sistemeve shtetërore paralizuan shërbimet publike. Shqipëria ndërpreu marrëdhëniet diplomatike me Iranin.
Ne vitet 2014–2016 ndodhën arrestime të individëve të radikalizuar në Tiranë dhe Elbasan për rekrutime drejt ISIS. Gjithashtu u zbuluam edhe celula që planifikonin akte terroriste simbolike.
Gjatë periudhës 2019– 2021: Raportet e shërbimeve të sigurisë evidentojnë rreth 150–200 individë të radikalizuar dhe 140 shqiptarë që kanë luftuar në Siri e Irak.
Së fundi, para pak ditësh ambasada amerikane paralajmëron për rrezik të mundshëm nga grupe të lidhura me Iranin, duke e vendosur Shqipërinë në qendër të vëmendjes rajonale.
Por le t’i përmbledhim me poshtë reagimet dhe deklaratat:
– Ambasada amerikane (2 prill 2026): “Ka një rrezik të shtuar nga grupe të lidhura me Iranin. Qytetarët duhet të jenë vigjilentë”.
– Opozita: “Presidenti duhet të thërrasë menjëherë Këshillin e Sigurisë Kombëtare. Ky paralajmërim nuk është rutinë, është alarm serioz”.
– Presidenca: “Këshilli i Sigurisë është organ këshillimor. Institucionet janë vigjilente dhe po ndjekin situatën”.
-Ekspertë të sigurisë: “Shqipëria është më e ekspozuar se fqinjët për shkak të strehimit të MEK. Rreziku nuk është vetëm kibernetik, por edhe diplomatik dhe perceptiv”.
Por çfarë ndodh me fqinjët?
– Kosova: Ka përjetuar raste të ngjashme të radikalizimit, me dhjetëra luftëtarë të huaj të kthyer. Ajo ka forcuar ligjet kundër ekstremizmit dhe ka rritur bashkëpunimin me SHBA.
– Maqedonia e Veriut: Ka intensifikuar mbrojtjen kibernetike në bashkëpunim me NATO, duke e parë rrezikun si pjesë të sigurisë rajonale.
Po ku dallon Shqipëria?
Ndryshe nga fqinjët, Shqipëria është më e ekspozuar për shkak të strehimit të MEK dhe përplasjes së drejtpërdrejtë me Iranin. Le të shqyrtojmë disa skenarë të mundshëm.
1. Përshkallëzimi kibernetik
Irani intensifikon sulmet digjitale ndaj institucioneve shqiptare, duke paralizuar energjinë, transportin dhe sistemin bankar. Pasoja: Shqipëria detyrohet të kërkojë ndihmë emergjente nga NATO dhe BE, duke ekspozuar dobësitë strukturore.
2. Destabilizimi i brendshëm
Individë të radikalizuar ose luftëtarë të kthyer kryejnë akte simbolike terroriste brenda vendit.
Pasoja: panik publik, presion mbi institucionet dhe përdorim politik i ngjarjes.
3. Menaxhimi i suksesshëm
Presidenti thërret Këshillin e Sigurisë Kombëtare, institucionet koordinohen, forcohet mbrojtja kibernetike dhe monitorimi i individëve të rrezikshëm.
Pasojë: rritje e besimit të aleatëve dhe qetësim i opinionit publik.
4. Neglizhenca institucionale
Institucionet relativizojnë paralajmërimin amerikan, masat mbeten të fragmentuara dhe një incident i vogël kthehet në krizë të madhe.
Pasoja: humbje e besimit te shteti dhe ekspozim i Shqipërisë si hallka e dobët e sigurisë rajonale.
Si përfundimi, Shqipëria nuk rrezikohet nga një sulm ushtarak iranian, por është e ekspozuar ndaj sulmeve kibernetike dhe radikalizimit të brendshëm. Paralajmërimi amerikan nuk është alarm i tepruar, por thirrje për veprim. Nëse institucionet nuk reagojnë me seriozitet, rreziku nuk është thjesht narrativ, por është realitet që mund të godasë kur vendi është më i pambrojtur.
Siguria kombëtare është sot në provë. Shqipëria duhet të zgjedhë mes vigjilencës dhe neglizhencës, mes përgatitjes dhe improvizimit. Sepse skenari që do të ndodhë, varet nga zgjedhja që bëjmë sot.
/Gazeta Panorama
© Panorama.al
