Një marrëveshje e gjerë e tregtisë së lirë, rezultat i negociatave shumëvjeçare, u nënshkrua këtë të martë (24 mars) në Canberra nga Australia dhe Bashkimi Evropian, me synim forcimin e shkëmbimeve tregtare dypalëshe, pavarësisht kundërshtimeve të forta nga fermerët evropianë.
Marrëveshja u firmos gjatë vizitës së parë zyrtare në Australi të presidentes së Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, ndërsa të dyja palët përballen me rritje të pasigurisë globale për shkak të luftës në Lindjen e Mesme.
Përveç tregtisë, Australia dhe BE ranë dakord të thellojnë bashkëpunimin në fushën e mbrojtjes dhe të përmirësojnë aksesin evropian në mineralet strategjike të kontinentit australian.
Brukseli dhe Canberra synojnë gjithashtu të diversifikojnë tregjet e eksporteve për të përballuar presionet nga Shtetet e Bashkuara dhe Kina. Aktualisht, BE është partneri i tretë më i madh tregtar i Australisë dhe burimi i dytë më i rëndësishëm i investimeve të huaja direkte.
“BE dhe Australia mund të jenë larg gjeografikisht, por jemi shumë afër në vizionin tonë për botën”, deklaroi von der Leyen.
Nga ana e tij, kryeministri australian Anthony Albanese theksoi: “Ky është një moment i rëndësishëm për vendin tonë – po sigurojmë një marrëveshje me ekonominë e dytë më të madhe në botë.”
Sipas të dhënave, kompanitë evropiane eksportuan mallra me vlerë 37 miliardë euro në Australi vitin e kaluar dhe shërbime me vlerë 31 miliardë euro në vitin 2024.
Kompromiset kryesore
Mosmarrëveshjet kryesore – si përdorimi nga Australia i emërtimeve të mbrojtura të origjinës dhe qasja e mishit australian në tregun evropian – u zgjidhën pas tetë vitesh negociatash.
Kompromisi parashikon që prodhuesit australianë të mund të përdorin termin “prosecco” në tregun vendas, por jo në eksport pas një periudhe 10-vjeçare. Gjithashtu, ata do të lejohen të vazhdojnë përdorimin e emërtimeve si “feta” apo “gruyère”, nëse i përdorin prej të paktën pesë vitesh.
Nga ana tjetër, prodhuesit evropianë të automjeteve do të përfitojnë nga rritja e pragut tatimor për automjetet luksoze elektrike në Australi, duke bërë që rreth tre të katërtat e tyre të përjashtohen nga taksat.
BE pret që eksportet drejt Australisë të rriten me një të tretën në dekadën e ardhshme, ndërsa në sektorët e bulmetit dhe automobilëve rritja mund të arrijë deri në 50%.
Ndërkohë, kuota për importin e mishit të viçit australian në BE do të rritet më shumë se dhjetëfish gjatë dekadës së ardhshme, duke arritur në 30.600 tonë. Megjithatë, kjo mbetet nën nivelin e kërkuar nga fermerët australianë.
Marrëveshja parashikon gjithashtu import gradual të 25.000 tonëve mish deleje dhe dhie në BE gjatë shtatë viteve të ardhshme.
Dokumenti pritet të hyjë në fuqi pasi të miratohet nga Këshilli Evropian.
Reagime dhe shqetësime
Në Bruksel ka shpresë që marrëveshja të mos shkaktojë valë të reja protestash nga fermerët, të cilët janë tashmë të pakënaqur pas marrëveshjes tregtare të janarit me vendet e Mercosur-it.
Organizata bujqësore COPA-COGECA paralajmëroi se janë bërë “lëshime të pabarabarta” në sektorët e mishit dhe sheqerit, të cilat mund të dëmtojnë prodhuesit evropianë dhe të shtrembërojnë tregun.
Në të njëjtën kohë, zyrtarët diskutuan edhe për situatën në Lindjen e Mesme, ku konflikti rrezikon të shkaktojë krizën më të rëndë energjetike që nga vitet 1970.
Von der Leyen bëri thirrje për ndalimin e menjëhershëm të armiqësive, duke e cilësuar situatën “kritike” për furnizimin global me energji.
© Panorama.al
