Nga Adriano Kadriu
Nuk ka më njeri që nuk e di se çfarë është Inteligjenca Artificiale. E kemi në telefonat tanë, në rrjetet sociale, në motorët e kërkimit, në aplikacionet që përdorim çdo ditë. Pyesim për kuriozitet, argëtohemi, kërkojmë përgjigje të shpejta dhe shpesh e shohim si një lodër moderne të internetit.
Por gabimi më i madh është të besojmë se kjo teknologji do të mbetet vetëm kaq.
Inteligjenca Artificiale nuk po vjen nesër. Ajo ka hyrë tashmë në ekonomi, në media, në banka, në marketing, në administratë dhe në çdo sektor ku puna rutinë mund të automatizohet.
Çdo revolucion teknologjik ka krijuar frikë. Kur erdhën makineritë industriale, shumë menduan se do të zhdukej puna fizike. Kur kompjuterët hynë në administratë dhe biznes, profesionet që mbështeteshin te dokumentet fizike, llogaritjet manuale dhe proceset rutinë menduan se do të humbnin vlerën. Kur erdhi interneti, shumë media besuan se modeli tradicional nuk do të prekej.
Historia tregoi diçka tjetër: teknologjia nuk zhduk gjithmonë punën, por ndryshon mënyrën si punohet.
Edhe AI po bën pikërisht këtë.
Në shumë vende pune sot, proceset janë kthyer në përsëritje mekanike. Dokumente që lëvizin pa fund, raportime standarde, përkthime bazike, analiza që kopjohen nga njëra tabelë te tjetra dhe komunikime që përsërisin të njëjtat formula.
Edhe në media kjo ndihet qartë. Një gazetar që vetëm përkthen lajme apo riprodhon deklarata politike do ta ketë gjithnjë e më të vështirë të konkurrojë me teknologjinë. Ndërsa gazetaria që analizon, interpreton dhe krijon ndikim do të mbetet e pazëvendësueshme.
E njëjta gjë po ndodh në dizajn, marketing, financë apo teknologji. Një dizajner që prodhon vetëm materiale standarde do të konkurrohet lehtësisht nga mjetet e AI. Një programues që shkruan kode bazike sot ndihmohet, ose në disa raste zëvendësohet pjesërisht, nga inteligjenca artificiale. Por krijimtaria, strategjia, logjika e biznesit dhe zgjidhja e problemeve komplekse vazhdojnë të kërkojnë mendim njerëzor.
Kjo është arsyeja pse AI nuk po eliminon njeriun. Po ndryshon atë që tregu konsideron të vlefshme.
Kur kostot rriten dhe tregu bëhet më agresiv, asnjë kompani nuk mund të mbajë pafundësisht procese joefikase vetëm nga zakoni. Njerëzit që dinë të përdorin teknologjinë për të rritur produktivitetin do të kenë avantazh ndaj atyre që refuzojnë të ndryshojnë.
Ky është realiteti i ri i tregut të punës.
Sistemet arsimore në shumë vende vazhdojnë ende të përgatisin njerëz për profesione që po transformohen me shpejtësi. Shpesh mësohet memorizimi dhe rutina, ndërkohë që tregu kërkon analizë, fleksibilitet, kreativitet dhe aftësi për t’u përshtatur.
Edhe Shqipëria do ta ndiejë këtë ndryshim. Sidomos një ekonomi që mbështetet shumë te puna me kosto të ulët dhe proceset rutinë nuk mund të qëndrojë e paprekur nga automatizimi.
Ashtu si interneti krijoi profesione që nuk ekzistonin më parë, edhe Inteligjenca Artificiale do të krijojë industri, modele biznesi dhe mënyra të reja pune.
Transformimet teknologjike nuk kanë favorizuar kurrë ata që refuzojnê të ndryshojnë. Kanë favorizuar ata që përshtaten më shpejt.
Në fund, problemi nuk është teknologjia.
Problemi është ideja se bota do të mbetet njësoj.
Sepse tregu nuk njeh nostalgji. Dhe teknologjia, akoma më pak.
*Autori është Administrator i Përgjithshëm i Panorama Group.
© Panorama.al
