Shumica e njerëzve e perceptojnë fundin e një marrëdhënieje si diçka kaotike dhe të paparashikueshme: një tradhti që zbulohet, një luftë shpërthyese ose një shkëputje emocionale graduale. Por çfarë do të ndodhte nëse ndarjet do të ndiqnin një model matematikor? A është kolapsi i një marrëdhënieje po aq i parashikueshëm sa fazat e hënës?
Cili është fenomeni i “rënies terminale”?
Hulumtimi i ri në Journal of Personality and Social Psychology sugjeron pikërisht këtë skenar. Shkencëtarët kanë zbuluar se përkeqësimi i marrëdhënieve nuk është i rastësishëm, por i bindet një modeli specifik të rënies me dy faza , i cili mund të matet, monitorohet dhe madje të parashikohet me saktësi.
Studiuesit Janina Bühler nga Universiteti Johannes Gutenberg Mainz dhe Ulrich Orth nga Universiteti i Bernës analizuan të dhënat nga katër studime të mëdha gjatësore në vende të ndryshme. Ata zbuluan se çiftet që po shkojnë drejt ndarjes së pari kalojnë një rënie të lehtë të lumturisë së tyre , e cila zgjat me vite, dhe më pas një të dytë, shumë më të pjerrët , që manifestohet në muajt ose vitet e fundit para ndarjes.
Modeli i sjelljes që parashikon me saktësi se (nuk) do të divorcoheni
Shkencëtarët e quajnë fenomenin ” rënie terminale “, duke huazuar një term të përdorur më parë për të përshkruar përkeqësimin e aftësive njohëse dhe lumturinë para vdekjes. ” Hulumtimi ynë sugjeron që marrëdhëniet romantike ndjekin modele të ngjashme të parashikueshme përpara se të mbarojnë ,” vënë në dukje ata. Për më tepër, ata zbulojnë se ndërsa marrëdhëniet shpesh vlerësohen në bazë të kohëzgjatjes së tyre, në realitet ” koha e mbetur deri në ndarje tregon më shumë për shëndetin e marrëdhënies “.
Dallimi mes atij që largohet dhe atij që qëndron
Një gjetje interesante e studimit ka të bëjë me asimetrinë kohore dhe emocionale midis dy partnerëve. Personi që përfundimisht merr vendimin për t’u larguar duket se përjeton gërvishtje shumë më herët. Inati rritet gradualisht dhe distancimi emocional fillon edhe vite para ndarjes.
Përkundrazi, partneri që nuk merr iniciativën në vendim duket se e përjeton përkeqësimin shumë më vonë. “ Individët që ishin marrësit e ndarjes hynë në fazën përfundimtare më vonë, por rënia e tyre ishte më e theksuar ”, thuhet në studim. Kjo shpjegon pse ndarja shpesh perceptohet nga një anëtar i çiftit si një “stuhi”, ndërsa tjetri duket tashmë i përgatitur.
Shumë njerëz e kuptojnë se kur marrëdhënia e tyre po shkon drejt greminës. Hulumtimet konfirmojnë se këto ndjenja nuk janë thjesht përshtypje subjektive, por pasqyrojnë një rrugë drejt ndarjes që është e ngjashme midis kulturave, grupmoshave dhe llojeve të marrëdhënieve.
Cilat janë dy fazat e rënies dhe kur ndodhin ato?
Gjatë studimit, ata ndoqën mijëra çifte me kalimin e kohës, duke regjistruar kënaqësinë e tyre vjetore me marrëdhëniet e tyre. Duke krahasuar çiftet që përfundimisht u ndanë me ata që qëndruan së bashku, ata vëzhguan një model të përsëritur : ” Rënia para ndarjes u nda në një fazë më të hershme, e karakterizuar nga një rënie më e vogël dhe në një fazë përfundimtare, e karakterizuar nga një rënie e mprehtë ,” shkruajnë studiuesit.
Kalimi nga një fazë në tjetrën – e ashtuquajtura ” pika e tranzicionit ” – u regjistrua në një kohë që varion nga 7 muaj deri në 2.3 vjet përpara ndarjes aktuale.
A ka një rrugë kthimi pas pikës së tranzicionit?
Për shumë çifte, marrëdhënia në thelb ka përfunduar shumë kohë përpara se ndarja të zyrtarizohet . Megjithatë, shkencëtarët paraqesin një “rreze” shprese . Njohja e shenjave të rënies terminale mund t’i lejojë njerëzit të marrin vendime më të informuara nëse do të kërkojnë ndihmë apo të ecin përpara.
Siç theksojnë ata, “ nëse anëtari i çiftit që është i pakënaqur është ende në fazën e parafundit dhe nuk ka arritur ende pikën e tranzicionit , përpjekjet për përmirësimin e marrëdhënies mund të jenë më efektive , duke parandaluar ndoshta fillimin e fazës terminale dhe shpërbërjen eventuale të saj ”.
Me fjalë të tjera, ndërhyrja e hershme, qoftë me ndihmën e një profesionisti ose përmes komunikimit të hapur , mund të ndryshojë prishjen e marrëdhënieve. Për terapistët e çifteve dhe këshilltarët e marrëdhënieve, gjetjet ofrojnë një mjet të vlefshëm: vlerësimi i fazës në të cilën ndodhet një marrëdhënie mund të tregojë nëse ka ende hapësirë për rilidhje ose nëse pika e pakthimit tashmë është kaluar.
© Panoramaplus.al