“Mehmeti sabotoi direktivën për t’i qethur delet dy herë në vit”
“Ai operon fshehtas kundra metodave sovjetike”
“Mehmet Shehu është karrierist dhe lufton të eliminojë Sekretarin e Përgjithshëm të Partisë”. Pohimi tronditës i denoncuar më parë në letrën që Bufi i ka adresuar KQ nga Moska, përshkon fund e krye takimin e tij me Enver Hoxhën në zyrën e këtij të fundit në Tiranë. Në numrin e kaluar zbardhëm kronologjinë e dëshmive me të cilat ish-studenti i Shkollës së Partisë penalizonte Shehun për qëndrime antiparti. Duke veçuar disa syresh, Bufi përmendte para Hoxhës praktikat e ish-ministrit të Brendshëm për të vënë organet e Sigurimit mbi ato të Partisë. “Ka arritur deri aty, shpjegohej ai, duke iu referuar kohës kur kryente detyrën e sekretarit të Parë të Fierit, sa çdo procedurë për t’u punësuar në një ndërmarrje duhej patjetër të miratohej në Degën e Brendshme”. Rast të paprecedentë, vlerësonte letërshkruesi, braktisjen që Shehu i kishte bërë një takimi me veteranë të Mallakastrës, të cilët kërkonin ndërhyrjen e tij për trajtimin sipas meritave në luftë. Në vijim, Bufi rreshtonte fakte edhe më të rënda të cilat i kishte konstatuar gjatë periudhës kur studionte në Moskë. Aty kishte vërejtur se pjesa më e madhe e dokumenteve të Partisë me emrin e Enver Hoxhës ishin të përgatitura nga Mehmet Shehu. Sakaq, një kryeartikull i gazetës “Zëri i Popullit” për ditëlindjen e komandantit shkruar nga Mehmet Shehu, sipas letërshkruesit, mohonte rolin e Enverit në themelimin e Partisë dhe e cilësonte atë si një komunist të thjeshtë. Pjesa në vijim i përket ballafaqimit në Sekretariatin e KQ, ku Bufi nuk ndryshon qëndrim, por shton detaje të tjera për veprimtarinë antiparti të Shehut…
SOKRAT BUFI: Për metodat sovjetike unë e ngre nga ana parimore. Shoku Mehmet tha se këto metoda duhen marrë me ngadalë. Në një kohë kur partia ka thënë që metoda e mbjelljes së misrit me fole katrore të vihet në zbatim menjëherë. Po kështu, edhe për metodën e qethjes dy herë në vit të deleve…
ENVER HOXHA: Partia e ka shtruar drejt këtë çështje. Në rast se ti si sekretar i Parë e ke shtruar në mënyrë të tillë, pra, o burra t’i qethim delet dy herë në vit, ke bërë gabim të madh. Këto vërtetë janë metoda sovjetike, por për zbatimin e tyre duhet të kalojnë 5, 6 apo 7 vjet. Nuk mundet menjëherë t’i qethësh delet dy herë në vit, se këtu ke të bësh me fshatarësinë. Në fakt, ne po ecim me kujdes, bile edhe në ndërmarrjet bujqësore. Edhe për misrin me katrorë ka vende që këto janë futur si metodë e re, po ka vende të tjera që akoma nuk po e aplikojnë. Duhet bindur fshatarësia. Prandaj, kur thotë Mehmeti se duhet ecur me bindje, ti thua se na qenka kundra metodave sovjetike. Jo more djalë i mbarë. Njerëzit nuk janë të ngritur, duhet punuar sa të bindet anëtari i Partisë në fshat se nuk duhet të shkojë në kishë e xhami, sa të mësojë alfabetin. Marksizmi është kundra vajtjes së komunistëve në xhami ose mbajtjes së Ramazanit. Për sa i përket asaj që Mehmeti ka shkruar në gazetë për ditlindjen time e që ti e ke cilësuar provokacion, nuk mund të ishte kurrë i tillë. Edhe po të jetë shkruar ndonjë fjalë gabim mund të kritikohet shoku që ka gabuar dhe jo të lidhej kjo me çështjen e tradhtarit Beria.
SOKRAT BUFI: Kam vënë re disa raste në Fier që nga Dega e Brendshme duhet të merret aprovimi për kuadrin e uzinës së pambukut.
ENVER HOXHA: Në rast se Zymer Jarina (në atë kohë kryetar i Degës së Brendshme-shënim i red.) ta hipën ty mbi kokë, pse nuk njofton KQ? Mos akuzo Mehmetin për këtë çështje, për gjëra që ai nuk i ka faj. Ty Byroja Politike të ka dhënë platformën dhe po të kesh parë te Zymeri, tendenca të tilla dhe nuk i ke luftuar, je ti fajtor si sekretar partie. Kuadrin e uzinës e vendos sipas nomenklaturës së KQ. Ministria e Brendshme nuk ka të bëjë fare këtu, apo ke pasur frikë nga Zymberi ti? Zymeri ka gabuar dhe në rastin e tij duhej qëndruar. Pse nuk ke njoftuar KQ se Zymer Jerina ka bërë këto gjëra?
SOKRAT BUFI: Edhe tani që vajta në Fier, sekretari i organizatës bazë të Partisë më tha se vazhdon të veprohet kështu nga Dega e Brendshme. Kjo nuk lë asnjë njeri të hyjë në uzinë, as me autorizimin e drejtorit apo të sekretarit të Partisë.
ENVER HOXHA: Kjo është një çështje tjetër. Është vendosur nga Byroja Politike që në objektet e rëndësishme industriale asnjë njeri të mos hyjë pa kontroll, ndryshe armiku do na kishte hedhur fabrikat në erë. Çështja e kuadrit është tjetër punë…
SOKRAT BUFI: Mundet që në këto raste policia të merret vesh me përgjegjësin e punës.
ENVER HOXHA: Ti duhet të reflektosh për këto gjëra dhe të bësh autokritikë. Si mund të arrish në konkluzionin që për Tukun, që ka bërë gjithë këto gabime të thuash se nuk janë të mëdha dhe dënimin e tij e gjen të rëndë? Si arrin të thuash për Mehmetin që këto janë provokacione? Përpara gabimeve të Tukut ti je i butë, kurse për gjëra pa asnjë bazë te Mehmeti arrin në këto konkluzione kaq të gabuara. Ne kemi bërë mirë që nuk të lamë të shkoje në shkollë. Si mund të shkosh ti atje me këto pikëpamje kaq të gabuara.
SOKRAT BUFI: Më duket një gjë shumë e rëndë që të mos vete në Shkollën e Partisë.
ENVER HOXHA: Pse nuk duhen parë si gjëra të mëdha, kur del dhe thua se një nga shokët më të mirë të udhëheqjes është provokator? Pastaj flet për artikullin mbi mua, për metodat sovjetike etj. dhe nxjerr nga këto se një anëtar i Byrosë Politike është antisovjetik.
SOKRAT BUFI: Kam thënë se në këto raste shprehjet e tij nuk kanë qenë të drejta.
ENVER HOXHA: Në mendimet e tua ka një evolucion. Përpara tek ty për Mehmetin ishte çështja e artikullit tim, pastaj çështja e Xhakos, e Ritës. Më vonë kur më thotë Manushi këto gjëra i ke lidhur me çështjen e Beries. Kishe bërë pastaj edhe letrën tënde, ku vije në dukje dyshimet e tua për Mehmetin, atëherë si janë këto? Ti nuk i ke pasur vetëm këtë gjë përpara, për pikëpamjet e tua mua më kanë raportuar shokët.
SOKRAT BUFI: Këto gjëra nuk janë shtruar në organizatë, asnjëherë nuk është shtruar çështja ime në organizatën e shkollës.
ENVER HOXHA: Shoku Manush të ka thirrur, ka biseduar dhe ti akoma nuk ke reflektuar. Ti duhet të reflektosh. Je dakord kështu?
SOKRAT BUFI: Dakord jam.
ENVER HOXHA: Kështu do të ndreqesh plotësisht…
SOKRAT BUFI: Nuk di që në Moskë të ketë pasur gjëra të tjera, do të ishte mirë që këto të më ishin shtruar.
ENVER HOXHA: Po ia ke thënë ti që këtë nuk e ka bërë komandanti (është fjala për një dokument të KQ), po Liria me Ramizin. Për këtë gjë të ka thirrur edhe Beqiri e megjithëkëtë ti prapë në këtë pozitë mbete. Atëherë si të të thërrasin ndryshe? Ti nuk u sqarove dhe as tani nuk je sqaruar dhe ke lidhur çështjen e Mehmetit me atë të Beries. Ti ke thënë se do të vete të pyes sekretarin e Partisë së shkollës se ku është Enver Hoxha, ç’është bërë me të. Ç’ka ngjarë me Enver Hoxhën sipas teje?
SOKRAT BUFI: Po ne kishim një muaj e gjysmë që nuk kishim marrë asnjë lajm nga Shqipëria dhe ishte çështja e raportit të Plenumit të tetë. Me këtë rast doli se këtë nuk e ka bërë Enver Hoxha. Ramizi na tha që këtë raport mund të mos e ketë bërë komandanti.
ENVER HOXHA: Po ja e pranojmë që ka faj Ramizi, po e beson ti që nuk e ka bërë komandanti?
SOKRAT BUFI: Ky është gabim.
ENVER HOXHA: Po pse të thuash ti që Ramizi me Lirinë kanë bërë raportin në Moskë? Pastaj, pse të shkon në mendje të pyesësh sekretarin e Partisë të shkollës se ç’bëhet me Enver Hoxhën? D.m.th., për ty unë nuk ekzistoj më. Çka ngjarë me ty, si e ke menduar?
SOKRAT BUFI: Unë kam pasur përshtypjen se shoku Mehmet është njeri karrierist, kjo më ka shkaktuar këto dyshime se ç’u bë komandanti.
ENVER HOXHA: D.m.th. ke menduar se këtu janë bërë ndryshime dhe unë isha likuiduar sipas teje?
SOKRAT BUFI: Mendoja se shoku Mehmet si karrierist nuk ta ka me të drejtë ty dhe udhëheqjes.
ENVER HOXHA: D.m.th. unë isha hequr, ose isha vrarë, ose futur në burg. Kjo të bën të mos kesh besim as te shokët e shkollës, te Lirija e Ramizi dhe as te Beqiri, sa që te shkoje e të pyesje te drejtuesit e shkollës se ç’u bë me komandantin. Janë të rregullta këto?
SOKRAT BUFI: Jo, nuk janë të rregullta.
ENVER HOXHA: Ti nuk ke një fije besimi tek udhëheqja e Partisë, te forca e saj, te kolegjialiteti, te drejtësia e udhëheqjes. Ti mendon se gjërat në parti mund të bëhen sipas qejfit. Nuk ke besim në vendimet e Partisë, për sa i përket masës së Tukut. D.m.th. për ty në këtë rast udhëheqja ka gabuar. D.m.th. ajo godet ku mundet pa kriter. Pastaj, nuk ke besim te Mehmeti dhe nxjerr gjithë këto që thamë. Arrin të mendosh se Mehmeti ka pastruar komandantin. Pra, për ty udhëheqja e Partisë është një turbullirë e përhershme. Këto mendime vetëm në trutë e tu të sëmurë mund të jenë. Je në gabim të madh shoku Sokrat.
SOKRAT BUFI: Unë nuk kam pasur dyshime në kolegjialitetin e partisë, por vetëm te një person.
ENVER HOXHA: Si mund të kesh besim te udhëheqja, kur mendon se njëri ndër udhëheqësit për karrierë likuidon tjetrin. Po të tjerët ç’bëjnë? Gjëra të tilla nuk ndodhin te partia jonë. Prandaj, duhet t’i analizosh thellë këto dhe të jesh i bindur se kemi bërë mirë që nuk të kemi çuar në shkollë. Ti ke rënë në një pellg dhe ne po ta japim dorën të ngrihesh. Jo me një fjalë të arrish e të thuash për tjetrin provokator dhe të kurdisësh një histori të tmerrshme të tillë, jo është zhdukur komandanti, jo Mehmeti kështu, jo Xhakua ashtu për çështjen e Beries etj. Dhe faj nuk kanë hiç shokët e Moskës, unë bisedova shtruar me ta.
SOKRAT BUFI: Po atje nuk është bërë jetë e rregullt partie.
ENVER HOXHA: Kur isha në Moskë dhe mora vesh këto gjëra u thashë shokëve të kujdeseshin se mos ishe sëmurë. Por ti mendime të tilla ke pasur edhe pa shkuar në Moskë. Ato të kanë bërë të mendosh se në udhëheqjen e Partisë ka grindje, mosmarrëveshje…
SOKRAT BUFI: Nuk kam ndonjë mendim të keq për shokët e tjerë të udhëheqjes.
ENVER HOXHA: Atëherë si një njeri likuidon Sekretarin e Përgjithshëm dhe të tjerët janë qole? Po ç’bëjnë ata? Ti mendon se njerëzit mund të bëjnë ç’të duan dhe në partinë tonë sundojnë vetëm dy njerëz, komandanti me Mehmetin.
SOKRAT BUFI: Unë kam pasur dyshime vetëm për njërin nga shokët e udhëheqjes.
ENVER HOXHA: Dhe arrite në konkluzionin se ai mund të më likuidojë mua. Po të tjerët? Dy veta janë në parti? Ti ke pasur mendime edhe për Tukun. Duhet me i lidh pak këto mendime që ke pasur për Tukun. Ke menduar se masat kundër tij kanë qenë të padrejta. Ku e goditëm atë sipas teje? Pse sipas teje udhëheqja nuk ka menduar drejtë dhe për analogji tani ia kanë futur Enverit dhe të tjerët kanë thënë “Amin”. Kjo është logjike, në këtë rrugë të çojnë këto pikëpamje. Ti nuk ke besim te Liria dhe shokët e tjerë atje. Edhe studentët e tjerë kishin mbetur pa lajme, por asnjëri nuk ka menduar si ty ç’u bë me komandantin. Këto mendime nuk vijnë kot. Reflekto e gërmo te vetja shoku Sokrat.
SOKRAT BUFI: Unë e kam gërmuar veten time, po nuk gjej ndonjë gjë të keqe.
ENVER HOXHA: Thellohu shoku Sokrat. Pikëpamjet e tua kanë lindur që këtu. Në Moskë ndodhi që nuk muarët dy muaj lajme, influencoi edhe ndonjë pakënaqësi e vogël dhe menjëherë t’u shfaqën këto që kishe në kokën tënde. Erdhe andej, fole dhe me Manushin, fole për provokacionet e Mehemtit, i lidhe këto me Berien. Me vonë dolën dhe pikëpamjet e tua për punën me kuadrin, lidhur me Zymer Jarinën etj. Edhe shokët e shkollës çuditeshin që edhe çështjen e një motre tënden të martuar me një jugosllav e nxjerr edhe atë në atë rast. Partia nuk ka asgjë të paqartë. Partia ty ta di biografinë, vëllain tënd etj. Atëherë ty pse të të hyjë ky dyshim për Partinë. Ty Partia të bëri sekretar të Parë. Nuk të hoqi Partia ty se t’u përjashtua vëllai nga Partia…
SOKRAT BUFI: Unë vetëm kam pasur dyshime për një udhëheqës të Partisë.
ENVER HOXHA: Gjersa ti e quan të padrejtë dënimin e Tuk Jakovës, mendon se këtu njerëzit goditen kot?
SOKRAT BUFI: Ky është një rast i vetëm.
ENVER HOXHA: Tuku ka qenë shumë më i shëndoshë se ty. Ti nuk ke besim se në udhëheqje ka unitet mendimi dhe veprimi. Ti nuk e ke këtë bindje që kur mendon se Mehmeti si karrierist ka likuiduar Enverin. Këto janë pikëpamjet që dita-ditës propagandojnë radiot armike. D.m.th. sipas armiqve, në udhëheqjen e Partisë sonë bëhet punë klikash. Kjo është reaksionare. E shikon sa thellë je futur? Ka pastaj edhe gjëra të tjera si ajo e Gogo Nushit, i cili është ndaluar të futet në një objekt. Gogua hyn ku të dojë se është anëtarë i Byrosë Politike. Atë nuk ka zot që ta ndalë. Ti thua se e kanë ndaluar. D.m.th. se këtu ka njerëz që ia ka hipur sipas teje Partisë dhe në fakt për ty ky është Mehmeti dhe si do e si thotë ai bëhet. Një gjë të tillë as që duhet ta mendosh. Mundet që një mut polic të bëjë me kokën e tij dhe të ndalojë një herë Gogo Nushin të hyjë në stabiliment, po nuk është kjo vija e Partisë dhe nuk mendon kështu shoku Mehmet. Ngrihet një nënkolonel dhe rreh një anëtar të Partisë në mes të rrugës, po gjëra të tilla nuk duhet menduar se bëhen nga një anëtar i Byrosë Politike.
SOKRAT BUFI: Unë nuk e shikoja të drejtë këtë që drejtori i fabrikës apo sekretari i Partisë të mos ketë të drejtë të fusin atje një njeri. Këto më parë nuk i kam pasur. Vetëm tani pas daljes së çështjes së Beries më daullën.
ENVER HOXHA: Këto gjëra kanë vluar në kokën tënde. Po nga se arrin ti në këto konkluzione? I marrtë të keqen Beria Mehmetit. Po çështja nuk është vetëm te Mehmeti, por te pikëpamjet e tua për Partinë dhe për udhëheqjen. Të gjitha këto janë mbledhur dhe tani buçasin, prandaj po nuk i pastrove, ato nuk zhduken vet. Mund të flisni edhe ju shokët e tjerë, ta ndihmojmë pak.
TË TJERËT: Ne jemi dakord me pikëpamjet tuaja.
MANUSH MYFTIU: Sokrati duhet të bëjë autokritikë.
SOKRAT BUFI: Më duket shumë e rëndë të mos vete në shkollë.
ENVER HOXHA: Këtu nuk është çështje prestigji se do të flasin shokët e do të thonë çka ky që nuk shkoi sivjet në shkollë.
JOSIF PASHKO: Me gjithë këto gjëra që ke ti, as që nuk duhet ta ngreshë çështjen e shkollës. Duhet shumë punë që të sqarohesh nga këto gjëra…
vijon…
Ramiz Alia: Në ‘82, grup hetimi për shkaqet e vdekjes
“Bufi mund te jetë helmuar nga Mehmeti”
Befasia me të cilën u rishfaq çështja “Bufi” pas vetëvrasjes së Mehmet Shehut, u shoqërua me lajmin për ngritjen e grupit hetimor lidhur me shkaqet e vdekjes së autorit të letrës që tronditi KQ në vjeshtën e largët të 53-shit. Sakaq, në rrethe të ngushta u hodh ideja se Bufi ishte helmuar në rrethana misterioze nga lideri që denoncoi nga Moska. Faktin e panjohur e ka bërë të ditur Ramiz Alia, gjatë një rrëfimi për gazetën “Panorama” në verën e këtij viti. Grupi i ekspertëve mjeko-ligjorë, sipas pasardhësit të Enverit, ka hapur varrin e Bufit kur bëheshin 30 vite nga koha kur kishte ndërruar jetë pas kryqëzatës së tmerrshme të kreut të partisë për atë që i kishte shkruar nga Bashkimi Sovjetik. Në përgjigje të interesimit për përfundimet e hetimit, Alia ka dëshmuar se nuk i kujtoheshin me saktësi, por mbante mend se qarkullonin zëra sipas të cilëve Bufi ishte helmuar. Një qasje kjo në linjën e “Sinoptikës…” së Enverit për një hakmarrje të mundshme të Shehut ndaj njeriut që e denoncoi për puç e tradhti. Sidoqoftë, kujtonte ish-presidenti komunist, pa i konfirmuar me dokumentin zyrtar të hetimit, këto mbeten thjesht dyshime. Përkundër dëshmisë së Belishovës për tronditjen psikike të Bufit kur studionin në Moskë, Alia pohonte se së paku asokohe alibia e puçit dhe tradhtisë, artikuluar në letrën për Enverin, përqasej me disa rrethana specifike të biografisë së tij. “Njëra nga motrat e Sokratit argumentonte pasardhësi i Enverit, pa mohuar disa çaste shpërthimi të pakontrolluara të tij në kohën e studimeve në BS, ishte martuar me një shtetas jugosllav, ndërsa njëri prej vëllezërve ishte përjashtuar nga Partia për çështje parimore”.
AFRIM IMAJ
© Panorama.al
