Brenda dy ditësh, ushtria siriane, me ndihmën e milicive nga fiset lokale arabe, përmbysi një realitet dhjetëvjeçar në Sirinë veriore.
Zonat që kishin qenë nën kontrollin kurd nga autoritetet civile, u rimorën nga Damasku, me një shpejtësi që i habiti edhe vëzhguesit me përvojë.
Shkalla e përparimit nuk la vend për keqinterpretime. Ky nuk ishte një operacion presioni i kufizuar, por një rimarrje strategjike.
Rënia e Rakës mbart një barrë të rëndë politike. Qyteti që ishte qendra famëkeqe e kalifatit të vetëshpallur të Shtetit Islamik tani është rikthyer nën kontrollin e shtetit.
Videot e verifikuara nga mediat ndërkombëtare treguan luftëtarë në qendër të qytetit dhe snajperë mbi çati. Administrata kurde që u krijua pas disfatës së ISIS-it u tërhoq pa një betejë në shkallë të gjerë. Mesazhi ishte i qartë: epoka e sundimit autonom ka mbaruar.
Përtej simbolikës, përparimi ka edhe një mbështetje të fortë ekonomike. Për herë të parë në më shumë se një dekadë, pjesa më e madhe e pasurisë së Sirisë nga nafta dhe energjia po vihet nën kontrollin e qeverisë qendrore.
Fushat kryesore të naftës në Deir ez-Zor, digat hidroelektrike në Eufrat dhe tokat bujqësore kritike janë marrë nga Forcat Demokratike Siriane (SDF). Kjo humbje minon qëndrueshmërinë e çdo autonomie të ardhshme kurde.
Damasku njoftoi një marrëveshje armëpushimi me forcat e SDF-së. Udhëheqësi i tyre, Mazloum Abdi, konfirmoi tërheqjen e forcave nga Raka dhe Deir ez-Zor në Hasaka.
Megjithatë, përleshjet nuk u ndalën plotësisht. Shkëmbimet e zjarrit pranë burgjeve të ISIS-it dhe pikave kyçe në veri tregojnë se sa e brishtë mbetet marrëveshja. Integrimi i forcave kurde në ushtrinë kombëtare mbetet një çështje e hapur dhe politikisht toksike.
Kurdët kishin sunduar mbi zonat kryesisht arabe për vite me radhë. Pranimi fillestar, në kontekstin e luftës kundër ISIS-it, gradualisht u shndërrua në pakënaqësi dhe, përfundimisht, në armiqësi të hapur. Pas rënies së Bashar al-Assad, udhëheqja kalimtare e Ahmad al-Sarrah hodhi poshtë çdo bisedë për federalizim.
Damasku donte kontroll të plotë politik dhe ushtarak. Kurdët nuk ishin të gatshëm të dorëzonin territorin dhe armët. Hendeku nuk u mbyll kurrë.
Uashingtoni po vëzhgon me shqetësim. Shtetet e Bashkuara kanë frikë se riorganizimi do të dobësojë luftën kundër mbetjeve të ISIS-it, veçanërisht në zonat rurale dhe shkretinore.
Mbetet e paqartë se kush i kontrollon objektet kritike të paraburgimit, siç është kampi al-Hol. Megjithatë, i dërguari special i SHBA-së, Tom Barak, e mirëpriti marrëveshjen, duke folur për një mundësi për të ribashkuar vendin.
Por stabiliteti nuk është i garantuar. Ekuilibri etnik, e ardhmja e SDF-së dhe faktori ISIS përbëjnë një përzierje të ndezshme. Veriu është rikthyer në Damask. Mbetet për t’u parë nëse do të mbetet atje, ashtu si edhe nëse “shkëndijat” e Shtetit Islamik do të gjejnë terren “të përshtatshëm” diku tjetër për “aventura” të reja.
© Panorama.al
