Rikthehet konflikti i paszgjedhjeve të 2009. Neni që bllokon reformën zgjedhore. Replikat mes Gjiknurit e Rusmalit.
Zbardhet debati i plotë në Komisionin e Reformës.
Rusmali: Tani po kërkoni të prishni zgjedhjet me ligj. Gjiknuri: Ti po hedh në erë konsensusin.
Hapja e kutive të votimit në rastet kur ka ankimim krisin paktin mes PD-së dhe PS-së për reformën zgjedhore. Në mbledhjen e djeshme të Komisionit, deputetët e dy partive kanë pasur qëndrime të ndryshme sa i përket një pike të nenit 116, ku parashikohen rastet se kur hapen kutitë e votimit. Partia Demokratike kërkoi që kutitë e votimit të hapen në të gjitha rastet kur ka ankim dhe provat gjenden në kuti. Nga ana e saj PS-ja shprehet se përveç këtij rasti, kutitë e votimit duhet të hapen edhe në rastet kur ka mospërputhje të numrit të fletëve të votimit të gjetura në kuti me numrin e votuesve që kanë marrë pjesë në zgjedhje, apo edhe në rastin kur zgjedhjet janë zhvilluar pa përdorur pajisjen elektronike të kontrollit të kartave të identitetit. Bashkëkryetari demokrat i reformës zgjedhore, Ilir Rusmali, tha se këto propozime të opozitës tentojnë vetëm të prishin zgjedhjet. “Kutia hapet për të kërkuar provën, jo për t’i thënë “mirëdita”. Instrumente për të prishur zgjedhjet, në qoftë se nuk ju pëlqen rezultati. Po kujdesesh që neni 116 të të japë ty në dorë të gjitha instrumentet ligjore për të prishur zgjedhjet për 4 vjet në qoftë se nuk të pëlqen rezultati. Këtë s’ta pranoj kurrë. Ke tentuar t’i prishësh pa ligj, tani do t’i prishësh me ligj. Do t’i prishësh. Nuk jemi këtu për të prishur zgjedhjet, por për t’i ndërtuar ato”, u shpreh Rusmali. Nga ana e tij, bashkëkryetari socialist, Damian Gjiknuri, u shpreh se kutitë do të hapen vetëm në ato raste kur ka interes për to. “A nuk përbën shkak për ankim kur kemi mospërputhje të fletëve të votimit? A nuk është parregullsi kjo sipas praktikës botërore? E ke edhe sot këtë parregullsi, sepse ta konstaton KZAZ-ja. A nuk përbën shkak ajo që kemi rënë dakord se, kur nuk përdoret pajisja e numërimit…? Unë nuk e hap kot nëse nuk kam ankesë, e hap vetëm kur kam interes. Për çfarë provash bëhet fjalë? Për kutitë”. Mbledhja e djeshme ka qenë më e nxehta e këtyre pesë muajve të Komisionit. Pas insistimit të maxhorancës për të ndryshuar nenin 116, Gjinkuri e akuzoi Rusmalin se po hedh në erë konsensusin. “Varianti i kompromisit është ai që kemi sjellë në Komision dhe e kemi pranuar të dy. Një variant kompromisi ka, por ju bëjeni si të doni. Po e hedh në erë dhe do të jesh ti përgjegjës”, tha deputeti i PS-së. Ndërsa Rusmali u përgjigj duke thënë se “nuk më tremb ti mua me këto gjëra, sepse këto janë gjëra të atyre njerëzve që dalin në gëmushë me çifte në dorë dhe rrinë në pritë. Të të vijë zor”.
Debati në Komisionin e Reformës Zgjedhore Ilir Rusmali – Kalojmë te neni 116. Kam unë diçka këtu. Pika 2 e në vazhdim përcakton një procedurë. Sipas shpjegimeve që dha edhe zoti Gjiknuri, kjo procedurë vihet në funksionim kur në kutinë e fletëve të votimit nuk ndodhet procesverbali i mbylljes. Kjo do të thotë që për të operuar në vazhdim me numërimin e fletëve të votimit duhet të gjendet procesverbali i mbylljes. Do të thotë që duhet të hapet kutia e materialeve të votimit, sepse procesverbali i mbylljes mund të jetë aty. Dakord, origjinali ose kopja e tij mund të ndodhet në kutinë e materialeve të votimit. Në qoftë se ky është vizioni juaj, unë dua që në pikën 2 të thuhet: “Në rast se nuk gjendet, procesverbali kërkohet te…”
Të thuhet: “Hapet kutia e materialeve të votimit. Gjendet procesverbali, merret dhe hidhen të dhënat atje ku duhet. Pastaj kutia mbyllet dhe transferohet”. Kemi edhe një opsion tjetër, i cili nuk është këtu te pika 2, por duhet të jetë. Në rast se hapet kutia e materialeve të votimit dhe nuk gjendet procesverbali, ju keni thënë: “ …që të mund të procedohet me numërimin e votave, duhet të prodhohet procesverbali”. Por, që të mund të prodhohet procesverbali, një grup njerëzish duhet të bëjnë punën që komisioni i qendrës së votimit duhet të bënte në mbyllje të procesit. A mund ta marrim nenin përkatës siç është dhe ta vendosim te “Komisioni i qendrës së votimit”? Pra, a jeni dakord që këta njerëz duhet të bëjnë punën e komisionit të qendrës së votimit? Damian Gjiknuri – Ka procedurë tjetër.
(Ndërhyrje pa mikrofon.)
Në KQV ka një pajisje që nxjerr të dhënat. Nga do ta nxjerrë atë të dhënë? Aty ka veprime të tjera. Aty ka vendimmarrje që kur është hapur qendra e votimit.
(Ndërhyrje pa mikrofon.)
Ti për çdo gjë ke dyshime. Së pari, është marrë dhe është reflektuar neni aktual i verifikimit të materialeve zgjedhore. Ne kemi thënë se çfarë bëhet kur nuk e ke. I nxjerr fletët dhe shikon sa njerëz kanë hedhur firmat. Kjo është pjesëmarrja, sepse ai nuk e ka pajisjen brenda që të… Ilir Rusmali – Çfarë thotë neni për KQV-në, për mbylljen e procesit të votimit?
Në qoftë se ti nuk i bën dot kështu siç i ke, ta bëjmë që t’i bëjë. Në qoftë se nuk i bën dot, edhe në qoftë se ne e bëjmë që t’i bëjë, atëherë gjejmë një zgjidhje tjetër, por jo këtë tënden, sepse është shumë e keqe. Është dinake, e shëmtuar dhe është pas shpine.
Zoti Bylykbashi, a mund ta zgjidhim çështjen? Damian Gjiknuri – Së pari duhen kontrolluar të gjitha çfarë ka materiali brenda, sepse kur kutia vjen, ka një arsye. Ajo është kuti me një mangësi. Këta njerëz po bëjnë një verifikim të punës, sepse nuk e kanë kryer të tjerët. Çfarë bëjnë? E para, kontrollojnë. Kështu e ka edhe Kodi aktual. Unë nuk kam pse të ndryshoj Kodin aktual, pse nuk të pëlqen ty. Ilir Rusmali – Është histori e çuditshme kjo e jotja. Damian Gjiknuri – Të lutem, më lër ta mbaroj! Ilir Rusmali – Do të bëjë punën që nuk e ka bërë KQV-ja, themi: “Zbaton procedurat”. Sa ishte neni? “Kryen, përsërit procedurat e nenit 113”. Damian Gjiknuri – Jo “përsërit”, por “kryen verifikim”. Ilir Rusmali – Jo, je inkoherent te kjo. Nuk e bën dot verifikimin. Damian Gjiknuri – Ky e bën. Pse nuk e bën dot? Ilir Rusmali – Verifikimi bëhet me procedura ankimore. Damian Gjiknuri – Jo. Ilir Rusmali – Je inkoherent dhe i paligjshëm. Damian Gjiknuri – Jo, zotëri. Kjo është edhe naive ta thuash. Ti do të shtosh artificialisht edhe ankesat. Ilir Rusmali – Unë i qëndroj naivitetit tim. Kam vetëm një variant kompromisi: “Grupi i numërimit përsërit procedurat për mbylljen e procesit për hartimin e procesverbalit, sipas nenit për KQV-në”. Asnjë fjalë të vetme më shumë. Damian Gjiknuri – Nëse do t’i bllokosh gjërat, e ke veton. Dalim përpara publikut dhe thuaj pse nuk do. Ilir Rusmali – Dal unë përpara publikut.
(Debat në Komision.)
Opinioni im është ky.
Unë jam i vendosur, për të prodhuar dokumentin, “përsërit procedurën”. Përpara publikut dal unë, nuk ka problem. Naivitetin tim e justifikoj unë përpara publikut. Unë nuk kam opsion tjetër.
Formula ime e kompromisit, zoti Bylykbashi, është: “Grupi i numërimit zbaton procedurat sipas nenit për mbylljen e procesit sipas nenit … të KQV-së dhe harton dokumentin”. Damian Gjiknuri – Unë nuk e pranoj këtë. Ti nuk jep asnjë arsye serioze për këtë, por po vendos veton dhe po prish procesin.
Ti zotëri po prish procesin dhe po e bën me qëllim. E the që në fillim: kam ardhur me mendje për ta prishur. Ilir Rusmali – Kjo është gënjeshtër. Damian Gjiknuri – Ma the mua. Kur gjërat diskutohen, diskutohen dhe mbyllen. Ilir Rusmali – Ty të të vijë turp që gënjen me procesverbal. Damian Gjiknuri – Ato janë gjëra të cilat i kryen edhe sot, prandaj do të rrinë, sepse janë në Kodin aktual. Ilir Rusmali – Vërejtja tjetër që kam unë ka lidhje me paragrafin 6 të këtij neni, i cili është disproporcional, i palogjikshëm dhe i paligjshëm.
Zoti Bylykbashi, “kutitë e materialeve të votimit hapen në KQZ gjatë fazës së shqyrtimit të ankimit në përputhje me nenet x dhe y, nëse provat e kërkuara gjenden në kuti”. Nëse provat nuk gjenden në kuti, kutia nuk hapet. Për çfarë do të hapet? Për t’i thënë “mirëdita”. Damian Gjiknuri thotë: “Hapen edhe për të thënë mirëdita”. Damian Gjiknuri – Jo. Ilir Rusmali – Fakti që ti thua: “Po, ky është parimi që kemi rënë dakord”, por ndërkohë në tekst ke një gjë tjetër të shkruar, tregon mënyrën se si ka operuar kolegu im, me të hedhur, prapa shpine, me mashtrim. Hapet kur provat janë aty. Ky është parim i të gjithë botës dhe i të gjitha legjislacioneve. Vetëm ky do ta hapë kutinë për t’i thënë “mirëdita”. Mirëpo, kur ta hapë kutinë për t’i thënë “mirëdita”, me objektivin për të prishur zgjedhjet, siç kanë dashur ta bëjnë përpara, unë këtë gjë nuk e lejoj dot.
Në qoftë se doni, e diskutojmë këtu, në qoftë se doni t’ia kurseni vetes, uluni si ekspertë, gjeni formulimin e përshtatshëm dhe silleni në përputhje me legjislacionin e mbarë botës këtë paragraf. Vetëm damiançe nuk bëhet Kodi Zgjedhor.
(Flet Damian Gjiknuri pa mikrofon.)
Këto janë vërejtjet që kam unë. Të papranueshme dhe keqdashëse. Në mënyrë evidente keqdashëse. Është turp që të vijmë në këtë pikë dhe t’ia hedhim njëri-tjetrit. Të shkruajmë gjëra që t’ia hedhim njëri-tjetrit. Ndryshe biem dakord dhe ndryshe shkruajmë në tekst. Ky është skandal. Është turp. Damian Gjiknuri – Më vjen keq që flet kështu. E para, këto janë tekste që i ke negociuar edhe ti dhe i ke pasur këtu që dy javë para. E dyta, kemi diskutuar 100 herë se cilat do të jenë rastet specifike, prandaj po i heqim kutitë e materialeve të votimit, për të shpejtuar procesin dhe për ta kufizuar investigimin në rast se ka ankesa. Kjo është vetëm kur ka ankesë, jo në çdo rast. Kjo nuk është automatike, është gjithmonë kur ka ankesë. Cilat janë rastet? Nëse do ta hedhësh në erë këtë punë, hidhe, zotëri. Le të kthehen kutitë e materialeve zgjedhore, le të ikë edhe numërimi elektronik. Bëj çfarë të duash, por ti do jesh përgjegjës për prishjen e kompromisit. Ilir Rusmali – Kutia hapet për të kërkuar provën, jo për t’i thënë “mirëdita”. Damian Gjiknuri – Zotëri, të kam thënë e kemi diskutuar. Nëse ka ankesë, kur janë këto raste dhe kërkohen prova. Për çfarë? Kur është ky rast? Çfarë rastesh janë këto? Kur ka mospërputhje të fletëve të votimit me pjesëmarrjen e zgjedhësve, ku do ta kërkoj unë? Çfarë do të bëj unë kur ka 10 fletë mangët? Patjetër do të hap kutitë e materialeve zgjedhore. Kjo është praktika, por ju doni të bllokoni. Gjithë jetën doni të bllokoni dokumentacionin. Ilir Rusmali – Rishikoje këtë se e ke me të hedhur. Damian Gjiknuri – Kështu nuk punohet. Këtu ulemi diskutojmë dhe mbyllet një gjë, hajde ta miratojmë.
(Debat në Komision.) Ilir Rusmali – Ripunoje, sepse këtë e ke keqdashës.
(Flet Damian Gjiknuri pa mikrofon.)
Neni 116 duhet të ripunohet. Damian Gjiknuri – Nuk jam dakord. Nuk ka mundësi fare të ripunohet. Teksti është ai që kemi rënë dakord dhe kemi negociuar. Ilir Rusmali – Nëse nuk ka mundësi të ripunohet, nuk miratohet dot. Damian Gjiknuri – Nëse nuk miratohet, le të mos miratohet kurrë, se unë nuk do të miratoj ato që do ti. Le të ngelet në procesverbal për tekstin ka një muaj që është rënë dakord. Ilir Rusmali – Është keqdashës dhe i shëmtuar. Instrumente për të prishur zgjedhjet, në qoftë se nuk ju pëlqen rezultati. Po kujdesesh që neni 116 të të japë ty në dorë të gjithë instrumentet ligjore për të prishur zgjedhjet për 4 vjet, në qoftë se nuk të pëlqen rezultati. Këtë s’ta pranoj kurrë. Damian Gjiknuri – Unë dua t’i fitoj zgjedhjet. Ilir Rusmali – E paske hallin gjetkë. E paske hallin si t’i prishësh. Damian Gjiknuri – Ai është edhe halli yt. Ilir Rusmali – Ke tentuar t’i prishësh pa ligj, tani do t’i prishësh me ligj. Do t’i prishësh. Nuk jemi këtu për të prishur zgjedhjet, por për t’i ndërtuar ato. Oerd Bylykbashi – Nuk është rënë kurrë dakord me atë formulim, kështu nuk mund të pretendohet të ketë konsensus në lidhje me atë pikë. Damian Gjiknuri – Tekstet i kemi të gjithë. Nga pikëpamja teknike është absurde. A nuk përben shkak për ankim kur kemi mospërputhje të fletëve të votimit? A nuk është parregullsi kjo sipas praktikës botërore? E ke edhe sot këtë parregullsi, sepse ta konstaton KZAZ-ja. A nuk përben shkak ajo që kemi rënë dakord se, kur nuk përdoret pajisja e numërimit…? Unë nuk e hap kot nëse nuk kam ankesë, e hap vetëm kur kam interes. Për çfarë provash bëhet fjalë? Për kutitë. Po të duash e heqim fjalën “si dhe” dhe e lëmë në kuti. Pra unë e kam kufizuar, nuk bëhet fjalë për 4500, sepse po të jenë 4500 qendra në Shqipëri, bie që janë të gjitha me shkelje dhe me konstatimin “Kur ka parregullsi të pasqyruara në librin e KZAZ-së”. Ilir Rusmali – Shumë mirë! Meqenëse zoti Gjiknuri tha se ishte përpjekur të bënte një kufizim, unë nuk a dua kufizimin, por dua fjalinë e Damianit: “Kutitë hapen kur ka ankesë dhe provat gjenden në kuti” dhe fjalia e tij të bëhet nen. Damian Gjiknuri – Unë i qëndroj asaj dhe kam frikë se do të destabilizohet, kështu që dua ta kufizoj. Cila është e dhëna për pjesëmarrjen në QV? Ilir Rusmali – Ju mund ta zhvilloni debatin me njëri-tjetrin edhe në fundjavë. Nga kjo karrige ku jam ulur propozoj që fjalia e Damianit të zëvendësojë të gjithë paragrafin 6.
Dakord?
Pra ky është propozimi im si bashkëkryetar i kompromisit.
Zoti Bylykbashi, nuk po ta jap unë fjalinë, me qëllim që të të mos influencojë, por merre nga procesverbali i zbardhur dhe vëre si paragraf 6. Ndërkohë rishiko pjesën tjetër dhe na e sill përsëri nenin 116. Damian Gjiknuri – Varianti i kompromisit është ai që kemi sjellë në komision dhe e kemi pranuar të dy. Një variant kompromisi ka, por ju bëjeni si të doni. Oerd Bylukbashi – Nëse më thoni që ky është varianti i kompromisit, po ju them se nuk është ky version për të cilin ramë dakord para komisionit. Ilir Rusmali – Neni 116 del nga diskutimi.
A ka ndonjë gjë për nenin 116/1? Damian Gjiknuri – Po e hedh në erë dhe do të jesh ti përgjegjës. Ilir Rusmali – Nuk më tremb ti mua me këto gjëra, sepse këto janë gjëra të atyre njerëzve që dalin në gëmushë me çifte në dorë dhe rrinë në pritë. Të të vijë zor!
Partia Socialiste denoncon veprimin e demokratëve Gjiknuri: Rusmali kundërshtoi formulimin konsensual PD-PS
Damian Gjiknuri
Bashkëkryetari socialist i Komisionit të Reformës Zgjedhore, Damian Gjiknuri, denoncoi dje qëndrimin e homologut të tij demokrat në këtë Komision, Ilir Rusmali. “Sot në mënyrë krejt surprizë, krejt të paparashikuar, bashkëkryetari i Komisionit të Reformës Zgjedhore, z.Rusmali, kundërshton një tekst që ka gati mbi 1 javë që është negociuar dhe është rënë dakord. Bëhet fjalë për nenin 116 të draftit, besoj se edhe media e ka, ku është rënë dakord që kutitë e materialeve zgjedhore të mos hapen në vendin e numërimit të votave, por të hapen vetëm për disa shkaqe të caktuara, ku janë listuar disa nga këto shkaqe, në pikën 6 të këtij neni në Komisionin Qendror të Zgjedhjeve gjatë procesit ankimor”, u shpreh Gjiknuri. I pyetur nëse me këtë bllokim rrezikohet reforma zgjedhore, Gjiknuri tha se afatet janë në limitet e tyre. “Afatet patjetër që kërcënohen. Çdo lloj veprimi mund të sjellë edhe vonesë të afateve”, u shpreh Gjiknuri. Sipas tij, ajo që kundërshtohet nga demokratët, ka të bëjë me hetimin e zgjedhjeve. “Pika 6 e nenit 116 thotë shumë qartë: ‘kutitë e materialeve të votimit hapen në KQZ gjatë fazës së shqyrtimit të ankimit, në përputhje me nenet 136 dhe/ose pika 1 e nenit 138 të Kodit nëse prova/provat e kërkuara administrohen në kutinë e materialeve të votimit, si dhe kur ka mospërputhje mes numrit të fletëve të gjetura në kuti dhe votuesve që kanë marrë pjesë në zgjedhje etj.’”, tha Gjiknuri.
Neni 116/ 6 I PROPOZUAR NGA PS Kutitë e materialeve të votimit hapen në KQZ gjatë fazës së shqyrtimit të ankimit, në përputhje me nenet 136 dhe/ose pika 1 e nenit 138 të Kodit nëse prova/vat e kërkuara administrohen në kutinë e materialit të votimit, si dhe kur: a. Ka mospërputhje mes numrit të fletëve të gjetura në kuti dhe votuesve që kanë marrë pjesë në zgjedhje, bazuar në të dhënat e procesverbalit të mbylljes së votimit; b. Kur zgjedhjet janë zhvilluar pa përdorur pajisjet e verifikimit dhe regjistrimit sipas nenit 100/1, apo kur pajisja nuk ka funksionuar në përputhje me pikën 3 nenit 100/3 të këtij Kodi; c. Kur ka të dhëna për parregullsi të shënuara në procesverbalin e mbylljes së votimit, ose në librin e protokollit të QV-së, nga vëzhguesit ose anëtarët e KQV-së; ç. Kur ka të dhëna për parregullsi të pasqyruara në librin e protokollit të KZAZ-së gjatë ditës së votimit ose të konstatuara në KZAZ gjatë procesit të verifikimit ose numërimit; d. Kur gjatë hapjes së materialit të votimit sipas pikës 3 të këtij neni janë vërejtur mangësi në dokumentacionin e QV-së sipas pikës 6 të nenit 113 të Kodit; ose dh. Në çdo rast tjetër për nevoja të hetimit administrativ gjatë shqyrtimit të ankimeve.
Oerd Bylykbashi
Bylykbashi: Kutitë hapen vetëm kur ka prova Eksperti i PD-së në Komisionin e Reformës Zgjedhore, Oerd Bylykbashi, tha se kutitë e votimit duhet të hapen vetëm kur ka prova. Duke folur për debatin e zhvilluar dje me opozitën, ai tha se “Komisioni miratoi dhe pjesën për numërimin, kishte diskutime në lidhje për një nen, për të cilin ekziston një lloj formulimi që është futur nën rrogoz dhe bën ndryshim rrënjësor të një momenti kompromisi, i cili synon përmirësimin maksimal të procesit të numërimit. Është rënë dakord që materiali zgjedhor të mos numërohet ose të mos hapet në qendrën e numërimit përveç rasteve kur konstatohen mangësi dokumentare, dhe materiali zgjedhor do të hapet në Komisionin e Zgjedhjeve vetëm kur do ketë ankim dhe kur materiali zgjedhor përmban provat që kërkon. Pra, në rast se administrimi i provave sipas Kodit bëhet në kuti, vetëm atëherë mund të kërkohet që të hapet kutia. Rastet janë përcaktuar qartë”.
Drejtori i kabinetit të Kryeministrit Berisha u shpreh gjithashtu se propozimi i PS-së për hapjen e kutive do të prishte konsensusin e arritur mes dy palëve. Bylykbashi sqaroi se është bërë një formulë që ndryshon konsensusin e arritur dhe do të krijonte një problem të madh sepse nëse hapen kutitë, kjo gjë do të shtonte ngarkesën e punës. Sipas, tij reforma do të përmbyllet brenda 15 majit.
Ekspertët Pas insistimit të LSI-së, Komisioni i Reformës Zgjedhore vendosi dje që numërimin elektronik ta ndjekë vetëm personeli teknik i emëruar nga Komisioni Qendror i Zgjedhjeve.
Në variantin e parë ishte parashikuar që përveç personelit teknik, PS-ja dhe PD-ja të kishin nga një përfaqësues secila në mbikëqyrje të procesit.
