Arkitektura nis me një vijë. Vija ndan, përcakton, kufizon dhe lejon. Është forma më e thjeshtë e vendimmarrjes. Në ekspozitën “Rrugët”, Arkondi e trajton pikturën me të njëjtën logjikë arkitekturore. Veprat nuk janë imazhe, por sipërfaqe, terrene të ndërtuara nga presioni, lëvizja dhe gjurma e zgjedhjes. Vija e bardhë nuk tregon drejtim. Ajo shënon tensionin midis dy gjendjeve: asaj që largohet dhe asaj që mbërrin. Është kufi funksional, instrument disipline, një formë e qetë kontrolli. Ekspozita ndahet në pesë gjendje, secila duke shqyrtuar një gjendje të ndryshëm të “Rrugës”.
NGA SERGEI TCHOBAN
Arkitektura nuk fillon me mure. Ajo fillon me një vijë me atë gjest të thjeshtë, pothuaj të padukshëm, përmes të cilit njeriu vendos kufirin e parë, dallimin e parë, vendimin e parë. Në ciklin ROADS, Arkond ndërton një sistem artistik që funksionon si arkitekturë e mendimit. Veprat e tij nuk paraqiten si imazhe për t’u vështruar, por si sipërfaqe për t’u përjetuar terrene të krijuara nga presioni, nga lëvizja, nga ritmi i përsëritur i trupit dhe nga gjurmët e zgjedhjeve të panumërta. Çdo sipërfaqe është një dokument i forcës që e ka formuar; çdo strukturë ruan kujtesën e procesit që e ka krijuar. Asgjë nuk është dekorative.
Çdo element është i domosdoshëm. Arkond është, pa mëdyshje, artisti konceptual më i fortë dhe më i rafinuar i artit bashkëkohor shqiptar. Jo sepse synon të dominojë skenën, por sepse ndërton mendim të qëndrueshëm. Ai është një artist që nuk ngutet. Në një kohë kur arti prodhohet me shpejtësinë e konsumit, Arkond punon me ritmin e arkitekturës: me durim, me disiplinë dhe me një ndjenjë të thellë përgjegjësie ndaj kohës si dimension estetik dhe filozofik. ROADS përfaqëson pa diskutim serinë më të rëndësishme të artit bashkëkohor shqiptar të dekadës së fundit. Jo si ngjarje vizuale, por si ndërhyrje në mënyrën se si mendohet realiteti. Në thelb të kësaj vepre qëndron një vëzhgim thelbësor mbi kushtin modern: njeriu beson se është i lirë sepse zgjedh, por struktura brenda së cilës zgjedh është tashmë e ndërtuar. Rruga është e dhënë.
Korsitë janë të vizatuara. Vija ekziston përpara vetëdijes sonë. Liria vepron vetëm brenda kësaj arkitekture.
Kjo nuk është ideologji. Kjo është arkitekturë.
Vija e bardhë që përshkon veprën nuk ofron drejtim; ajo mat tensionin midis asaj që largohet dhe asaj që vjen, midis vendimit dhe pasojës, midis iluzionit dhe strukturës. E thjeshtë në formë, ajo bëhet epike në domethënie, duke shndërruar gjestin minimal në një akt themelor të organizimit të përvojës njerëzore. Ekspozita artikulohet përmes pesë gjendjeve: Yakisugi, Roads Ëall, The Train, Roadmap dhe Still Aëake, secila një kusht i ndryshëm i rrugës njerëzore dhe i marrëdhënies së saj me kohën, kujtesën dhe vendimmarrjen. Në The Train, Arkond transformon një korridor institucional në një përvojë trupore të pushtetit.
Era, zhurma, drita dhe rezistenca fizike nuk funksionojnë si efekte skenografike, por si instrumente të mendimit. Trupi e kupton sistemin përpara se ta artikulojë mendja. Aty bëhet e qartë se infrastruktura e vendimmarrjes është më e rëndësishme se vetë vendimi dhe se asnjë vendim nuk ekziston pa pasojë. Në Still Aëake, hapësira shndërrohet në vetëdije. Vizitori nuk qëndron përballë veprës; ai hyn në të. Ai përballet me pasqyrimet e tij, me zhurmën e mendimeve të pafundme, me lëvizjen e pandërprerë të gjendjes së brendshme. Arti i Arkondit nuk përfaqëson realitetin, ai e ndërton atë. Arkond nuk kërkon të provokojë për të krijuar konflikt. Ai ekspozon për të krijuar vetëdije. Nuk kërkon të kupt ohet menjëherë. Kërkon të përjetohet, të mbetet, të vazhdojë të veprojë në kohë. ROADS është një vepër tronditëse nga thellësia filozofike dhe nga fuqia strukturore. Një vepër që nuk i përket momentit, por kohës. Sepse arti i vërtetë nuk ndjek kohën ai e formon atë.
/ Gazeta Panorama
© Panorama.al
