Ish-anëtari i Byrosë, Muho Asllani, komenton librin e Fevziut
Muho Asllani: “Nuk ka pasur sozi, natyra e tij nuk pranonte asnjëherë zëvendësues të tjerë”
E pranon që Enver Hoxha ka qenë më i ashpër se ç’duhej gjatë regjimit komunist, por tashmë i duket tepër vonë për të kritikuar apo reaguar. “Unë zhburrnohem po ta shaj tani”, thotë Muho Asllani, ish-sekretari i PPSH-së në disa rrethe dhe ish-anëtari i Byrosë Politike në dy dekada. Për më tepër, ai vijon që ta ketë idhull Enver Hoxhën, prej të cilit mësoi se si të vishet, si të sillet, madje edhe se si të flasë pa dialekt etj. Si kopja e tij në dukje dhe në ideologji, Muho Asllani i vjen në mbrojtje Enver Hoxhës sa herë thuhet e shkruhet kundër tij. Ashtu si në këtë intervistë për gazetën “Panorama”…
Ka pak ditë që është publikuar libri “Enver Hoxha” i Blendi Fevziut, e para biografi bazuar në dokumentet sekrete të arkivit personal dhe rrëfimet e atyre që e njohën. Si ju duket libri?
Për fat të keq ende nuk e kam lexuar. Deri tani kam lexuar disa shkrime që keni botuar në gazetën “Panorama”, fragmente të shkëputura nga libri, por më duket jofisnike që unë të komentoj diçka për të cilën nuk kam informacionin e plotë. Nuk jam unë personi i duhur për të gjykuar librin. Unë mund të flas vetëm për kohën që e kam njohur, ose për gjëra ku kam qenë prezent.
Atëherë le t’u referohemi vetëm fragmenteve të botuara nga libri në gazetën “Panorama”, ku ndër të tjera tregohet për orientimet seksuale të Enver Hoxhës. Për aq sa e keni njohur, a ju ka rënë në vesh për prirjet homoseksuale të tij, siç kanë dëshmuar disa miq të rinisë?
As e besoj gjallë në botë. Edhe unë fjalën homoseksual e kam dëgjuar disa vite pas rrëzimit të sistemit komunist dhe nuk e besoja që ekzistonte një fenomen i tillë. Flas si për gay-t, ashtu dhe për lesbiket. Homoseksualizmi, droga, AIDS-i apo shumë zhvillime të tjera nuk kanë qenë asnjëherë objekt diskutimi, pasi ishin krejt të panjohura për ne. Madje, jam çuditur kur kam mësuar se hashashi ishte një lloj droge, pasi atë e përdornin gjyshet tona për të vënë në gjumë fëmijët.
Fakti që ju nuk e dinit për homoseksualizmin, nuk do të thotë që nuk ka ekzistuar. Ja për shembull si në rastin e hashashit…
Personalisht nuk kam pasur kurrë informacion. Derisa nuk është përmendur dhe nga shokë të tjerë, do të thotë që ky lloj fenomeni ka qenë i panjohur. Ose, mbase krejt i izoluar.
Mbase rast i izoluar edhe te Enver Hoxha?
Sinqerisht, më vjen shumë çudi edhe kur e thoni, por më shumë që këmbëngulni. Më vjen turp kur e dëgjoj. Shoku Hoxha është një nga njerëzit më të ndershëm që kam njohur ndonjëherë. Ishte serioz me punën, por edhe me humor kur ishte rasti.
Domethënë bënte shaka Enver Hoxha, të tipit…?
Shakatë e tij ishin të tipit çlirues. Të flasim drejt, të gjithë ne byroistët kishim emocione para tij dhe kur na pyeste për diçka, sikur ngecnim ndonjëherë. Por ai ishte si psikolog. E kuptonte dhe ndërronte për momentin bisedën. Pyeste për fëmijët, shëndetin, prindërit, pastaj ngadalë kalonte te puna e aty, me ndonjë shaka të vogël zakonisht për realizimin e planit, e kthente sërish bisedën te puna.
Po nëpër mbledhjet e Byrosë apo kafetë që pinit në grup, a hidhte ndonjë batutë?
Për aq sa më kujtohet, sa ishte gjallë shoku Enver dhe shoku Hysni Kapo, nuk bëheshin ndonjëherë batuta. Pas vdekjes së tyre, kur mbledhjet drejtoheshin nga shoku Ramiz, atëherë bëhej më shumë humor. Ndërsa shoku Enver të nxirrte përpara letrat me plot shënime dhe direkt merrej me punën. Ua thashë, batutat e tij ishin sa për të të hequr sikletin dhe emocionet, por asnjëherë që ta tejkalonte apo që të ishte vulgar.
Ndryshe nga ç’thoni ju, në librin biografik të Fevziut, Enver Hoxha ka thënë fjalë vulgare për Kadri Hazbiun apo për Beqir Ballukun, i ka sharë të dy nga familja…
E dini që nuk e besoj dot këtë, edhe pse e kam lexuar te gazeta juaj? Nuk më ka rastisur kurrë personalisht që ai të tregohet vulgar me mua, por as kam dëgjuar ndonjëherë nga shokët e tjerë që ai të jetë i tillë. Është akuzuar për shumë gjëra, por kjo nuk qëndron aspak.
Edhe qëndron, është e filmuar madje…
Atëherë janë montazhe. Unë e kam dëgjuar me orë të tëra dhe asnjëherë nuk i shkau goja diçka që i afrohet vulgaritetit, e jo më aq vulgare. Pas vdekjes së tij është abuzuar shpesh me jetën dhe veprën e tij.
Edhe libri i Fevziut, abuzim ju duket?
Aaaaa, jua thashë që nga fillimi që nuk e kam lexuar dot. Nuk mund të jap opinion për librin e Fevziut pa e ditur se çfarë shkruhet nga fillimi deri në fund. Do të ishte abuzim i madh ta gjykoj, apo më saktë, ta paragjykoj. Pasi ta lexoj, jam i gatshëm të shprehem.
Më shumë dukeni i gatshëm që ta mbroni Enver Hoxhën nga çdo lloj akuze që i bëhet…
Enver Hoxha ka qenë, është dhe do të jetë gjithmonë idhulli im.
Një idhull që, në mos gaboj, keni kopjuar edhe gjestet e tij?
(Qesh). Në fakt, kjo është e vërtetë. Ka diçka që duhet ta kuptoni. Unë, duke ardhur nga një familje e varfër, fshatare dhe shumë punëtore, u përpoqa që me hyrjen time në Byronë Politike të zgjidhja shprehjet dhe gjestet më të mira dhe të largohesha prej atyre që nuk më pëlqenin. Fillova t’i vëzhgoj të gjithë dhe kopjova më të mirin, Enver Hoxhën. E shihja si vishej, si ua jepte dorën njerëzve, si përshëndeste me grusht, si e niste diskutimin, si ndërhynte etj.
Cila nga këto ishte “pjesa” më e vështirë që mësove nga ai?
Eliminimi i dialektit shkodran. E kisha shumë të theksuar dhe m’u desh të punoja shumë me gjuhën, por ia arrita. Para shokëve të Byrosë Politike dhe para shokut Enver gjithnjë flisja me gjuhë letrare.
Mbase jo gjithnjë keni folur para shokut Enver, ka gjasa që të ketë qenë dhe ndonjë sozi e tij. Kështu shkruhet në librin e Fevziut…
Po e marr të mirëqenë këtë që thoni, duke qenë se po ua përsëris pa fund që librin nuk e kam lexuar ende. Enver Hoxha nuk ka pasur ndonjëherë sozi, jam krejt i bindur. Duke njohur natyrën e tij, as ka pranuar që të ketë zëvendësues të tillë.
Pra, natyra e tij nuk i pranonte zëvendësuesit?
Për personin e tij konkret, jo.
Ishte po kjo natyrë që, edhe për pasardhësit e tij që priteshin ta zëvendësonin, shokët e tij të luftës, i eliminoi njëri pas tjetrit?
Vetë sistemi komunist ka qenë i bazuar mbi ligje, ashtu si çdo lloj sistemi politik në botë. Ndonjë sistem i ka ligjet më të ashpra, një tjetër më të buta. Dënimi me vdekje i shumë funksionarëve të PPSH-së nuk u bë as nga anëtarët e Byrosë Politike dhe as nga Enver Hoxha vetë. Ne kishim vetëm të drejtën e t’i përjashtonim nga anëtarësia, pastaj merreshin organet kompetente të drejtësisë me ata. Si sot p.sh., Parlamenti heq imunitetit për një deputet dhe më pas, hetimi, gjykimi janë procese më vete. Vulat për dënimet kapitale nuk i ka vënë Enver Hoxha, por Presidiumi i Kuvendit Popullor.
Më i fuqishëm Presidiumi, se sa Enver Hoxha?
Duke iu referuar ligjeve, po. Personat që u pushkatuan, u dënuan në bazë të neneve përkatës, siç parashikohej.
Presidiumi nuk ka se si të ketë pushkatuar edhe Bahri Omarin, kunatin e Enver Hoxhës, pasi nuk ekzistonte si institucion në vitin 1945?
Nuk ka qenë Presidiumi, por ka qenë një gjykatë speciale e Tiranës që vulosi vendimin.
Përtej vulës, Enver Hoxha a kishte pushtet që ta ndalte ekzekutimin e kunatit të tij, apo dhe shumë të tjerëve?
Sigurisht që e kishte atë pushtet, por duke lejuar ekzekutimin e burrit të motrës, pra kunatit të tij, ai bëri shembull për të gjithë. Dha mesazhin se askush nuk do të tolerohej në rast se shkel mbi ligjet dhe atdheun.
Do ta kishit vrarë dhe ju burrin e motrës për një mesazh të tillë?
Asnjëherë në botë. Në atë kohë, kur ka ndodhur ngjarja, unë kam qenë i vogël e nuk jam unë personi i duhur për t’u përgjigjur për veprimet e Enverit, sidomos për një periudhë që nuk kam qenë aspak prezent në politikën komuniste. Megjithatë, di të them që unë nuk do ta kisha bërë kurrë atë veprim. Nuk do të lejoja kurrsesi pushkatimin e kunatit tim. Larg qoftë! E konsideroj si gjakun tim, vëllain tim…
Po afrohemi në kohë, me persona që i keni njohur. Ju jeni dëshmitar i afrimitetit të madh mes Enver Hoxhës dhe Beqir Ballukut, Petrit Dumes, Hito Çakos, vëllezërve Ziçishti, Kadri Hazbiu etj., të gjithë të pushkatuar më pas. Si ka mundësi që në mbrëmje i quante miqtë më të mirë, besnikë të Partisë, dhe të nesërmen ishin tradhtarë dhe agjentë të huaj?
Shoku Enver Hoxha, aq i ashpër sa ka qenë, ka pasur edhe ai atë pjesën e vet të butësisë. Para se t’i shpallte “armiq”, ai i paralajmëronte, i këshillonte që të ndryshonin qëndrim, i afronte. Siç duket, pasi i konsumonte këta hapa, atëherë nuk duronte dot më dhe gjithçka e bënte publike. Derisa shoku Enver i ka quajtur shokët e vjetër “armiq”, do të thotë se ka pasur informacione.
Informacione, apo paranojë e Hoxhës?
Derisa shoku Enver ishte aq i bindur për fajet e miqve të tij të vjetër, do të thotë se ka pasur informacione të sakta. Zbulimin e ka pasur shumë të ngritur dhe besoj se ka ditur gjithçka që zhvillohej në vend, pse jo, edhe jashtë tij. Pra, ka pasur fakte për të menduar rreth tradhtive të shokëve.
Këto fakte, a ju janë vënë edhe ju në dispozicion?
Kur bëheshin mbledhjet e Byrosë Politike na janë vënë përpara dokumentet, por bazoheshim edhe te autokritika e vetë personave. Pastaj ne vetëm votonim për heqjen e anëtarësisë së partisë, nuk jepnim vendime.
Si ka qenë vota juaj, keni qenë ndonjëherë kundër përjashtimit?
Asnjëherë kundër, gjithmonë kam votuar pro. Dhe, me sa di unë, askush nuk ka votuar kundër ndonjëherë, vendimet kanë qenë unanime.
Personalisht, i quani të drejta pushkatimet e gjithë atyre që përmendëm, apo edhe të shumë personave të tjerë?
Unë mendoj se nuk duheshin pushkatuar, por vetëm ndëshkuar.
Këtë mendim keni pasur edhe kur u vendos për pushkatimin e tyre, apo vetëm tani?
Në atë kohë nuk guxoja të ekspozoja edhe ëndrrat e mia, lëre pastaj që të kundërshtoja apo të jepja mendimin personal mbi një vendim të Enver Hoxhës apo të Presidiumit. Kisha shumë frikë, sepse e kisha parë se çfarë u ndodhte atyre që kundërshtonin.
Çfarë u ndodhte?
Hanin plumbin. Dihet…
Kur dihet dhe e pranoni edhe vetë, pse e mbroni kaq shumë Enver Hoxhën dhe sistemin e instaluar prej tij?
Sepse unë zhburrnohem po ta shaj tani. Po të ishte për të kritikuar, për të reaguar, për të demaskuar etj., duhet ta kisha bërë në atë kohë.
E pse nuk e bëtë?
Sepse nuk i kam ditur shumicën e gjërave, për të mos thënë asgjë. Gjatë diskutimeve kam besuar çfarë dokumentesh vinin përpara, u kam besuar dëshmive të kolegëve të mi byroistë, sekretarëve të Partisë, apo edhe autokritikave. Nuk dua të mënjanohem nga sistemi, por këdo që të pyesni, e dinë të gjithë që unë nuk jetoja në Bllok. Nuk kam jetuar kurrë. Gjithë jetën time jam marrë me realizimin e planit në rrethe, kryesisht me Shkodrën dhe Durrësin dhe kur vija rrallë në Tiranë, çdo gjë që thoshte Enver Hoxha unë e merrja për të mirëqenë.
Edhe vetëvrasjen e Mehmet Shehut e morët të mirëqenë vetëm pse e tha Enver Hoxha?
Unë e kam njohur nga afër shokun Mehmet Shehu. Ka qenë shumë punëtor, kërkues, por edhe i ashpër. Por më punëtorin më mbanin mua, që rrija gjithnjë nëpër rrethe. Megjithatë, kur më ra rasti që të punoj me shokun Mehmet Shehu, atëherë kur isha ministër Shteti (pa portofol), u zhvlerësova komplet para vetes sime. Kuptova që unë punoja shumë më tepër, por pa taktikë, teknikën e duhur etj. Dhe duke punuar me shokun Mehmet përvetësova prej tij shumë cilësi pune. Duke e njohur atë në këto rrethana, por edhe në raste takimi të tjera, jam i bindur se vrau veten.
Na e argumentoni dot bindjen tuaj?
Që gjatë Luftës e deri në vetëvrasje ka qenë i pari në krye të punës dhe i fundit në pretendime. Mendoj se u vetëvra për shkak të sedrës, sepse nuk ishte mësuar të kritikohej. Po andej nga anët e mia, nga Shkodra, thonë që “trimi vret veten”.
Kadri Hazbiu nuk paska qenë siç duket aq “trim” që nuk e vrau veten, por priti ta vrisnin vetëm pak kohë pas Mehmet Shehut?
Mos më ngatërroni, është diçka që unë nuk e di.
Po ju mbanit gjithnjë në rini portretin e Kadri Hazbiut në duar gjatë festive të ndryshme, dhe jo të Enver Hoxhës…
Kjo është e vërtetë. E kisha shumë qejf Kadri Hazbiun. Sigurisht që më shumë adhuroja Enver Hoxhën, por duke qenë se të gjithë turreshin për të marrë portretin e tij, atëherë unë merrja atë të Kadri Hazbiut. Ishte më i miri që mund të zgjidhja në mes anëtarëve të tjerë të Byrosë Politike.
Si më i miri, kishte apo nuk kishte faj? Ishin të vërteta, apo jo, akuzat ndaj tij?
Shoku Enver i ka ditur gjërat dhe vetëm ai mund të përgjigjet për këtë, por fatkeqësisht ai i ka marrë të vërtetat në varr.
Nuk ka ngelur njeri tjetër që t’i dijë këto të vërteta?
Ishte edhe shoku Ramiz Alia, por edhe ai i mori me vete gjithçka që dinte.
Ka ndonjë të gjallë?
Tek-tuk edhe ka, por asnjëri nga ish-anëtarët e Byrosë Politike nuk flet.
Nga se mendon se u vjen kjo heshtje?
Janë futur si macja nën sofër. Nuk flasin sepse tashmë ata kanë fëmijë të rritur, nipër e mbesa. Janë rregulluar nëpër punë të mira, institucione, administratë dhe kanë hallin e tyre. Kanë zgjedhur heshtjen për të mos i dëmtuar.
Po ju nuk dëmtoni kënd?
Ka dy gjëra. E para, nuk i kam shkelur njeriu në kallo. Duke punuar njësh me popullin, në ara, fusha, në ndërtim e blegtori, duke mos jetuar në Bllok si byroistët e tjerë, duke mos u takuar shpesh me ata, duke mos pirë kafe, pra duke mos ditur shumë gjëra, nga njëra anë më ka shërbyer kjo padije. Sot jam shumë i qetë në ndërgjegjen time që nuk i kam shkaktuar dëm njeriu dhe nuk kam asnjë lloj sekreti që mund të dëmtojë familjen time, ta çojë në konflikt. E dyta, familja ime vijon të jetë e thjeshtë, unë dhe gruaja, të dy pensionistë, ndërsa djali punon në një firmë private, bashkëshortja e tij mësuese. Djali tjetër, fatkeqësisht ndërroi jetë në det… Pra unë jam i gatshëm që të them të vërtetat që di, ndaj ndihem keq kur më kërkon përgjigje për gjëra që nuk i di dhe nuk kam qenë prezent.
Nuk e keni pyetur ndonjëherë Enver Hoxhën për ndonjërin nga personat e pushkatuar, se pse ata ishin armiq?
Bëra një gjysmë tentative njëherë. Unë zura vendin e shokut Mihallaq Ziçishti si sekretar i Partisë për Durrësit dhe pija kafe shpesh me atë pasi kishte dalë në pension. Kohë më pas u arrestua i vëllai i tij, shoku Llambi Ziçishti. Në ditën e arrestimit më afrohet Mihallaqi, që ende nuk ishte vënë dhe ai nën pranga. Folëm pak dhe ndërkohë kisha një njoftim që duhej të nisesha për në Tiranë për një mbledhje. Aty takova shokun Enver dhe në një moment kur ishim vetëm të dy, e pyes: “Ore shoku Enver, si ka mundësi që shoku Llambi na doli armik? Takova dhe shokun Mihallaq sot dhe nuk dija se çfarë t’i thosha. Nuk di nëse duhet ta takoj më apo jo?”. Ai nuk më shpjegoi asgjë, por më tha tekstualisht: “Ti duhet të dish aq sa të takon”. Me aq, u largua. Kjo ka qenë tentativa ime e parë dhe e vetme për të marrë vesh diçka më tepër rreth arrestimeve, ndëshkimeve apo dhe pushkatimeve të shumë emrave të njohur.
Me aq sa i keni njohur anëtarët e Byrosë Politike, kush prej tyre ju është dukur më i zoti?
Në vitet që unë kam qenë sekretar partie, por edhe në 10 vite që unë kam qenë anëtar i Byrosë Politike, nuk kam parë njeri më korrekt, më të zotë, më serioz dhe më të rregullt se sa shoku Enver Hoxha.
Në ç’kuptim ishte kjo “i rregullt”?
Nuk arrita dot ta shoh kurrë pa xhaketë, pa kollare, me tespihe apo këmbë mbi këmbë. Edhe rastësisht po ta takoje, nuk e kapje dot “mat” asnjëherë. Dhe duke qenë kështu shoku Enver, edhe të tjerët nuk guxonin të bënin ndryshe.
Po pas vdekjes së tij guxuan?
Po, po, ndryshuan veshjen dhe bënin më shumë shaka. I hoqën xhaketat, se në fakt gjatë verës plasje nga vapa. Megjithatë, menjëherë pas vdekjes së shokut Enver filluan që anëtarët e Byrosë Politike të vinin kondicionerë nëpër zyra.
Deri atëherë kush gëzonte të drejtën e kondicionerit?
Vetëm tre shokë. Pra, shoku Enver Hoxha, shoku Mehmet Shehu dhe shoku Haxhi Lleshi. Pra, udhëheqësi, kryeministri dhe kryetari i Presidiumit.
Kush prej byroistëve ishte më tekanjozi?
Nuk kishte luajtur njeri mendsh të bënte teka…
Po më servili, lajkatari?
Lajkat i kapte në vend shoku Enver, nuk ia mbante njeriu që t’i bënte kot. Shkonte keq puna po ta dallonte se je servil. Ishte psikolog shoku Hoxha, të zbulonte përnjëherë.
Më arroganti?
Arrogant nuk kishte, se nuk kishte se si, por si më i zymtë ishte Hajredin Çeliku. Më kujtohet se kur ishte drejtor për ndërtimin e Kombinatit dhe nuk i plotësoheshin kërkesat për furnizim, e ngrinte shumë zërin. Gjente gjithnjë mënyrën për të marrë atë çfarë donte.
Më i përgatituri?
Gjithnjë i rendis pas shokut Enver. Mendoj se pas tij ishte Mehmet Shehu dhe Kadri Hazbiu. Këta të dy ishin të lindur për të punuar si kuadër.
Më pijedashësi?
Nuk kam dalluar asnjë, në prezencën time vetëm kafe kanë pirë.
Më feministi që ju ka rënë në vesh?
Po të më binte mua në vesh, normal që do t’i kishte rënë dhe shokut Enver në vesh dhe do të kishte dalë në sipërfaqe. Me sa di unë, morali ka qenë në nivele maksimale.
Ndonjë pasion e kanë pasur byroistët, apo jo. Kujtoni gjë.
Pasioni më i madh që di unë është gjahu.
Kush ishin më të pasionuarit?
Mehmet Shehu, Kadri Hazbiu, Hekuran Isai, Spiro Koleka. Më lejo të të sqaroj edhe njëherë. Gjithçka që flas, i referohem asaj se çfarë kam parë vetë.
Me aq sa keni parë, si argëtoheshin byroistët?
Ne, sekretarët e partive në rrethe nuk kishim kohë. Argëtimet tona kanë qenë festat kur realizoheshin detyrat, planet, në ndërmarrje apo kooperativa.
Po me kolegët e tu të Byrosë në çfarë festash keni marrë pjesë?
Si Byro Politike mblidheshim për të festuar vetëm më datë 31 dhjetor. Dhe nuk ishte tamam festë. Ishte vetëm një orë, ku i bënim urimet e fundvitit njëri-tjetrit.
Nuk kërcenit me gratë tuaja etj., apo me të njëri-tjetrit?
Sa kam qenë unë pjesë e Byrosë Politike, asnjëherë nuk jemi mbledhur së bashku me gratë për argëtim apo për vallëzime. Edhe në datën 31 ishim vetëm si kolektiv Byroje, jo me gratë.
Seç ishte një vend që quhej Shtëpia e Partisë. Në librin e Fevziut thuhet se aty, Enver Hoxha dhe byroistët pinin kafe e shihnin filma të ndaluar…
Filma nuk kam parë ndonjëherë aty, se nuk më ka dalë koha. Me sa kam informacion, aty i çonin filmat titullarët e TVSH-së, në mënyrë që të merrnin përpara shfaqjes aprovimin e shokut Enver Hoxha. Edhe pse ishin seleksionuar nga TVSH-ja për t’u transmetuar, këta titullarë sërish kishin dyshimet e tyre. Për të qenë në rregull me vijën e partisë, ata i vinin më parë që t’i shihte shoku Enver.
Flitet se disa kanë qenë edhe me përmbajtje erotike…
Aspak. Nuk është shfaqur asnjë film i tillë. Dilema për këta filma ka qenë për propagandën dhe mesazhin që përcillnin, jo për lakuriqësinë. Se ajo dihej që ishte e ndaluar që të shfaqej.
Filmat nuk i paskeni parë, po kafe aty me Enver Hoxhën ose byroistët keni pirë?
Po, te kafja kam qenë. Jam takuar aty me shokun Enver për ndonjë punë që nuk ma kryenin të tjerët dhe më sorollatnin. D.m.th. kur hasja pengesa në ndërmarrjet shtetërore dhe nuk i zgjidhja dot, atëherë shkoja te Shtëpia e Partisë dhe duke pirë ndonjë kafe apo çaj, ia shpjegoja se si qëndronte puna shokut Enver.
I shpjegonit, apo spiunonit?
(Qesh.) Nuk shkoja të spiunoja, por doja të zgjidhja hallin tim, hallin e punës që më shqetësonte. Sepse në fund më kërkohej realizimi i planit dhe jepja llogari për atë.
Na tregoni një hall që ua zgjidhi Enver Hoxha, por që nuk ua zgjidhën dot të tjerët?
Po marr një shembull të thjeshtë, se kështu i kam unë. Më mungonin disa kopsa, gjithsej dy çanta, të cilat duhet të vinin nga eksporti. Ia kërkova Adil Çarçanit dhe Pali Miskës, por nuk më jepnin leje. Atëherë, një pasdite u nisa drejt Tiranës dhe shkova te Shtëpia e Partisë. Aty gjeta shokun Enver dhe ia qava hallin. Ai menjëherë i urdhëroi ata të dy që të më jepnin lejen përkatëse.
Si ishte e mobiluar kjo Shtëpia e Partisë dhe ku ndodhej? Kush ishin frekuentuesit më të shpeshtë?
Shoku Enver, shoku Mehmet, shoku Kadri e përgjithësisht të gjithë anëtarët e Byrosë Politike që jetonin në Bllok.
Po Ramiz Alia?
Patjetër që edhe shoku Ramiz.
Pse gjithnjë tenton t’i shmangesh emrit të tij? Sikur rrëfen më pak nga të tjerët për të ndjerin..
Mbase vjen vetvetiu, nuk e bëj me qëllim.
Pse vetvetiu?
Hmmm, ngaqë mua më bëri “kurban” të parin. Më shkarkoi nga Byroja Politike pa fakte. Pastaj e hëngrën të gjithë me radhë se ra sistemi, por unë që punoja më fort, e pësova i pari.
A ishte kjo arsyeja që nuk shkuat për vizitë në shtëpinë e familjarëve të Alisë?
Unë nuk kam qenë asnjëherë në shtëpinë e tij kur ishte gjallë dhe gjatë këtyre 20 viteve në demokraci, nuk është se kemi pasur marrëdhënie të afërta. Siç ka shkruar dhe gazeta juaj, unë isha në varrim, i bëra nderimet e fundit, ndërsa miqësia jonë nuk ka qenë në nivele të ngushta që unë të shkoja për vizitë edhe në shtëpi. Ka pasur ai plot miq të tillë që nuk i vajtën.
Nga Partia Socialiste dini ndonjë të tillë?
I gjithë brezi i vjetër i Partisë Socialiste, disa kanë qenë vartës të tij, madje e miq shtëpie ndër vite. Ca të tjerë studentë të ish-gruas së tij, Semiramisit. Nuk është nevoja të përmend emrat, se dihet se kë ka pasur vartës shoku Ramiz, kujt ia dha pushtetin.
ELISABETA ILNICA
© Panorama.al
