Toka shënon ditën më të shkurtër në histori, pse planeti po fillon të rrotullohet më shpejt

Aug 8, 2022 | 12:42
SHPËRNDAJE

Me gjithë ngutjen dhe nxitimin e jetës moderne, shpesh mund të duket sikur koha po fluturon.

toka

Por rezulton se kjo po ndodh me të vërtetë, pasi Toka regjistroi ditën e saj më të shkurtër që nga fillimi i regjistrimeve në qershor.

1,59 milisekonda më pak nga rrotullimi i zakonshëm 24-orësh më 29 qershor ngre mundësinë e një sekonde të brishtë negative që duhet të ndodhë për të mbajtur orët në linjë – që do të ishte hera e parë në histori që orët globale janë përshpejtuar.

Pra, pse Toka po rrotullohet më shpejt se zakonisht?

Shkencëtarët pretendojnë se ndryshimet klimatike, aktiviteti sizmik dhe qarkullimi i oqeanit mund të jenë fajtorë, siç mund të jetë edhe tërheqja e hënës dhe e ashtuquajtura ‘Chandler Wobble’ – një ndryshim në rrotullimin e Tokës rreth boshtit të saj.

‘Chandler Wobble’ 

Është një lëvizje lëkundëse që ndodh ndërsa Toka rrotullohet rreth boshtit të saj. Ajo funksionon në një mënyrë të ngjashme me mënyrën se si një majë rrotulluese lëkundet teksa ngadalësohet.

Megjithatë, vitet e fundit rrotullimi është bërë më pak i lëkundur, gjë që shkencëtarët mendojnë se mund të lidhet me shpejtësinë në rritje të rrotullimit të Tokës, duke rezultuar në ditë më të shkurtra.

“Lëkundja e Chandler është një komponent i boshtit të menjëhershëm të lëvizjes së rrotullimit të Tokës, e ashtuquajtura lëvizje polare, e cila ndryshon pozicionin e pikës në glob ku boshti kryqëzon sipërfaqen e Tokës,” tha Dr Leonid Zotov, nga Instituti Astronomik Sternberg.

Amplituda normale e lëkundjes është rreth katër metra në sipërfaqen e Tokës, por nga viti 2017 deri në vitin 2020 ajo u zhduk.

Ky minimum historik u arrit pikërisht kur kohëzgjatja e ditëve filloi të shkurtohej.

Megjithatë, nuk ka shumë shpjegime për shkakun e kësaj mungese lëkundjeje.

Matt King, një profesor në Universitetin e Tasmanisë, i specializuar në vëzhgimin e Tokës, i tha Korporatës Australiane të Transmetimeve: Kjo është sigurisht e çuditshme.

“Është e qartë se diçka ka ndryshuar dhe ka ndryshuar në një mënyrë që nuk e kemi parë që nga fillimi i astronomisë së saktë të radios në vitet 1970.”

Ndryshimi i klimës 

Ngrohja globale konsiderohet gjithashtu se ka një efekt, duke shkrirë akullin dhe borën me një ritëm më të shpejtë.

Hulumtimet kanë sugjeruar se ndërsa akullnajat shkrihen – si rezultat i rritjes së temperaturave atmosferike nga djegia e lëndëve djegëse fosile – rishpërndarja e masës po bën që Toka të zhvendoset dhe të rrotullohet më shpejt në boshtin e saj.

Kjo për shkak se po çon në humbjen e qindra miliarda tonëve akull në vit në oqeane, gjë që ka bërë që Poli i Veriut dhe i Jugut të lëvizin drejt lindjes që nga mesi i viteve 1990.

© Panorama.al

Te lidhura